አገልግሎት
የክርስቲያን ጥሪ ሥነ-መለኮታዊ መሠረት
አገልግሎት (ministry) በመጽሐፍ ቅዱሳዊ ሥነ-መለኮት ውስጥ የሰው ልጅ በራሱ ተነሳሽነት የሚጀምረው ማኅበራዊ ወይም ሃይማኖታዊ እንቅስቃሴ አይደለም። ይልቁንም መነሻውና ህልውናው ራሱ በእግዚአብሔር ተፈጥሮ፣ ሥራና ውሳኔ ውስጥ የተመሠረተ የእግዚአብሔር ሥራ ነው። አገልግሎት፣ በዘላለም ምክር ውስጥ የተወሰነውን የማዳን ዕቅድ እግዚአብሔር ራሱ በታሪክ ውስጥ ሲፈጽም፣ ቤዛ የተደረጉ ሰዎችን በጸጋው አማካኝነት በዚህ ሥራ ውስጥ የማሳተፍ ዘዴ ነው። ስለዚህ ትክክለኛው ጥያቄ "ለእግዚአብሔር ምን እናደርጋለን?" ሳይሆን "እግዚአብሔር በእኛ በኩል የጀመረውን ሥራ እንዴት እንቀጥላለን?" የሚለው ነው።
ይህ የአገልግሎት አመክንዮ በሦስቱ አካላት ሥራ ውስጥ በግልጽ ይታያል፦ አብ ልጁን ወደ ዓለም የላከው ሊያገለግልና ቤዛ ሊሆን ነው (ዮሐንስ 3:16-17)፤ ወልድም የመጣው "ሊያገለግልና ነፍሱን ለብዙዎች ቤዛ አድርጎ ሊሰጥ እንጂ እንዲያገለግሉት አይደለም" (ማርቆስ 10:45)፤ መንፈስ ቅዱስም አማኞችን ለዚህ ተልእኮ በተለያዩ ስጦታዎች ያስታጥቃል (1ኛ ቆሮንቶስ 12:4-7)። እያንዳንዱ አካል የተለየ ሚና ቢኖረውም፣ ሦስቱም በአንድ መለኮታዊ ዓላማ ላይ የተስማሙ ናቸው ።
ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ የአገልግሎት ፍጹምና መደበኛ ተምሳሌት ነው። አገልግሎቱ የደቀ መዛሙርቱን እግር በማጠብ በተገለጠው የትሕትና ተግባር ብቻ የተወሰነ አልነበረም፤ ትምህርቱ፣ ተአምራቱ፣ ለተገፉት መቆሙ፣ እና ከሁሉም በላይ በመስቀል ላይ የከፈለው ካህናዊ መስዋዕትነት የአገልግሎቱ ማዕከል ነበሩ። ሐዋርያው ጳውሎስ የክርስቶስን ራስን ባዶ የማድረግ ተግባር ሲገልጽ፣ "በእግዚአብሔር መልክ ሲኖር ሳለ ከእግዚአብሔር ጋር መተካከልን መቀማት እንደሚገባ ነገር አልቈጠረውም፤ ነገር ግን የባሪያን መልክ ይዞ በሰውም ምሳሌ ሆኖ ራሱን ባዶ አደረገ" ይላል (ፊልጵስዩስ 2:6-7)። ስለዚህ የክርስቲያን አገልግሎት ሁሉ ክርስቶስ-ማዕከል እና ራስን የመስጠት ቅርጽ ያለው ሊሆን ይገባል፤ ይህም ማንኛውንም ስልጣንና ግርማ ሞገስ ላይ የተመሠረተ የአመራር ፍልስፍና አስቀድሞ ይሽራል።
በአዲስ ኪዳን መሠረት፣ አገልግሎት ለተመረጡ ጥቂት "ቀሳውስት" ብቻ የተሰጠ ልዩ የሙያ መደብ ሳይሆን፣ ተሐድሶ አራማጆች መልሰው ካነቁት "የአማኞች ሁሉ ክህነት" መርህ ጋር የተያያዘ፣ በጥምቀት ወደ ክርስቶስ አካል ለገባ ለእያንዳንዱ አማኝ የተሰጠ የጸጋ ጥሪ ነው (1ኛ ጴጥሮስ 2:9፤ ራእይ 1:6)። ይህ መርህ የክህነት ስልጣንን ወደ ልዩ መደብ ብቻ ከመገደብ ይልቅ፣ እያንዳንዱ አማኝ በቀጥታ ወደ እግዚአብሔር የመቅረብና ለቤተ ክርስቲያን ግንባታ የበኩሉን የማበርከት ኃላፊነት እንዳለበት ያረጋግጣል።
አገልግሎት ምንድን ነው?
አዲስ ኪዳን "አገልግሎት" የሚለውን ጽንሰ-ሐሳብ በአንድ ቃል ብቻ ሳይሆን፣ እያንዳንዱ የተለየ ትርጉም ጥላ ያለው በበርካታ ቃላት ይገልጸዋል። ማዕከላዊው ቃል diakonia ሲሆን፣ መሠረታዊ ትርጉሙ "ገበታ ላይ የማገልገል" ተግባርን ያመለክታል (ማቴዎስ 8:15፤ ሉቃስ 10:40) ፤ ማለትም ተግባራዊ፣ ትሑት እና ብዙ ጊዜ ችላ የሚባል አገልግሎት። ይህ ቃል በጥንቷ ቤተ ክርስቲያን ውስጥ የምግብ ስርጭት አለመመጣጠንን ለመፍታት ጥቅም ላይ ውሏል (የሐዋርያት ሥራ 6:1-4)፤ ከዚያም ወደ ሰፊው የቃል፣ የገንዘብና የመንፈሳዊ አገልግሎት ትርጉም ተስፋፍቷል (2ኛ ቆሮንቶስ 3:8፤ ኤፌሶን 4:12)።
ይህንን ተግባራዊ ትርጉም ግን አዲስ ኪዳን በላቀ ሥነ-መለኮታዊ ደረጃ ከፍ ያደርገዋል፦ ለሰዎች የሚደረግ ማንኛውም የፍቅርና የትሕትና ተግባር በቀጥታ ለእግዚአብሔር የሚቀርብ መንፈሳዊ አምልኮ ይሆናል። ጌታ ኢየሱስ ራሱ "ከእነዚህ ከሚያንሱ ወንድሞቼ ለአንዱ ያደረጋችሁት ለእኔ አደረጋችሁት" በማለት ይህንን እውነት አረጋግጧል (ማቴዎስ 25:40)። በዚህ መንገድ፣ ‘ዲያቆንያ’ ማንኛውንም ትንሽ የሚመስል ተግባር ወደ ትርጉም ያለው የአምልኮና የመታዘዝ ተግባር ይለውጠዋል፤ ቅዱስ/ዓለማዊ የሚል ክፍፍል በክርስቲያናዊ አገልግሎት ውስጥ ስፍራ የለውም።
| የግሪክ ቃል | የቃል ትርጉም | የትኩረት አቅጣጫ | ማጣቀሻ |
|---|---|---|---|
| diakonia | አገልግሎት፣ ተግባራዊ እንክብካቤ | ትሕትናዊ፣ ሰውን ያማከለ አገልግሎት | የሐዋ 6:1-4፤ ኤፌ 4:12 |
| doulos | ባሪያ፣ ፍጹም የተገዛ አገልጋይ | ለጌታው ሙሉ ባለቤትነት መገዛት | ሮሜ 1:1፤ ፊልጵ 2:7 |
| leitourgia | ይፋዊ/ካህናዊ የአምልኮ አገልግሎት | ለሕዝብ ጥቅም የሚቀርብ መደበኛ ተግባር | ዕብራውያን 8:6፤ ሮሜ 15:16 |
| latreia | መንፈሳዊ አምልኮ | ራስን ሕያው መስዋዕት አድርጎ ማቅረብ | ሮሜ 12:1 |
| charisma | የጸጋ ስጦታ | ላልተገባው ሰው በነጻ የሚሰጥ ችሎታ | 1ኛ ቆሮ 12:4-11 |
የአገልግሎት ድርብ ዓላማ
የክርስቲያን አገልግሎት በሙሉ የሚያጠነጥነው በአንድ ታላቅና የመጨረሻ ግብ ላይ ነው፤ ይኸውም በምንሰራው፣ በምንናገረውና በምንኖረው ነገር ሁሉ እግዚአብሔርን ማክበር ነው (1ኛ ቆሮንቶስ 10:31)። ይህ የመጨረሻ ግብ በሁለት ተደጋጋፊ ነገር ግን የተለያዩ አገልግሎት አቅጣጫዎች ይፈጸማል፦
ወደ ውስጥ፡ ማነጽ
ቤተ ክርስቲያንን በእውነት ቃል በማስታጠቅ አማኞችን "ወደ ክርስቶስም ሙላት ወደሚደርስ ወደ ሙሉ ቁመት" ማብቃት (ኤፌሶን 4:11-13)።
ወደ ውጭ፡ ተልእኮ
የክርስቶስን አዳኝነት የምስራች ለዓለም ሁሉ ማዳረስና ደቀ መዛሙርትን ማፍራት (ማቴዎስ 28:19-20)።
የመለኮታዊ ጥሪ
"ጥሪ" እግዚአብሔር ሰዎችን ወደ ራሱ ኅብረትና ወደ ተለየ የሥራ ዓላማ የሚያመጣበት ሉዓላዊ ግብዣና ሹመት ነው። ይህ ጥሪ በብሉይና በአዲስ ኪዳን መካከል የግልጥ ተያያዥነትና ልዩነት አለው፤ ይህም የመገለጥ ታሪክ ገፍቶ መሄዱን ያሳያል፦
| መመዘኛ | የብሉይ ኪዳን ጥሪ | የአዲስ ኪዳን ጥሪ |
|---|---|---|
| ተቀባዮች | ለተመረጡ ግለሰቦች ብቻ (ካህናት፣ ነቢያት፣ ነገሥታት) | ለሁሉም አማኝ (ጠቅላላ)፤ ከዚያም ለተለያዩ ኀላፊነቶች (ልዩ) |
| የመገለጥ ዘዴ | ብዙ ጊዜ ድንገተኛ ቲዮፋኒ ወይም ራእይ (ለምሳሌ የሚቃጠል ቁጥቋጦ) | በወንጌል ስብከትና በመንፈስ ቅዱስ ውስጣዊ ምስክርነት (ሮሜ 10:14-17) |
| ወሰን | ብሔራዊ/ተቋማዊ ተልእኮ ላይ የተወሰነ | ዓለም አቀፋዊ ወሰን፤ ወደ አሕዛብ ሁሉ የሚደርስ (ማቴ 28:19) |
| ውስጣዊ መሠረት | የደም ትውልድ (ለምሳሌ የሌዊ ካህናዊ ትውልድ) | በክርስቶስ ውስጥ ያለ አዲስ ልደት (ዮሐ 3:3፤ 1 ጴጥ 2:9) |
| ተወካይ ጥቅሶች | ዘጸአት 3፤ 1 ሳሙ 3፤ ኢሳይያስ 6 | ሮሜ 8:30፤ 1 ጴጥሮስ 2:9፤ 1 ቆሮ 12:4-11 |
ማስታወሻ፡ በአዲስ ኪዳን ውስጥ "አጠቃላይ ጥሪ" (የደኅንነትና የቅድስና ጥሪ) ከ"ልዩ ጥሪ" (ለተለየ አገልግሎት ዘርፍ የሚሰጥ ስንቅ) ጋር መደባለቅ የለበትም፤ የመጀመሪያው ለሁሉም አማኝ ግዴታ ሲሆን ሁለተኛው በጸጋ ስጦታዎች ልዩነት ላይ የተመሠረተ ነው (1ኛ ቆሮንቶስ 12:4-7፣ 27-31)።
ታሪካዊ እድገትና የመጽሐፍ ቅዱስ የጥሪ ምሳሌዎች
የክርስትና አገልግሎት ልምምድ ከሐዋርያት ዘመን እስከ ዛሬ ድረስ በተለያዩ ታሪካዊ ኃይሎች ተቃኝቷል። ቅርጹ ቢለዋወጥም፣ መጽሐፍ ቅዱሳዊው ይዘት ግን ቤተ ክርስቲያንን ወደ ሐዋርያዊ ንጽሕናዋ ደጋግሞ የመመለስ ጥሪ ሆኖ ቆይቷል።
የአገልግሎት ታሪካዊ የጊዜ መስመር
አራት ዋና ዋና ወቅቶች የአገልግሎትን ተቋማዊ መልክ በእጅጉ ቀርፀዋል፤ ከእያንዳንዱም መንፈሳዊ ትምህርት ልንቀስም እንችላለን።
የሐዋርያት ዘመን (33-100 ዓ.ም ግድም)
ከበዓለ ኀምሳ ጀምሮ፣ የጥንቷ ቤተ ክርስቲያን አገልግሎት ተፈጥሯዊ፣ መንፈስ-መር እና ከቤት-ማዕከል የተነሳ ነበር። ታላላቅ ሕንፃዎችም ሆነ ልዩ የክህነት ልብሶች አልነበሩም። "የአማኞች ሁሉ ክህነት" (1 ጴጥ 2:9) በተግባር የታየበት፣ ስደት ቢበዛበትም ወንጌል በፍጥነት የተስፋፋበት ዘመን ነበር።
የተቋም ዘመንና መካከለኛው ዘመን (313-1500 ዓ.ም ግድም)
ክርስትና በቆስጠንጢኖስ ሕጋዊ እውቅና ካገኘ በኋላ (313 ዓ.ም)፣ ከቤት አብያተ ክርስቲያናት ወደ ግዙፍ ካቴድራሎች የተደረገው ሽግግር ቤተ ክርስቲያንን ይበልጥ ተቋማዊ አደረጋት። "ክሌርጂ" እና "ሌይቲ" የሚል ጥብቅ የደረጃ ልዩነት ተስፋፋ፤ አገልግሎትም ከወንጌል ስርጭት ይልቅ ወደ ሥርዓተ አምልኮና ምሥጢራት አፈጻጸም አዘነበለ። ይህ ተራው አማኝ ተመልካች ብቻ የሆነበት ወቅት ነበር።
የተሃድሶ ዘመን (1517 ዓ.ም እና ተከታዮቹ)
ማርቲን ሉተር (1517) እና ጆን ካልቪንን የመሳሰሉ የተሐድሶ አባቶች ቤተ ክርስቲያንን ወደ Sola Scriptura (በቃሉ ብቻ) ሥረ-መሠረት መለሱ። የካቶሊክን ጥብቅ የክህነት መዋቅር በመቃወም የአማኞችን ሁሉ ክህነት አድሱ፤ መጽሐፍ ቅዱስ በሕዝብ ቋንቋ ተተረጎመ፤ ስብከትና ትምህርት የቤተ ክርስቲያን ማዕዘን ድንጋይ ሆኑ። "ማንኛውም ሐቀኛ የዕለት ተዕለት ሥራ የእግዚአብሔር ጥሪ ነው" የሚለው ትምህርት አገልግሎትን ከቤተ መቅደስ አጥር ውጭ አወጣው።
ዘመናዊው ዘመን (18ኛው ክ/ዘ - ዛሬ)
የ18ኛውና 19ኛው ክፍለ ዘመን ታላላቅ መነቃቃቶች እና የሚስዮናውያን ንቅናቄዎች፣ እንዲሁም በ20ኛው ክፍለ ዘመን መጀመሪያ የተነሳው የጴንጤቆስጤ/ካሪዝማቲክ ንቅናቄ፣ የመንፈሳዊ ስጦታዎችን ጉዳይ ዳግም ወደ ውይይት አምጥተዋል። ዛሬ በዲጂታል ዘመን፣ የአገልግሎት ተደራሽነት ከጂኦግራፊያዊ ገደብ ነፃ እየወጣ ነው።
| ዘመን | ግምታዊ ወሰን | ዋና ባህርይ | ማዕከላዊ ለውጥ |
|---|---|---|---|
| ሐዋርያዊ | 33-100 ዓ.ም | መንፈስ-መር፣ ቤት-ተኮር | የአማኞች ሁሉ ክህነት በተግባር |
| ተቋማዊ/መካከለኛው ዘመን | 313-1500 ዓ.ም | ተዋረዳዊ፣ ሥርዓተ አምልኮ ያማከለ | ክሌርጂ/ሌይቲ ክፍፍል መፈጠር |
| ተሃድሶ | 1517-1600ዎቹ | ቃል-ተኮር፣ ፀረ-ተዋረድ | Sola Scriptura እና vocatio መመለስ |
| ዘመናዊ | 1700ዎቹ - ዛሬ | ሚስዮናዊ፣ ዓለም አቀፋዊ፣ ዲጂታል | ድንበር ተሻጋሪ ተደራሽነት |
የመጽሐፍ ቅዱስ የጥሪ ምሳሌዎች
እነዚህ ስድስት ምሳሌዎች የተለያዩ ቢሆኑም፣ ሁሉም የሚያሳዩት ጥሪ በሰው ብቃት ላይ ሳይሆን በእግዚአብሔር ተነሳሽነትና ተስፋ ላይ የተመሠረተ መሆኑን ነው።
ሙሴ፡ ከማመንታት ወደ ታላቅ መሪነት
ሙሴ በ40 ዓመቱ በራሱ ኃይል እስራኤልን ነጻ ለማውጣት ሞክሮ ከሸሸ በኋላ፣ በምድረ በዳ 40 ዓመት እረኛ ሆኖ ቆየ። እግዚአብሔር ከሚቃጠል ቁጥቋጦ (ዘጸአት 3) በጠራው ጊዜ ሙሴ 5 ጊዜ አመነታ። ይህ ጥሪ በሰው ብቃት ላይ ሳይሆን "እኔ ከአንተ ጋር እሆናለሁ" በሚለው በእግዚአብሔር ቃል ኪዳን ላይ የተመሠረተ መሆኑን ያሳያል።
ሳሙኤል፡ በጨለማ ዘመን የተሰማ ድምፅ
በዔሊ ዘመን "የእግዚአብሔር ቃል ብርቅ ነበር" (1 ሳሙ 3)። እግዚአብሔር የጠራው ታላላቆቹን ካህናት ሳይሆን በመቅደስ የሚያገለግለውን ትንሽ ልጅ ሳሙኤልን ነበር። "ባሪያህ ይሰማልና ተናገር" የሚለው ምላሽ የመታዘዝ ልብ ምሳሌ ነው።
ኢሳይያስ፡ የቅድስና ራእይና የመንጻት ጥሪ
ንጉሥ ዖዝያን በሞተበት ወቅት፣ ኢሳይያስ በቤተ መቅደስ ውስጥ እግዚአብሔርን በከፍታ ዙፋን ላይ አየው (ኢሳይያስ 6)። የእግዚአብሔርን ቅድስና ሲያይ የራሱን ርኩሰት አውቆ ጮኸ፤ ከነጻ በኋላ ግን "እነሆኝ፣ እኔን ላከኝ" ብሎ ፈቃደኝነቱን አሳየ። ጥሪ የሚጀምረው በእግዚአብሔር ክብር ራእይና ራስን በማዋረድ ነው።
ኤርምያስ፡ ማህፀን ውስጥ የተጀመረ ሹመት
"በማኅፀን ሳልሠራህ አውቄሃለሁ" (ኤርምያስ 1:4-10)። ጥሪው በይሁዳ ውድቀት ዘመን የፍርድን ቃል ማወጅ የሚጠይቅ፣ የሚያጽናና ሳይሆን ብቸኝነትንና ተቃውሞን የሚያካትት ነበር። አገልግሎት ብዙውን ጊዜ ምቾትን ሳይሆን ታማኝነትን ይጠይቃል።
ሐዋርያት፡ ሁሉን ትቶ መከተል
ኢየሱስ ሐዋርያትን የጠራው ከሃይማኖት ትምህርት ቤቶች ሳይሆን ከዓሣ ማስገር ሥራቸው ነው (ማቴ 4:18-22)። "በኋላዬ ኑና ሰዎችን አጥማጆች እንድትሆኑ አደርጋችኋለሁ" የሚለው ጥሪ፣ አገልግሎት መጀመሪያ ከክርስቶስ ጋር ኅብረትን፣ ከዚያም ሁሉን ትቶ መከተልን እንደሚጠይቅ ያሳያል።
ጳውሎስ፡ ከጸጋው ብዛት የተነሳ
ሳውል ቤተክርስቲያንን በማሳደድ ላይ እያለ በደማስቆ መንገድ ላይ ከክርስቶስ ጋር ተገናኘ (የሐዋ 9)። "አስቀድሞ ተሳዳቢና አሳዳጅ ብሆንም... ለሚያምኑት ምሳሌ እንድሆን ማረኝ" (1 ጢሞ 1:13)። ጳውሎስ እግዚአብሔር እጅግ የከፋውን ጠላት እንኳ ወደ ታላቅ አገልጋይነት የመለወጥ ኃይል እንዳለው ሕያው ምስክር ነው።
| ስም | የጥሪ አውድ | የመጀመሪያ ምላሽ | የተሰጠው ተልእኮ | ቁልፍ ጥቅስ |
|---|---|---|---|---|
| ሙሴ | እረኝነት፣ ስደት | አምስት ጊዜ አመንታ | ከግብጽ ማውጣት | ዘጸአት 3:11-4:13 |
| ሳሙኤል | የመቅደስ አገልግሎት (ልጅነት) | ትሑት መታዘዝ | ነቢይ/ቀቢ መሆን | 1 ሳሙኤል 3:10 |
| ኢሳይያስ | የመቅደስ ራእይ | ራስን ማዋረድ ("ወዮልኝ") | ለሕዝቡ መስበክ | ኢሳይያስ 6:5-8 |
| ኤርምያስ | ወጣትነት | "ሕፃን ነኝ" ብሎ ማቅማማት | ፍርድን ማወጅ | ኤርምያስ 1:6-8 |
| ሐዋርያት | የዕለት ተዕለት ሥራ (አሳ ማጥመድ) | ወዲያውኑ መከተል | ደቀ መዛሙርት ማፍራት | ማቴዎስ 4:19-20 |
| ጳውሎስ | ስደተኝነት፣ ተቃውሞ | ሙሉ ለውጥ (metanoia) | ለአሕዛብ ሐዋርያ መሆን | የሐዋ 9:15፤ 1 ጢሞ 1:13 |
አገልግሎቶች እና የቤተ ክርስቲያን ሹመቶች
በአዲስ ኪዳን ውስጥ ቤተ ክርስቲያን ሕያው አካል እንጂ ተራ ተቋም ብቻ አይደለችም። ይህ አካል ጤናማ ሆኖ እንዲያድግ ክርስቶስ ልዩ ልዩ ስጦታዎችንና የአመራር ቢሮዎችን ሰጥቷል፤ ዓላማቸውም ራሳቸው አገልግሎቱን ሁሉ መሥራት ሳይሆን "ቅዱሳን ለአገልግሎት ሥራ እንዲታነጹ" ማስታጠቅ ነው (ኤፌሶን 4:11-12)።
አምስቱ የስንቅ አገልግሎቶች (ኤፌ. 4:11)
ሐዋርያት
"የተላከ" ማለት ነው። የወንጌል አቅኚዎችና አዳዲስ አብያተ ክርስቲያናት መሥራቾች ናቸው። መሠረታዊው/ራእያዊ የሐዋርያት ዘመን ተግባር (ራእይ የተቀበሉ የቀኖና ምስክሮች) ከጴንጤቆስጤ ትውልድ ጋር እንዳበቃ ብዙ ተሐድሶ-ወግ የስነ መለኮት ሊቃውንት ይስማማሉ (ኤፌ 2:20 — "መሠረት" አንድ ጊዜ ብቻ ይጣላል)፤ ዛሬ ጥቅም ላይ የሚውለው ቃል በተግባራዊ/ተልእኳዊ ትርጉም እንጂ በአዲስ መገለጥ ሥልጣን አይደለም።
ነቢያት
የእግዚአብሔርን ቃል የሚናገሩ ግለሰቦች ናቸው። ከሐዋርያት ጋር በመሆን የቤተ ክርስቲያን መሠረት ናቸው (ኤፌሶን 2:20)። ይህ ቀኖናዊ/መሠረት-ጣይ ተግባር ካበቃ በኋላ፣ ዛሬ "ትንቢት" የሚለው ቃል በአብዛኛው ወግ አጥባቂ ትርጓሜ የስብከትና የማበረታቻ አገልግሎትን ያመለክታል፤ ማንኛውም የግል "ራእይ" የሚነገር ከሆነ ከቅዱሳት መጻሕፍት ጋር ተፈትኖ መረጋገጥ አለበት (1ኛ ተሰሎንቄ 5:20-21)።
ወንጌላውያን
ላልዳኑት ሰዎች ወንጌልን ለመስበክ የተጠሩ ናቸው (እንደ ፊሊጶስ - የሐዋ 21:8)። የድነትን ምሥራች በማወጅ ሰዎችን ወደ ክርስቶስ እምነት የሚመሩ፣ የቤተ ክርስቲያንን አጥር ጥሰው የሚወጡ አገልጋዮች ናቸው።
ፓስተሮች/እረኞች
ለአጥቢያ መንጋ እንክብካቤ፣ መመሪያ፣ ጥበቃ እና መንፈሳዊ ምግብ በዋነኝነት ኃላፊነት ያለባቸው መንፈሳዊ ጠባቂዎች ናቸው። ይህ ተግባር ከ"ሽማግሌ" ቢሮ ጋር ተመሳሳይ እንደሆነ ብዙ ተሐድሶ-ወግ ሊቃውንት ይረዳሉ።
መምህራን
አማኞችን በትክክለኛው የቃሉ ትምህርት፣ በጤናማ ሥነ መለኮት ላይ ለማስተማር የተሰጡ ናቸው። አማኞች "በነፋስ ሁሉ እየተፍገመገሙ" ወደ ሐሰት ትምህርት እንዳይወሰዱ መንፈሳዊ ብስለትንና መረጋጋትን ያመጣሉ (ኤፌ 4:14)። የእረኝነትና የማስተማር ስጦታዎች ብዙ ጊዜ በአንድ ሰው ላይ አብረው ይታያሉ (1 ጢሞ 5:17)።
| አገልግሎት | የግሪክ ቃል | ዋና ተግባር | ማጣቀሻ |
|---|---|---|---|
| ሐዋርያት | apostolos | የቤተ ክርስቲያን መሠረት መጣል፣ ወንጌልን ማስፋፋት | ኤፌ 2:20፤ 4:11 |
| ነቢያት | prophētēs | የእግዚአብሔርን ቃል መናገር፣ ማበረታታት | ኤፌ 2:20፤ 1 ቆሮ 14:3 |
| ወንጌላውያን | euangelistēs | ወንጌልን ለያልዳኑት መስበክ | የሐዋ 21:8፤ 2 ጢሞ 4:5 |
| ፓስተሮች/እረኞች | poimēn | የመንጋውን መንፈሳዊ እንክብካቤ መምራት | ኤፌ 4:11፤ 1 ጴጥ 5:2 |
| መምህራን | didaskalos | ጤናማ ትምህርት ማስተማር | ኤፌ 4:11፤ ያዕ 3:1 |
የአጥቢያ ቤተ ክርስቲያን አመራር መዋቅር
ከጠቅላላው የክርስቶስ አካል ስንቅ በተጨማሪ፣ አዲስ ኪዳን ለእያንዳንዱ አጥቢያ ቤተ ክርስቲያን ሁለት ቋሚ ቢሮዎችን ይሰጣል፦ ሽማግሌ/በላይ ተመልካች እና ዲያቆን። ጠቃሚ የሆነው የቃል ጥናት እንደሚያሳየው፣ "ፕሬስቢተሮስ" (ሽማግሌ) እና "ኤጲስቆጶስ" (በላይ ተመልካች) በአዲስ ኪዳን ውስጥ ለአንድ አይነት ቢሮ ተለዋዋጭ ስሞች እንጂ ለሁለት የተለያዩ ማዕረጎች አይደሉም (ቲቶ 1:5-7፤ የሐዋ 20:17,28)፤ ይህ የተሐድሶ-ወግ አብያተ ክርስቲያናት (ፕሬስብቴሪያንና ባፕቲስት) የሚይዙት አቋም ነው፤ በኋላ በቤተ ክርስቲያን ታሪክ ግን ጳጳስ (ኤጲስቆጶስ) ከሽማግሌዎች በላይ ያለ ክልላዊ መሪ ሆኖ ተለወጠ።
| ቢሮ | የግሪክ ቃል | ቀጥተኛ ትርጉም | ዋና አጽንኦት |
|---|---|---|---|
| ሽማግሌ | presbyteros | የበሰለ ሰው | ብስለትና ጥበብ ላይ የተመሠረተ ስልጣን |
| በላይ ተመልካች | episkopos | ተመልካች/ጠባቂ | ተግባር (oversight) ላይ የተመሠረተ ስያሜ |
| ዲያቆን | diakonos | አገልጋይ | ተግባራዊ/ሎጂስቲክስ አገልግሎት |
ዲያቆናት የቤተ ክርስቲያንን ተግባራዊና አካላዊ ፍላጎቶች ለማሟላት የተሾሙ ናቸው፤ መበለቶችንና ድሆችን ከመንከባከብ፣ ፋይናንስን ከማስተዳደር ጋር የተያያዘ ሥራ ይሰራሉ፤ ዓላማቸውም ሽማግሌዎች በጸሎትና በቃል አገልግሎት ላይ ብቻ እንዲያተኩሩ መርዳት ነው (የሐዋ 6:1-6፤ 1 ጢሞ 3:8-13)።
አዲስ ኪዳን ለሽማግሌነት (እና በተመሳሳይ ለዲያቆንነት) ጥብቅ የስብዕናና የቤተሰብ ብቃት መስፈርቶችን ያስቀምጣል፤ ይህም የቢሮውን ክብደትና ተጠያቂነት ያመለክታል፦
| ብቃት | ማጣቀሻ |
|---|---|
| ነቀፋ የሌለበት፣ የአንዲት ሚስት ባል | 1 ጢሞ 3:2፤ ቲቶ 1:6 |
| ልከኛ፣ ጠንቃቃ፣ አገባብ ያለው | 1 ጢሞ 3:2 |
| እንግዳ ተቀባይ፣ ማስተማር የሚችል | 1 ጢሞ 3:2 |
| የማይሰክር፣ ጨካኝ ያልሆነ፣ ገንዘብን የማይወድ | 1 ጢሞ 3:3 |
| ቤቱን በመልካም የሚገዛ፣ ልጆቹን የሚገዛ | 1 ጢሞ 3:4-5 |
| አዲስ ያልሆነ አማኝ (ካለማስተዋል እንዳይታበይ) | 1 ጢሞ 3:6 |
| ከቤተ ክርስቲያን ውጭ ካሉት መልካም ምስክር ያለው | 1 ጢሞ 3:7 |
በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ በአንድ አጥቢያ የሚታየው መደበኛ ስርዓት "የሽማግሌዎች ብዛት" እንጂ የአንድ ሰው አገዛዝ አይደለም (የሐዋ 14:23፤ ቲቶ 1:5)፤ ይህ መርህ ተጠያቂነትንና የጋራ አመራርን ያረጋግጣል።
የኤፌሶን 4 የአገልግሎት ፍሰት (ስዕላዊ መግለጫ)
ክርስቶስ ስንቅ ስጦታዎችን ይሰጣል → ስጦታዎቹ ቅዱሳንን ያስታጥቃሉ → የታጠቁ ቅዱሳን የአገልግሎትን ሥራ ይሠራሉ → የክርስቶስ አካል ታንጾ ወደ አንድነትና ብስለት ያድጋል → ብስለት ራሱ ተጨማሪ አገልጋዮችን ያፈራል (ዑደታዊ ሂደት)።
ሥነ-ምግባርና ዘመናዊ መገለጫዎች
አገልግሎት ሚና ብቻ ሳይሆን የሕይወት ዘይቤም ነው። ስለዚህ መጽሐፍ ቅዱስ (1 ጢሞቴዎስ 3፤ ቲቶ 1) ለአገልጋዮች ስብዕናዊና ተግባራዊ ብቃቶችን ይጠይቃል፤ እነዚህም ወደ ሁለት ይከፈላሉ፦
4.1 ስብዕናዊ ብቃቶች (Character)
- ታማኝነትና ጽናት
- ትሕትናና ራስን መግዛት
- ተጠያቂነትና ራስን መንከባከብ
- ለመንፈሳዊ ሥልጣን መገዛት (ዕብራውያን 13:17)
ተግባራዊ ልምምዶች
- አገልጋይ አመራር
- የቤተ ክርስቲያን ተግሣጽን መቀበል (ማቴዎስ 18)
- መደበኛ ጸሎት፣ የቃል ጥናት እና እረፍት
- ግልጽነት ለሽማግሌዎች ስብስብ
ዘመናዊ መገለጫዎች
ከባህላዊ የፓስተርነት ሚናዎች ባሻገር፣ ክርስቲያናዊ አገልግሎት ዛሬ ዓለም አቀፍ ተልእኮዎችን፣ የሕክምናና ወታደራዊ ቄስነትን፣ እና አዳዲስ የመገናኛ ብዙኃን ዘርፎችን ያጠቃልላል። በንግድና በማኅበራዊ ተሟጋችነት ውስጥ ወንጌልን የሚያንፀባርቁ አማኞች ቁጥር እያደገ ነው (ማርቆስ 10:45)።
ዲጂታል ቴክኖሎጂዎችና የመስመር ላይ መድረኮች ለወንጌል ስብከት፣ ለመንፈሳዊ ምክርና በይነተገናኝ ይዘት ፈጠራ አዳዲስ መንገዶችን ይሰጣሉ። ይሁን እንጂ፣ የቤተ ክርስቲያንን አካላዊ ኅብረት (ዕብ 10:24-25) ሊተካ የማይችል መሆኑን ተገንዝቦ፣ ቴክኖሎጂ እንደ መሣሪያ እንጂ እንደ ምትክ መታየት የለበትም፤ ይህ ጥንቃቄ ለጤናማ ዘመናዊ አገልግሎት ወሳኝ ነው።
የቤተ ክርስቲያን አመራር ሞዴሎች
በዛሬው ተለዋዋጭ የክርስትና ገጽታ፣ በተለይም በሜጋ-ቸርች መስፋፋት ወቅት፣ የተለያዩ የአመራር ሞዴሎች ብቅ ብለዋል። ብዙ ጊዜ ቤተ ክርስቲያን እንደ ኮርፖሬት ኩባንያ፣ ፓስተሩም እንደ ዋና ሥራ አስፈጻሚ (CEO) የሚታይበት የዓለማዊ አዝማሚያ ተጽዕኖ ይታያል። ከዚህ በታች የቀረበው ንጽጽር፣ ከመጽሐፍ ቅዱስና ከቤተ ክርስቲያን ታሪክ አንጻር የትኛው ሞዴል ይበልጥ ታማኝ እንደሆነ ያሳያል።
አገልጋይ አመራር፡ ዘላቂው መጽሐፍ ቅዱሳዊ መስፈርት
ይህ ሞዴል በኢየሱስ ክርስቶስ ሕይወትና ትምህርቶች (ማቴዎስ 20:26-28፤ ዮሐንስ 13:1-17) ውስጥ በጥልቅ የተመሰረተ ነው። ኢየሱስ የደቀ መዛሙርቱን እግር በማጠብ የጌትነት ሥልጣን መገለጫው ዝቅ ብሎ ማገልገል መሆኑን አሳይቷል። አገልጋይ መሪዎች የሌሎችን ፍላጎትና እድገት ይቀድማሉ፤ ሰዎችን ለማዘዝ ሳይሆን ለማሳደግ ይሠራሉ። ይህም የሥልጣን ማስረከብን፣ ትብብርንና ርኅራኄን የሚያበረታታ አካባቢ ይፈጥራል፤ እምነትን ይገነባል፣ ጠንካራ ግንኙነቶችን ያዳብራል፣ የቤተ ክርስቲያንን ኦርጋኒክ እድገት ያበረታታል።
ተዋረዳዊና አምባገነናዊ ሞዴሎች (የ"CEO ሞዴል" አደጋዎች)
ምንም እንኳን አደረጃጀት አስፈላጊ ቢሆንም፣ በዋነኛነት ከላይ ወደ ታች ያለውን ስልጣን፣ ቁጥጥርና ማራኪ የባህርይ አምልኮ (personality cult) የሚያጎሉ የአመራር ሞዴሎች በአዲስ ኪዳን ከታየው የአመራር ሥነ ምግባር ያፈነግጣሉ። በአንዳንድ ዘመናዊ አብያተ ክርስቲያናት መሪው እንደ የማይሳሳት፣ የማይጠየቅ፣ መላው ቤተ ክርስቲያን በእርሱ ራእይ ዙሪያ ብቻ የምትሽከረከርበት አደገኛ ልምምድ ይታያል።
እንደዚህ ያሉ ሞዴሎች የአማኞችን አካል ከማበረታታት ይልቅ ያለ-ፍላጎት ጥገኝነትን ያዳብራሉ፤ መሪው ሲወድቅም መላው ቤተ ክርስቲያን ይፈርሳል። ጥንታዊቷ ቤተ ክርስቲያን በሐዋርያት ብትመራም፣ የጋራ አመራርንና የጋራ ተጠያቂነትን ታዘወትር ነበር።
የሽማግሌዎች ብዛት፡ የጥንቷ ቤተ ክርስቲያን ዕቅድ
መጽሐፍ ቅዱሳዊው ሞዴል የ"ሽማግሌዎች ብዛት" (Plurality of Elders) ላይ ትኩረት ያደርጋል (ክፍል 3.2 ይመልከቱ)። በየትኛውም የአዲስ ኪዳን አጥቢያ ቤተ ክርስቲያን ውስጥ አንድ መሪ ብቻውን ሲያስተዳድር አናይም (የሐዋርያት ሥራ 14:23፤ ፊልጵስዩስ 1:1)። ይህ ሞዴል የጋራ ኃላፊነትን፣ በመሪዎች መካከል መተራረምን፣ እና በመንፈሳዊ እንክብካቤ ላይ ያተኮረ የ pastoral አካሄድን ያጎላል (1 ጴጥሮስ 5:1-4)።
መሪዎችም ሆኑ ምእመናን እንደ ምሳሌ እና አብሮ ሠራተኞች የሚያገለግሉበት ይህ የትብብር አመራር ዘይቤ፣ ቤተ ክርስቲያንን ከስሕተት ትምህርትና ከመሪዎች የሞራል ውድቀት የሚጠብቅ፣ ጤናማና በመጽሐፍ ቅዱስ ላይ የተመሰረተ የአገልግሎት መሠረታዊ መርህ ነው።
ማስታወሻ፡ ይህ ጽሑፍ ተሐድሶ-ወንጌላዊ አመለካከትን በመከተል፣ ቅዱሳት መጻሕፍትን የመጨረሻ ስልጣን ፣ የአማኞችን ሁሉ ክህነትን፣ የሽማግሌዎችን ብዛት፣ እና አገልጋይ አመራርን እንደ መደበኛ የቤተ ክርስቲያን ስርዓት ይይዛል።
ለተጨማሪ ንባብ ፡ Wayne Grudem, Systematic Theology፤ Alexander Strauch, Biblical Eldership፤ D. A. Carson, Showing the Spirit፤ John Stott, The Radical Disciple፤ Edmund Clowney, The Church።