መሥዋዕትና ስርየት

— ከደም ጥላ ወደ መስቀል እውነት —

በመላው መጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ፣ ከዘፍጥረት እስከ ራእይ ድረስ፣ አንድ ወጥ የሆነ መንፈሳዊ ክር ይታያል፦ ቅዱሱ እግዚአብሔር ከወደቀው የሰው ልጅ ጋር ይገናኝ ዘንድ፣ ደም ሊፈስ ይገባል። ይህ እውነት ለዘመናዊው አእምሮ አንዳንዴ ጨካኝ ወይም ጥንታዊ ሊመስል ይችላል፤ ነገር ግን በጥልቀት ስንመረምረው፣ የመሥዋዕትና የስርየት ሥርዓት፣ የእግዚአብሔርን ቅድስና፣ የኃጢአትን ልክ ያለፈ ክብደት፣ እና ከሁሉም በላይ ደግሞ የእግዚአብሔርን ወደር የለሽ ፍቅርና ምሕረት በሚያሳይ መንገድ የተቀነባበረ መለኮታዊ ሥርዓት ነው። ይህ ጥናት፣ የብሉይ ኪዳንን የመሥዋዕት ሥርዓት በጥልቀት በመመርመር፣ ይህ ሥርዓት ወደ ክርስቶስ መስቀላዊ ሥራ እንዴት እንደሚያመለክት፣ እና በዘመናችን ላለችው ቤተ ክርስቲያን ምን ዓይነት ሕያው መንፈሳዊ ትርጉም እንዳለው ለማሳየት ያለመ ነው።

የመሥዋዕትና የስርየት ሥርዓት፣ ጥንታዊቷ እስራኤል ወደ እግዚአብሔር እንድትቀርብ በራሱ በእግዚአብሔር የተቋቋመ መለኮታዊ ማዕቀፍ ነበር እንጂ በሰው ልጅ ፈጠራ ወይም ልማድ የመጣ አልነበረም (ዘሌዋውያን 1፥2)። ዋና ዓላማውም "መቅረብ" የሚለው ቃል በሚገባ እንደሚገልጸው፣ በኃጢአት ምክንያት ከተቋረጠው ከቅዱስ አምላክ ጋር የታደሰ ኅብረትን ማመቻቸት ነበር (ሮሜ 3፥23)። እግዚአብሔር ፍጹም ቅዱስ ስለሆነ፣ ከኃጢአተኛው የሰው ልጅ ጋር ቀጥተኛ ግንኙነት ሊኖረው አይችልም ነበር፤ ኃጢአት በእግዚአብሔርና በሰው መካከል የማይታለፍ ግንብ ሆኖ ቆመ። በዚህም ምክንያት፣ የእግዚአብሔርን ቅድስናና የኃጢአትን ልክ ያለፈ ክብደት ለማሳየት፣ እንዲሁም የተቋረጠውን ግንኙነት ዳግም ለመመስረት፣ የደም መሥዋዕት ሥርዓት አስፈላጊ ሆነ።

"ደምም ሳይፈስ ስርየት የለም።"

ዕብራውያን 9፥22

ስለዚህ የመሥዋዕት ሥርዓት ተራ የባህል ወይም የአምልኮ ሥነ-ሥርዓት ብቻ ሳይሆን፣ ጥልቅ አማላጅነት ያለው ተግባር ነበር፤ በሰው ልጅ በኩል ንስሓንና እምነትን፣ በእግዚአብሔር በኩል ደግሞ መለኮታዊ ይቅርታና ጸጋን የሚያሳይ ነበር። ከሁሉም በላይ ግን፣ ይህ ሥርዓት ራሱ የመጨረሻ መፍትሔ አልነበረም፤ ይልቁንም ለወደፊት ለሚመጣው ፍጹምና የመጨረሻ የመቤዠት ሥራ ጥላና ትንቢታዊ ምሳሌ ሆኖ አገልግሏል (ዕብ. 10፥1)። ይህ ጥናት የመሥዋዕትንና የስርየትን ምንነት፣ የብሉይ ኪዳን አምስቱን ዋና ዋና መሥዋዕቶች፣ የስርየት ቀንን ሥርዓት፣ የተለያዩ የስርየት ሥነ-መለኮታዊ ንድፈ ሐሳቦችን፣ እና በመጨረሻም በክርስቶስ ውስጥ የተገኘውን ፍጹም ፍጻሜ በሥርዓት ይዳስሳል።

እዚህ ላይ ልብ ልንለው የሚገባ እጅግ ወሳኝ መንፈሳዊ እውነት አለ፦ የመሥዋዕት ሥርዓት የተጀመረው ከሰው ልጅ ተነሳሽነት ወይም ከፍርሃት ስሜት ብቻ አልነበረም፤ ይልቁንም ከራሱ ከእግዚአብሔር ልብ የመነጨ የፍቅር ስጦታ ነው። ገና በዔድን ገነት ውስጥ፣ አዳምና ሔዋን ኃጢአት ከሠሩ በኋላ፣ እርቃናቸውን ለመሸፈን ቅጠል ሲያስተሳስሩ፣ እግዚአብሔር ራሱ ቀርቦ "ለአዳምና ለሚስቱም ጌጥ የቆዳ ልብስ አደረገላቸው፥ አለበሳቸውም" (ዘፍ. 3፥21)። ይህ የመጀመሪያው መሥዋዕት ነው ማለት ይቻላል፤ ንጹሕ የሆነ እንስሳ ሕይወቱን አሳልፎ ሰጠ፣ ደሙም ፈሰሰ፣ የሰው ልጅ ኃፍረትም በእግዚአብሔር ራሱ በተዘጋጀ ልብስ ተሸፈነ። ስለዚህ ከጅማሬው ጀምሮ፣ የመሥዋዕት ትርክት የእግዚአብሔር ቁጣ ብቻ ሳይሆን፣ ከሁሉም በላይ የእግዚአብሔር ተነሳሽነት ያለው ፍቅርና ምሕረት ታሪክ ነው። "እግዚአብሔር ግን ገና ኃጢአተኞች ሳለን ክርስቶስ ስለ እኛ ሞቶአልና የራሱን ፍቅር ለእኛ ያሳያል" (ሮሜ 5፥8)።

መሠረታዊ የቃላት ትርጓሜ

መሥዋዕት፡ በእግዚአብሔር የተቋቋመ የአምልኮ መንገድ

መሥዋዕት ማለት፣ በእግዚአብሔር ራሱ የተቋቋመ የአምልኮ ሥርዓት እንጂ በሰው ልጅ ፈጠራ ወይም ልማድ ውስጥ የመነጨ አይደለም (ዘሌዋውያን ምዕራፍ 1-7)። ይህ ሥርዓት፣ አማኙ እምነቱን የሚገልጽበት፣ ከእግዚአብሔር ጋር የገባውን ቃል ኪዳን የሚጠብቅበት፣ ከጥፋተኝነት ነጻ የሚወጣበት፣ እንዲሁም የእግዚአብሔርን የማዳን ተግባር የሚያከብርበት ንድፍ ነበር። ዋና ዋና ምክንያቶቹም የኃጢአት ይቅርታ ማግኘት፣ ወደ እግዚአብሔር በአክብሮት መቅረብ፣ ወይም ደግሞ ምስጋናንና ውዳሴን መግለጽ ያካትታሉ። እያንዳንዱ መሥዋዕት፣ የተለየ መንፈሳዊ ፍላጎትን የሚያሟላ ቢሆንም፣ ሁሉም በጋራ ወደ አንድ ማዕከላዊ እውነት ይጠቁማሉ፦ ኃጢአት ዋጋ ያስከፍላል፣ ወደ እግዚአብሔርም መቅረብ ያለ ደም ሊሆን አይችልም።

ስርየት፡ "አንድ መሆን" - የተመለሰ ኅብረት

"ስርየት" (atonement) የሚለው የእንግሊዝኛ ቃል፣ በጥንቷ እንግሊዝኛ ውስጥ "at-one-ment" ማለትም "አንድ መሆን" ከሚል ሐረግ የመጣ ነው። ይህ ቃል፣ በኃጢአት ምክንያት የተበላሹ ግንኙነቶችን የማስተካከልና የማደስ ሂደትን ያመለክታል፤ ዋና ዓላማውም ከእግዚአብሔር ጋር እርቅን ማስገኘት ነው። ይህ ሂደት በተለይ የሰው ልጅ ግንኙነት ወደ እግዚአብሔር እንዲመለስ ያደርጋል፤ ይህ ግንኙነት ደግሞ በአዳምና በሔዋን የመጀመሪያ ኃጢአት፣ እንዲሁም በተከታዩ የሰው ልጅ በደል ምክንያት ክፉኛ ተበላሽቶ ነበር (ሮሜ 5፥12)። ስርየት፣ እንግዲህ፣ ተራ የሕግ ወይም የፍርድ ጉዳይ ብቻ ሳይሆን፣ ጥልቅ ግላዊና መንፈሳዊ የኅብረት መታደስ ጉዳይ ነው።

"ነገር ግን ሁሉ በክርስቶስ ከራሱ ጋር ካስታረቀን፥ የማስታረቅም አገልግሎት ከሰጠን ከእግዚአብሔር ነው፤ እርሱም፡- እግዚአብሔር በክርስቶስ ሆኖ ዓለሙን ከራሱ ጋር ያስታርቅ ነበር፥ በደላቸውንም አልቆጠረባቸውም፥ የማስታረቅንም ቃል በእኛ ዘንድ አኖረ።"

2ኛ ቆሮንቶስ 5፥18-19

ይህ ጥቅስ ስለ ስርየት ትልቅ ማዕዘናዊ እውነት ያስተምረናል፦ ሰላምን ያመጣው ራሱ እግዚአብሔር ነው፤ የስርየት ተግባር ከእርሱ ራሱ ተነሳሽነት ጀመረ። አማኝ ነፍስ ይህን ስታሰላስል፣ "እኔ ራሴ ወደ እግዚአብሔር ተመልሼ ልታረቅ ችያለሁ" ከሚል ኩራት ወደ "እግዚአብሔር ራሱ ወደ እኔ መጥቶ አስታረቀኝ" ወደሚል ትሕትናና ምስጋና ትሸጋገራለች።

ቤዛነት ወይም ዋጋ፡ ነጻ የማውጣት ክፍያ

የዕብራይስጡ ቃል ፓዳህ (padah) እና የግሪኩ ቃል ሉትሮን (lutron) ዋጋ ከፍሎ ማስመለስን ወይም ነጻ ማውጣትን ያመለክታሉ። በእስራኤል አምልኮ ውስጥ፣ መስዋዕት ማቅረብ ብዙውን ጊዜ ለእግዚአብሔር የሚከፈልን ዕዳ ያመለክታል። ለዚህ እጅግ ግልጽ ምሳሌ የፋሲካ በግ ነው፤ ደሙ እስራኤላውያንን ከፍርድ መልአክ እንደጠበቃቸው ሁሉ፣ ሞቱም ከግብፅ ባርነት ነጻ መውጣታቸውን አረጋግጦላቸዋል (ዘጸአት 12፥21-27)። ይህ ቤዛነት ጽንሰ-ሐሳብ፣ በአዲስ ኪዳን ውስጥ ወደ ክርስቶስ ሥራ ሙላቱን ያገኛል፤ እርሱ ራሱ "ስለ ብዙዎች ቤዛ ሆኖ ነፍሱን ሊሰጥ" (ማር. 10፥45) እንደመጣ ተናግሯል።

"በእርሱ ሆነን፥ በደሙ የተነሣ፥ እንደ ጸጋው ባለ ብዙ ስፍራ የበደላችንን ስርየት እርሱም ቤዛነታችንን አገኘን።"

ኤፌሶን 1፥7

ሐዋርያው ጳውሎስ ደግሞ በቲቶ መልእክቱ ላይ፣ "ከዓመፃ ሁሉ ይዋጀን ዘንድ ለራሱም የገዛ ሕዝብ የበጎ ሥራ ቀናተኛ አድርጎ ያነጻን ዘንድ ስለ እኛ ራሱን ሰጠ" (ቲቶ 2፥14) ብሎ ይመሰክራል። ቤዛነት፣ ስለዚህ፣ ተራ ከባርነት ነጻ መውጣት ብቻ ሳይሆን፣ ወደ አዲስ ዓላማ የተጠራንበት፣ ማለትም ለበጎ ሥራ ቀናተኛ ሕዝብ ልንሆን ወደ ተለየንበት ትልቅ መንፈሳዊ ጥሪ ነው።

መንጻት፡ ከርኩሰት ወደ ቅድስና

የመሥዋዕት ሌላው ቁልፍ ተግባር መንጻት ነው። ኃጢአት በእግዚአብሔር ፊት ጥፋተኝነትን ከማስከተሉም በላይ፣ የግል ቅድስናንና የማኅበረሰብን አምልኮ የሚያስተጓጉል ርኩሰትንም ያመጣል። በብሉይ ኪዳን የደም ሥርዓቶች፣ ከዚህ ርኩሰት የመንጻትን ትርጉም ተላብሰው ነበር (ዘኍልቁ 19፥9፤ ዘሌዋውያን 16፥30)። ደም ማፍሰስ፣ ምንም እንኳን በተፈጥሮ ተቃራኒ ቢመስልም፣ የንጽህና ወኪል ተደርጎ ይወሰድ ነበር፤ ምክንያቱም ቀደም ብለን እንደጠቀስነው "ደም ሳይፈስ የኃጢአት ስርየት የለም" (ዕብራውያን 9፥22)። ይህ የመንጻት ገጽታ፣ ወደ ውስጣዊ ኅሊና ንጽህና ጭምር የሚደርስ ጥልቅ መንፈሳዊ ፋይዳ አለው፤ ይህም በክርስቶስ ደም ፍጹም ፍጻሜውን ያገኛል (ዕብ. 9፥14)።

ንጉሥ ዳዊት፣ ከምንዝርናውና ከነፍስ ግድያው ኃጢአት በኋላ፣ የልቡን ጥልቅ ጩኸት በመዝሙር 51 ላይ ሲገልጽ፣ "በሂሶጵ እርጨኝ ንጹሕም እሆናለሁ፤ እጠበኝ ከበረዶም ይልቅ ነጭ እሆናለሁ" (መዝ. 51፥7) ብሎ ተማጸነ። ይህ ጸሎት፣ ውጫዊ ሥርዓት ብቻውን በቂ አለመሆኑን፣ ይልቁንም ልብ ራሱ ንጹሕ ሊሆን እንደሚያስፈልገው ያሳያል፦ "እግዚአብሔር የተሰበረውን መንፈስ ይወዳልና፤ የተሰበረውንና የተዋረደውን ልብ አቤቱ አትንቅም" (መዝ. 51፥17)። ይህ የልብ ንጽህና ናፍቆት፣ በክርስቶስ ደም ውስጥ ብቻ ፍጹም እርካታውን ያገኛል፦

"በብርሃን እንደ ሆነው እርሱ፥ በብርሃንም ብንመላለስ፥ አንድ ላንዳችን ኅብረት አለን፥ የልጁም የኢየሱስ ክርስቶስ ደም ከኃጢአት ሁሉ ያነጻናል።"

1ኛ ዮሐንስ 1፥7

"መሸፈን" - ጊዜያዊ የስርየት ተግባር

ለ"ማስተሰረይ" ማዕከላዊው የዕብራይስጥ ቃል ካፋር (kaphar) ሲሆን፣ መሠረታዊ ትርጉሙም "መሸፈን" ማለት ነው። ይህ ማለት ኃጢአትን ከእግዚአብሔር ፊት ለጊዜው መሸፈን ማለት ሲሆን፣ ይህም የቅዱሱ አምላክ መገኘት በኃጢአተኛው ሕዝብ መካከል እንዲቆይ ያስችላል። ይህ ግን የመጨረሻ ማስወገድ ሳይሆን፣ ለወደፊት ፍጹም ስርየት እንደሚያስፈልግ የሚያመለክት ጊዜያዊ መፍትሔ ብቻ ነበር። ይህ የ"ኪፋር" ጊዜያዊነት፣ የዕብራውያን ጸሐፊ "የበሬዎችና የፍየሎች ደም ኃጢአትን ሊያስወግድ አይቻለውም" (ዕብ. 10፥4) ብሎ ከሚናገረው ጋር ይስማማል፤ የብሉይ ኪዳን ደም ኃጢአትን ይሸፍን ነበር እንጂ ሙሉ በሙሉ አላስወገደውም ነበር።

"የሥጋ ሕይወት በደሙ ውስጥ ነውና፤ ደሙም ከሕይወቱ የተነሣ ያስተሰርያልና በመሠዊያው ላይ ለነፍሳችሁ ማስተስረያ ይሆን ዘንድ እኔ ለእናንተ ሰጠሁት።"

ዘሌዋውያን 17፥11

ደም የእንስሳውን ሕይወት ራሱ ይወክል ነበር፤ በኃጢአት ምክንያት ለጠፋው የሰው ሕይወት ምትክ ሆኖ ይቀርብ ነበር። ደም ለመንጻትና ለቤዛነት በራሱ በእግዚአብሔር የተሾመ ልዩ ሥርዓት ነበር፤ ይህም እግዚአብሔር ራሱ ለሰው ልጅ ችግር (ኃጢአት) ራሱ መፍትሔ (ደም) ያዘጋጀ አፍቃሪ ፈጣሪ መሆኑን ያሳያል።

የብሉይ ኪዳን አምስቱ ዋና ዋና መሥዋዕቶች

በዘሌዋውያን ምዕራፍ 1-7 ውስጥ የተዘረዘሩት አምስቱ ዋና ዋና መሥዋዕቶች፣ እያንዳንዳቸው የተለየ መንፈሳዊ ትርጉምና ተግባር ያላቸው ናቸው። ሦስቱ በፈቃደኝነት የሚቀርቡ ሲሆኑ፣ ሁለቱ ደግሞ በግዴታ የሚቀርቡ ናቸው። ይህ ልዩነት ራሱ ትልቅ መንፈሳዊ ትምህርት ይዟል፦ አንዳንድ የአምልኮ ገጽታዎች (እንደ ምስጋናና ራስን መስጠት) ከልብ በሚፈልቅ ነጻ ፈቃድ የሚቀርቡ ሲሆኑ፣ ሌሎች ደግሞ (እንደ ኃጢአት ማስተሰረይ) የግድ አስፈላጊ የሆኑ ናቸው፤ ኃጢአት ራሱ አማራጭ ጉዳይ ስላልሆነ መፍትሔውም አማራጭ ሊሆን አይችልም።

የሚቃጠል መሥዋዕት — ሙሉ ራስን መስጠት

የሚቃጠል መሥዋዕት፣ በፈቃደኝነት የሚቀርብ ሲሆን፣ ዓላማውም ሙሉ በሙሉ መሰጠትን፣ አምልኮን፣ ቁርጠኝነትን እና አጠቃላይ ስርየትን ያመለክታል (ዘሌ. 1፥4)። ቁሳቁሱ እንከን የሌለበት በሬ፣ አውራ በግ፣ ፍየል፣ ወይም ርግብ/ዋኖስ ሊሆን ይችላል (ዘሌ. 1፥3, 10, 14)፤ ይህ የተለያዩ የኢኮኖሚ ደረጃ ላላቸው አቅራቢዎች ሁሉ ተደራሽ እንዲሆን ያደረገ የእግዚአብሔር ምሕረት ማሳያ ነው። ሙሉው እንስሳ (ከቆዳው በስተቀር) በመሠዊያው ላይ ሙሉ በሙሉ ይቃጠላል፤ ይህም ለእግዚአብሔር "መዓዛ ያለው መሥዋዕት" ይሆናል (ዘሌ. 1፥9, 13, 17)። ይህ ሙሉ ማቃጠል፣ ምሳሌያዊ በሆነ መንገድ፣ አቅራቢው ራሱን ሙሉ በሙሉ ለእግዚአብሔር የሚሰጥበትን መንፈሳዊ ተግባር ይወክላል፤ ምንም አካል ላልተቃጠለ ወይም ላልተሰጠ አይተርፍም።

የእህል ቁርባን — የዕለት ተዕለት ምስጋና

የእህል ቁርባን፣ ብቸኛው ደም-አልባ መሥዋዕት ሲሆን፣ በፈቃደኝነት ይቀርባል። ዓላማውም ምስጋና፣ አክብሮት፣ የዕለት ተዕለት ሕይወትና የሥራ መሰጠትን ያመለክታል (ዘሌ. 2፥14-16)። ቁሳቁሱ ጥሩ ዱቄት፣ ያልቦካ እንጀራ ከዘይት፣ ከዕጣንና ከጨው ጋር ተደባልቆ ይቀርባል (ያለ እርሾ ወይም ማር) (ዘሌ. 2፥1-2, 11, 13)። ከዚህ ቁርባን ትንሽ ክፍል በመሠዊያው ላይ ይቃጠላል፣ ቀሪው ደግሞ ለካህናት ምግብ ይሆናል (ዘሌ. 2፥2-3, 9)። ይህ መሥዋዕት፣ የሰው ልጅ የዕለት ተዕለት ልፋትና ውጤት (የዱቄት ምርት) እንኳ ለእግዚአብሔር ሊቀርብና ሊቀደስ እንደሚችል ያስተምረናል፤ አምልኮ ከቤተ መቅደስ ግድግዳ ውጭ ወደ ተራ የሥራ ሕይወት እንደሚዘልቅ ያሳያል።

የደኅንነት መሥዋዕት — የኅብረት ድግስ

የደኅንነት መሥዋዕት፣ በፈቃደኝነት የሚቀርብ ሲሆን፣ ዓላማውም ምስጋና፣ ኅብረትና ከእግዚአብሔር ጋር ያለውን ሰላም ማክበር ነው (ዘሌ. 7፥15-18)። ቁሳቁሱ እንከን የሌለበት እንስሳ ከከብት ወይም ከበግ መንጋ ጋር ተያይዞ የእህል መሥዋዕትንም ያካትታል (ዘሌ. 3፥1, 6)። ልዩ ገጽታው ደግሞ ይኸው ነው፦ የስቡ ክፍል ብቻ ለእግዚአብሔር ይቃጠላል (ዘሌ. 3፥3-5)፣ ቀሪው ግን በአቅራቢውና በካህናቱ በጋራ ማኅበር ውስጥ ይበላል። ይህ የጋራ ማዕድ፣ በምሳሌያዊ መንገድ፣ ከእግዚአብሔር ጋር በጠረጴዛ ዙሪያ የመቀመጥ ያህል ትልቅ የኅብረት ትርጉም ይይዛል፤ ይህም ወደፊት በክርስቶስ ጠረጴዛ ላይ ለሚደረገው መንፈሳዊ ኅብረት (ቅዱስ ቁርባን) ትንቢታዊ ጥላ ተደርጎ ሊታይ ይችላል።

የኃጢአት መሥዋዕት — ግዴታዊ ስርየት

የኃጢአት መሥዋዕት፣ በግዴታ የሚቀርብ ሲሆን፣ ዓላማውም ያልታሰቡ ኃጢአቶችን ማስተሰረይና ከሥርዓታዊ ርኩሰት መንጻት ነው (ዘሌ. 4፥2-3)። ቁሳቁሱ በአቅራቢው ማኅበራዊ ደረጃና በኃጢአቱ ክብደት ይለያያል፦ ለሊቀ ካህኑና ለመላው ማኅበረሰብ በሬ፣ ለመሪ ፍየል፣ ለተራ ግለሰብ ደግሞ ጠቦት፣ ርግብ፣ ወይም ዱቄት እንኳ ተቀባይነት ነበረው (ዘሌ. 4፥3, 14, 23, 28, 32)። ይህ ደረጃ በደረጃ ያለው ተደራሽነት፣ የእግዚአብሔርን ምሕረት ለድሆችም ጭምር የሚያሳይ ውብ ማሳያ ነው። ደም በመሠዊያው ቀንዶች ላይ ይፈስ ነበር (ዘሌ. 4፥25, 30)፣ ስቡ ይቃጠል ነበር፣ ካህኑ ሥጋውን ይበላ ነበር (ወይም ከሰፈር ውጭ ይቃጠል ነበር)።

የበደል መሥዋዕት — የካሳ ስርየት

የበደል መሥዋዕት፣ በግዴታ የሚቀርብ ሲሆን፣ ዓላማውም በቅዱስ ዕቃዎች ላይ ለተፈጸሙ ኃጢአቶች ወይም በሌሎች ላይ ለተፈጸመ ቁሳዊ ጉዳት (ስርቆት፣ ማጭበርበር፣ ሐሰተኛ መሐላ) ካሳ መክፈል ነው (ዘሌ. 5፥15-16)። ቁሳቁሱ እንከን የሌለበት አውራ በግ ሲሆን (ዘሌ. 5፥15)፣ ልዩ ገጽታው ደግሞ ከመሥዋዕቱ በተጨማሪ የገንዘብ ካሳ (ከዋናው ዋጋ በላይ 20% ተጨማሪ) መከፈል ያለበት መሆኑ ነው (ዘሌ. 6፥5)። ይህ መሥዋዕት ትልቅ ሥነ-ምግባራዊ ትምህርት ይሰጠናል፦ እውነተኛ ንስሓ ስሜታዊ ጸጸት ብቻ ሳይሆን፣ በተቻለ መጠን የተጎዳውን ወገን ተጨባጭ በሆነ መንገድ የመካስ ተግባርንም ያካትታል።

የአዲስ ኪዳን ማስተጋባት፡
አምስቱ መሥዋዕቶች በአማኝ ሕይወት ውስጥ

አምስቱ የብሉይ ኪዳን መሥዋዕቶች፣ የደም ሥርዓታቸው በክርስቶስ ውስጥ አንድ ጊዜ ለዘላለም ቢፈጸምም፣ መንፈሳዊ ትርጉማቸው ግን ዛሬም በአማኝ ሕይወት ውስጥ ሕያው ሆኖ ይቀጥላል፤ አሁን ግን በደም ሳይሆን በክርስቶስ ደም ላይ ተመሥርተው በሚቀርቡ "መንፈሳዊ መሥዋዕቶች" መልክ። ሐዋርያው ጳውሎስ "ሰውነታችሁን እግዚአብሔርን ደስ የሚያሰኝና ሕያው ቅዱስም መሥዋዕት አድርጋችሁ ታቀርቡ ዘንድ" (ሮሜ 12፥1) ብሎ ሲማጸነን፣ የሚቃጠል መሥዋዕትን መንፈስ በቀጥታ ያስተጋባል፤ ዛሬ አማኙ የሚያቀርበው እንስሳ ሳይሆን ሙሉ ሕይወቱን ነው። እንዲሁም የዕብራውያን ጸሐፊ "የምስጋና መሥዋዕትን ማለት ለስሙ የሚመሰክሩ የከንፈሮችን ፍሬ፥ ዘወትር ለእግዚአብሔር በእርሱ እናቅርብ" (ዕብ. 13፥15) ሲል፣ የእህል ቁርባንን የምስጋና ዓላማ ወደ ዘወትር የከንፈር ውዳሴ ይለውጠዋል።

የደኅንነት መሥዋዕት የጋራ ማዕድ መንፈስ ደግሞ፣ በቅዱስ ቁርባን ሥርዓት ውስጥ ትርጉሙን ያገኛል፤ "የምንባርከው የበረከት ጽዋ ከክርስቶስ ደም ጋር ኅብረት ያለው አይደለምን? የምንቆርሰውስ እንጀራ ከክርስቶስ ሥጋ ጋር ኅብረት ያለው አይደለምን?" (1ቆሮ. 10፥16)። የኃጢአትና የበደል መሥዋዕቶች ደግሞ፣ አማኙ ዛሬ በንስሓና በእምነት ወደ ክርስቶስ ደም እንዲመለስ ይጠራሉ፤ "ኃጢአታችንን ብንናዘዝ ኃጢአታችንን ይቅር ሊለን ከዓመፃም ሁሉ ሊያነጻን የታመነና ጻድቅ ነው" (1ዮሐ. 1፥9)። በዚህ መንገድ፣ የብሉይ ኪዳን አምስቱ መሥዋዕቶች፣ ምንም እንኳ ደጋግመው መቅረባቸው ቢቆምም፣ መንፈሳዊ ሥርዓተ-ትምህርታቸው ግን ለክርስቲያናዊ አምልኮ ሕያው መዋቅር ሆኖ ይቀጥላል።

የመሥዋዕቶች ንጽጽራዊ ማጠቃለያ

መሥዋዕት	ዓይነት	ማዕከላዊ ዓላማ	የዘሌዋውያን ክፍል
የሚቃጠል መሥዋዕት	በፈቃደኝነት	ሙሉ ራስን መስጠትና አጠቃላይ ስርየት	1፥1-17
የእህል ቁርባን	በፈቃደኝነት	ምስጋናና የዕለት ተዕለት መሰጠት	2፥1-16
የደኅንነት መሥዋዕት	በፈቃደኝነት	ኅብረትና ሰላም ማክበር	3፥1-17፤ 7፥11-21
የኃጢአት መሥዋዕት	በግዴታ	ያልታሰበ ኃጢአትን ማስተሰረይ	4፥1-35
የበደል መሥዋዕት	በግዴታ	ካሳ መክፈልና እርቅ ማምጣት	5፥14-6፥7

የመሠዊያው ስርጭት፡ ለማን ምን ይደርሳል?

ከእያንዳንዱ በፈቃደኝነት ከሚቀርበው መሥዋዕት ውስጥ የተለያዩ ክፍሎች ለተለያዩ ወገኖች ይመደቡ ነበር፤ ይህ ስርጭት፣ በምሳሌያዊ መንገድ፣ የአምልኮን ሦስት ገጽታዎች ያሳያል፦ ለእግዚአብሔር (ሙሉ መስጠት)፣ ለካህናት (የአገልግሎት ድርሻ)፣ እና ለአቅራቢው ራሱ (የኅብረት ተሳትፎ)፦

የሚቃጠል መሥዋዕት — ለእግዚአብሔር ብቻ100%

ሙሉ ራስን መስጠት

የደኅንነት መሥዋዕት — ለእግዚአብሔር (ስብ)ከፊል

ለእግዚአብሔር

የደኅንነት መሥዋዕት — ለካህናትና ለአቅራቢው (የጋራ ማዕድ)ከፊል

የኅብረት ማዕድ

ማብራሪያ፡ ይህ ገበታ በዘሌዋውያን 1 እና 3 ላይ የተመሠረተውን የስርጭት ንድፍ በምሳሌያዊ መንገድ ያሳያል፤ ትክክለኛ ስታትስቲካዊ መረጃ ሳይሆን የመሥዋዕቱን መንፈሳዊ አጽንኦት ልዩነት ለማስረዳት የቀረበ ነው።

የስርየት ቀን (ዮም ኪፑር)፡ የዓመቱ ታላቅ ቀን

የስርየት ቀን (ዮም ኪፑር) በጥንቷ እስራኤል የአምልኮ ዘመን ውስጥ እጅግ ቅዱስ ቀን ነበር፤ የብሉይ ኪዳንን አጠቃላይ የመሥዋዕት ሥርዓት የሚያጠቃልል ማዕከላዊ ክንውን ነው። ይህ ቀን ከኃጢአት ንጹሕ የመሆንና ከማኅበረሰቡ ውስጥ ያለውን የጥፋተኝነት ስሜት ሙሉ በሙሉ የማስወገድ ልዩ ዕድል ይሰጥ ነበር። በዘሌዋውያን ምዕራፍ 16 ላይ በስፋት እንደተገለጸው፣ ሊቀ ካህኑ በዓመት አንድ ጊዜ ብቻ፣ በመጀመሪያ ለራሱ ኃጢአት፣ ከዚያም ለመላው የእስራኤል ሕዝብ ኃጢአት መሥዋዕት የሚያቀርብበት ልዩ ቀን ነበር።

የስርየት ቀን ሥርዓት ደረጃ በደረጃ

1. ለራስ ማስተስረያ፡ ሊቀ ካህኑ በመጀመሪያ ለራሱና ለቤተሰቡ ኃጢአት የወይፈን ደም ያቀርባል፤ ይህ ራሱ ሊቀ ካህኑም ኃጢአተኛ ሰው መሆኑን፣ ፍጹም እንዳልነበረ በግልጽ ያሳያል።

2. ሁለት ፍየሎች መመረጥ፡ ለሕዝቡ ኃጢአት ሁለት ፍየሎች ይመረጣሉ፤ ዕጣ ይጣልላቸዋል፤ አንደኛዋ ለእግዚአብሔር መሥዋዕት ትሆናለች፣ ሁለተኛዋ ደግሞ "ለአዛዜል" (ለስርየት ፍየልነት) ትለቀቃለች።

3. ወደ ቅድስተ ቅዱሳን መግባት፡ ሊቀ ካህኑ የመጀመሪያዋን ፍየል ደም ይዞ፣ በዓመት አንድ ጊዜ ብቻ፣ በፍርሃትና በጥንቃቄ ወደ ቅድስተ ቅዱሳን ይገባል፤ ደሙንም በስርየት መክደኛው ላይ ይረጫል።

4. የኃጢአት ሽግግር፡ ሊቀ ካህኑ የእስራኤልን ኃጢአት ሁሉ (ሆን ተብለውም ይሁን ባልታሰበ የተፈጸሙትን) በግልጽ እየተናዘዘ፣ ሁለቱን እጆቹን በስርየት ፍየሏ ራስ ላይ ይጭናል (ዘሌ. 16፥21)።

5. ወደ ምድረ በዳ መልቀቅ፡ የሕዝቡ ኃጢአት በምሳሌያዊ መንገድ ከተጫነባት በኋላ፣ ፍየሏ ማንም ወደማይደርስበት ምድረ በዳ ትለቀቃለች፤ ይህም ኃጢአት ከማኅበረሰቡ ፈጽሞ ርቆ መወሰዱን ያመለክታል (ዘሌ. 16፥20-22)።

የመሥዋዕት ፍየል እና የስርየት ፍየል

እነዚህ ሁለት ፍየሎች፣ ምንም እንኳ ተለያይተው የተያዙ ቢሆኑም፣ በጥምረት አንድ ሙሉ መንፈሳዊ እውነትን ይገልጣሉ። የመጀመሪያዋ ፍየል (የኃጢአት መሥዋዕት) የክፍያ (propitiation) ገጽታን ትወክላለች፤ ደሟ የመቅደሱን፣ የካህናቱንና የሕዝቡን ኃጢአት ለማንጻት፣ የእግዚአብሔርን ጻድቅ ቁጣ ለማርካት ያገለግላል። ሁለተኛዋ ፍየል (የስርየት ፍየል / Azazel goat) ደግሞ የማስወገድ (expiation) ገጽታን ትወክላለች፤ ኃጢአት ከሕዝቡ ፈጽሞ ርቆ፣ ዳግም እንደማይመለስ በተጨባጭ ምስል ታሳያለች። ይህ ድርብ ምስል፣ ወደ ክርስቶስ ሥራ ስንመጣ፣ በአንድ ፍጹም መሥዋዕት ውስጥ ሙሉ በሙሉ ይዋሃዳል፤ እርሱ ራሱ የእግዚአብሔርን ፍትሕ ያረካ (ፕሮፒሺዬሽን)፣ እንዲሁም ኃጢአታችንን ከእኛ ላይ ፈጽሞ ያራቀ (ኤክስፒዬሽን) ነው።

"ምሥራቅ ከምዕራብ እንደሚርቅ፥ እንዲሁ በደላችንን ከእኛ አራቀ።"

መዝሙር 103፥12

ኢሳይያስ 53 ትንቢት

ከመላው ብሉይ ኪዳን ትንቢቶች መካከል፣ ኢሳይያስ 53 የስርየት ቀንን ድርብ ምስል (ክፍያና ማስወገድ) በሚያስደንቅ ግልጽነት አስቀድሞ ይስላል። ነቢዩ "የተናቀ ከሰውም የተጠላ የሆነ የሕማም ሰው በደዌም የተለመደ" (ኢሳ. 53፥3) ብሎ ስለሚመጣው የእግዚአብሔር አገልጋይ ይናገራል፤ ይህ አገልጋይ "ደዌያችንን ተሸክሞአልና ሕመማችንንም ተሸክሞአል" (53፥4)፤ "እርሱ ግን ስለ መተላለፋችን ቆሰለ፥ ስለ በደላችንም ደቀቀ፤ የደኅንነታችንም ተግሣጽ በእርሱ ላይ ነበረ፥ በእርሱም ቁስል እኛ ተፈወስን" (53፥5)። ይህ ትንቢት፣ ከኃጢአት መሥዋዕት (ደም ስርየት) ጋርም ከስርየት ፍየል (ኃጢአት ተሸካሚነት) ጋርም በአንድነት ይስማማል፤ "ሁላችን እንደ በጎች ተቅበዝብዘን ጠፋን፤ ሁላችንም ወደ ገዛ መንገዳችን ፈረግን፤ እግዚአብሔርም የሁላችንን በደል በእርሱ ላይ አኖረ" (53፥6)። ይህ ጥቅስ በቀጥታ የስርየት ፍየልን ትዕይንት ያስተጋባል፤ የመላው ሕዝብ ኃጢአት በአንድ ተሸካሚ ላይ እንደ ተጫነ ሁሉ፣ የእግዚአብሔርም መንፈሳዊ ፍርድ በክርስቶስ ላይ ተጭኗል።

የስርየት ንድፈ ሐሳቦች

በክርስቲያናዊ ሥነ-መለኮት ታሪክ ውስጥ፣ ምሁራንና የቤተ ክርስቲያን አባቶች የክርስቶስን የመስቀል ሥራ ትርጉም ለማብራራት የተለያዩ ማዕዘናትን ተጠቅመዋል። እነዚህ ንድፈ ሐሳቦች እርስ በርስ የሚጋጩ ብቻ ሳይሆኑ፣ ብዙውን ጊዜ የአንድ ታላቅ አልማዝ የተለያዩ ገጽታዎችን የሚያሳዩ ናቸው። እያንዳንዱ ንድፈ ሐሳብ የመጽሐፍ ቅዱስን የተለያዩ ገጽታዎች ያጎላል፤ አንድ ላይ ተጣምረው ሲታዩ ደግሞ የክርስቶስን የመስቀል ሥራ ብዙ-ገጽታ ያለው ብልጽግና ያሳዩናል።

ንድፈ ሐሳብ	ማዕከላዊ ትኩረት	ዋቢ ጥቅሶች
ክርስቶስ አሸናፊ (Christus Victor)	ክርስቶስ በመስቀል ላይ ሰይጣንን፣ ኃጢአትንና ሞትን ድል አድርጓል	ቆላ. 2፥15፤ ዕብ. 2፥14-15
ቤዛነት (Ransom)	ክርስቶስ ራሱን ለሰው ልጅ ነጻነት ቤዛ አድርጎ ከፈለ	ማር. 10፥45፤ 1ጢሞ. 2፥6
ሞራላዊ ተጽዕኖ (Moral Influence)	የመስቀሉ ፍቅር የሰውን ልብ ወደ ንስሓ ይማርካል	ሮሜ 5፥8፤ 1ዮሐ. 4፥10
መንግሥታዊ	ክርስቶስ የእግዚአብሔርን የሞራል ሥርዓት ትክክለኛነት አረጋገጠ	ሮሜ 3፥25-26
ቅጣት ተተኪ	ክርስቶስ የኃጢአታችንን ቅጣት በእኛ ፈንታ ተቀበለ	ኢሳ. 53፥5-6፤ 2ቆሮ. 5፥21፤ 1ጴጥ. 2፥24

ከእነዚህ ንድፈ ሐሳቦች መካከል፣ " ተተኪ ቅጣት" ንድፈ ሐሳብ ከብሉይ ኪዳን የመሥዋዕት ሥርዓት ጋር በጣም በቅርበት የተያያዘ ነው፤ ምክንያቱም የኃጢአት መሥዋዕትና የበደል መሥዋዕት ራሳቸው፣ ኃጢአት የግድ ካሳ (ደም ወይም ገንዘብ) እንደሚያስፈልገው በግልጽ ያስተምራሉና። ይሁን እንጂ፣ ሌሎቹ ንድፈ ሐሳቦችም እውነተኛ የመጽሐፍ ቅዱስ ገጽታዎችን ይይዛሉ፦ "ክርስቶስ አሸናፊ" ንድፈ ሐሳብ የስርየት ፍየል ኃጢአትን ወደ ምድረ በዳ የመወሰድ ትርጉም ጋር ይስማማል፣ "ቤዛነት" ንድፈ ሐሳብ ደግሞ ከፋሲካ በግ ቤዛነት ጋር በቀጥታ ይተሳሰራል። ጤናማ የመጽሐፍ ቅዱስ ሥነ-መለኮት፣ እነዚህን ንድፈ ሐሳቦች እርስ በርስ የሚደጋገፉ አካላት አድርጎ ይመለከታቸዋል እንጂ አንዱን ብቻ መርጦ ሌሎቹን ሙሉ በሙሉ አይተውም።

አዳምና ክርስቶስ

ክርስቶስ በሕይወቱና በሞቱ፣ የሰውን ልጅ ከዓመፅ ወደ ታዛዥነት መንገድ ቀይሯል። ፍጹም የሰውን ሕይወት ኖሯል፤ አዳምና ዘሩ ሊከፍሉት ያልቻሉትን የኃጢአት ዋጋ ከፍሏል፣ በዚህም የሰውን ልጅ መልሷል። የኢየሱስ ክርስቶስ ሕይወትና ሞት ለሰው ልጆች ድነት ማዕከላዊ ናቸው። እርሱ በኃጢአት ምክንያት ከእግዚአብሔር የራቀውን የሰውን ዘር ከዓመፅ መንገድ ወደ ፍጹም ታዛዥነት የመለሰበትን መንገድ ከፍቷል። ኢየሱስ ምድራዊ ሕይወቱን የኖረው ፍጹም በሆነ ታዛዥነት ነው፤ እርሱ ከኃጢአት የጸዳ፣ በየዕለቱ ለእግዚአብሔር ፈቃድ ራሱን ያስገዛ ብቸኛው ሰው ነበር።

"ከኃጢአት በቀር በነገር ሁሉ እንደ እኛ የተፈተነ ነው እንጂ፥ በድካማችን ሊራራልን የማይችል ሊቀ ካህናት የለንም።"

ዕብራውያን 4፥15

አዳም በእግዚአብሔር ላይ በማመፅ የሰው ልጅን ሁሉ በኃጢአትና በሞት ባርነት ውስጥ ሲጥል፣ ክርስቶስ ግን በታዛዥነቱ ለሰው ልጅ ሁሉ አዲስ ራስ ሆኖ ብቅ አለ። "በአንዱ ሰው አለመታዘዝ ብዙዎች ኃጢአተኞች እንደ ሆኑ፥ እንዲሁ ደግሞ በአንዱ መታዘዝ ብዙዎች ጻድቃን ይሆናሉ" (ሮሜ 5፥19)። እርሱ በአዳም ውድቀት ምክንያት የጠፋውን የእግዚአብሔርን ባሕርይና ፈቃድ በሕይወቱ ሙሉ በሙሉ አንጸባርቋል። የአዳም ኃጢአት በሰውና በእግዚአብሔር መካከል ታላቅ ክፍተት ፈጠረ፤ የሰው ልጅ በኃጢአትና በዓመፅ ተተበተበ። ኢየሱስ ክርስቶስ ግን የአዳምን አለመታዘዝ በራሱ ፍጹም ታዛዥነት ገለበጠው፤ "በምስሉም እንደ ሰው ተገኝቶ ራሱን አዋረደ፥ ለሞትም ይኸውም የመስቀል ሞት እንኳ የታዘዘ ሆነ" (ፊልጵ. 2፥8)።

በመስቀል ላይ ባደረገው መሥዋዕትነት፣ የሰው ልጅ ከኃጢአት ፍርድና ከሞት ነጻ ሆኖ ከእግዚአብሔር ጋር የመታረቅ ዕድል አገኘ፦ "እናንተንም ነውርና ነቀፋ የሌላችሁና ቅዱሳን አድርጎ በእርሱ ፊት ያቀርባችሁ ዘንድ፥ በፊት የተለያችሁትን ክፉ ሥራችሁንም በማድረግ በአሳባችሁ ጠላቶች የነበራችሁትን አሁን በሥጋው ሰውነት በሞቱ በኩል አስታረቃችሁ" (ቆላ. 1፥21-22)። የክርስቶስ ሕይወትና ሞት የሰውን ልጅ ከዓመፀኝነት ወደ ታዛዥነት መለሰ፤ በእርሱ በሚያምኑ ሁሉ፣ ኃጢአትን የማሸነፍና ለእግዚአብሔር ፈቃድ የመታዘዝ አዲስ ሕይወት ተቀበሉ። አማኞች ከእንግዲህ በኃጢአት ባርነት ሥር አይደሉም፤ "ኃጢአት አይገዛችሁምና፤ ከጸጋ በታች እንጂ ከሕግ በታች አይደላችሁምና" (ሮሜ 6፥14)።

ከጥላ ወደ እውነት፡ ክርስቶስ የመጨረሻው መሥዋዕት

የብሉይ ኪዳን መሥዋዕቶች፣ በክርስቶስ ውስጥ የሚገኘውን የመጨረሻ እውነት የሚያመለክቱ "ጥላዎች" ወይም "ምሳሌዎች" ነበሩ (ዕብራውያን 9፥24, 10፥1)። ጥላ በራሱ ውበት ወይም ትክክለኛነት የለውም፤ ጥላ ትርጉም የሚያገኘው ብርሃኑን ከሚያመነጨው ነገር ጋር ሲያያዝ ብቻ ነው። እያንዳንዱ የብሉይ ኪዳን መሥዋዕት፣ ሊያመለክተው ወደፈለገው ወደ ክርስቶስ ፍጹም ሥራ ሲደርስ ብቻ ሙላቱን ያገኛል፦

ጥላ (ብሉይ ኪዳን)	እውነት (አዲስ ኪዳን)	ዋቢ ጥቅስ
የፋሲካ በግ ደም ከፍርድ ያድናል	ክርስቶስ፣ የእኛ ፋሲካ በግ፣ ለእኛ መሥዋዕት ሆኗል	1ቆሮ. 5፥7
እንከን የሌላቸው እንስሳት ያስፈልጋሉ	ክርስቶስ፣ እንከን የሌለበትና ፍጹም የእግዚአብሔር ልጅ	1ጴጥ. 1፥19
እንስሳው የአቅራቢውን ኃጢአት "ይሸከማል"	ክርስቶስ ኃጢአታችንን በሥጋው በመስቀል ላይ ተሸከመ	1ጴጥ. 2፥24
መሥዋዕቶች በየዓመቱ ይደጋገማሉ	ክርስቶስ ራሱን "አንድ ጊዜ ለዘላለም" አቀረበ	ዕብ. 7፥27፤ 9፥26፤ 10፥10

ተደጋጋሚነት እና አንድ ጊዜ-ለዘላለም፡ የጊዜ ንጽጽር

የብሉይ ኪዳን የመሥዋዕት ሥርዓት ማዕከላዊ ውስንነት፣ ተደጋጋሚነቱ ነበር። ሊቀ ካህኑ በዓመት አንድ ጊዜ ደጋግሞ ወደ ቅድስተ ቅዱሳን መግባት ነበረበት፤ ይህ ራሱ "ሥራው ገና አላለቀም" የሚል ምልክት ነበር። ክርስቶስ ግን በአንድ ለዘላለም በሚሆን መሥዋዕትነት፣ ይህን ዑደት ፈጽሞ ሰበረው፦

ዓመት 1 ዓመት 2 ዓመት 3 ... በየዓመቱ ይቀጥላል

የብሉይ ኪዳን ሊቀ ካህናት፡ ተደጋጋሚ፣ ላልቻለ ስርየት (ዕብ. 10፥1-4)

አንድ ጊዜ — ለዘላለም ✝

ክርስቶስ፡ "አንድ መሥዋዕት ስለ ኃጢአት ለዘላለም አቅርቦ በእግዚአብሔር ቀኝ ተቀመጠ" (ዕብ. 10፥12)

ይህ የጊዜ ንጽጽር፣ ተራ ታሪካዊ ዝርዝር ብቻ ሳይሆን፣ ጥልቅ መንፈሳዊ መጽናኛ ይዟል። አማኙ ዛሬ ለኃጢአቱ ስርየት ደጋግሞ የእንስሳት ደም ማፍሰስ አያስፈልገውም፤ ክርስቶስ አንዴ ላደረገው ፍጹም መሥዋዕት እምነት ብቻ ነው የሚያስፈልገው። ይህ እውነት ለተጨነቀችና ኃጢአቷን ደጋግማ ለምታስብ ነፍስ ትልቅ እረፍት ይሰጣል፤ "በአንድ መባ የተቀደሱትን ለዘላለም ፍጹማን አድርጓቸዋል" (ዕብ. 10፥14)።

መንፈሳዊ ትርጉም ለአማኝ ሕይወት

ይህ ጥናት ወደ ተግባራዊ ሕይወት ካልተመለሰ፣ ተራ የአካዳሚክ እውቀት ብቻ ሆኖ ይቀራል። የመሥዋዕትና የስርየት ሥነ-መለኮት ግን ለዕለት ተዕለት የክርስቲያን ሕይወት ቀጥተኛ ተግባራዊ አንድምታ አለው። የዕብራውያን ጸሐፊ፣ ስለ ክርስቶስ ፍጹም መሥዋዕት ካብራራ በኋላ፣ ወዲያውኑ ሦስት ተግባራዊ ጥሪዎችን ያቀርባል፦

1. በእምነት እንቅረብ፡ "በእውነተኛ ልብ በፍጹም እምነት፥ ልባችንም ከክፉ ሕሊና ተለይቶ የተረጨበት ሆኖ፥ ሰውነታችንም በንጹሕ ውኃ የታጠበ ሆኖ እንቅረብ" (ዕብ. 10፥22)። የክርስቶስ ደም ስላነጻን፣ ወደ እግዚአብሔር በፍርሃት ሳይሆን በድፍረት እንቀርባለን።

2. ተስፋችንን አጥብቀን እንያዝ፡ "የተስፋችንንም ምስክር ሳናወላውል እንጠብቅ፤ ተስፋን የሰጠው የታመነ ነውና" (ዕብ. 10፥23)። የክርስቶስ ፍጹም ደም ስለ ተከፈለ፣ የደኅንነታችን መሠረት በራሳችን ሥራ ላይ ሳይሆን በእርሱ ታማኝነት ላይ ነው።

3. ፍቅርንና መልካምን ሥራን ለማነሣሣት እንተያይ፡ "ለፍቅርና ለበጎ ሥራ እንድንነቃቃ እርስ በርሳችን እንተያይ" (ዕብ. 10፥24)። ስርየት የተቀበለ ልብ፣ ራሱ ወደ ሌሎች ፍቅርን የሚያፈልቅ ልብ ይሆናል።

ከዚህም በላይ፣ ሐዋርያው ጴጥሮስ የክርስቲያን ማኅበረሰብ ራሱ "መንፈሳዊ ቤት፣ ቅዱስ ክህነት እንድትሆኑ፥ በኢየሱስ ክርስቶስ በኩል ለእግዚአብሔር ደስ የሚያሰኙ መንፈሳዊ መሥዋዕትን ልታቀርቡ" (1ጴጥ. 2፥5) የተጠራ መሆኑን ያስተምረናል። ይህ ማለት፣ የብሉይ ኪዳን የካህናት ሥርዓት አላበቃም፤ ይልቁንም ወደ ተስፋፋ፣ ወደ ሁሉም አማኞች የደረሰ ክህነት ተለውጧል፦ እያንዳንዱ አማኝ፣ በክርስቶስ ደም ታጥቦ፣ ዛሬ ራሱ ወደ እግዚአብሔር በቀጥታ የመቅረብ፣ የምስጋና፣ የጸሎትና የበጎ ሥራ "መንፈሳዊ መሥዋዕት" የማቅረብ ልዩ መብት አለው። ይህ ደግሞ ትልቁን የስርየት ዓላማ ወደ ሙላቱ ያደርሰዋል፦ ኃጢአት የነጠቀንን ከእግዚአብሔር ጋር ያለውን ቀጥተኛ፣ ግላዊ፣ ያለ ማንም አማላጅ (ከክርስቶስ በስተቀር) ኅብረት ሙሉ በሙሉ ተመልሶ አግኝተናል።

የመስቀሉ ማዕከላዊነት

የመሥዋዕትና የስርየት ሥነ-መለኮት፣ ከመላው መጽሐፍ ቅዱስ ማዕከላዊ መልእክት ጋር በቀጥታ የተያያዘ ነው፦ እግዚአብሔር ቅዱስ ነው፣ ኃጢአት ከባድ ነው፣ ነገር ግን የእግዚአብሔር ፍቅር ለኃጢአተኛው የሰው ልጅ መፍትሔ ራሱ ማዘጋጀት ችሏል። የብሉይ ኪዳን የደም መሥዋዕቶች፣ ምንም ያህል ደጋግመው ቢቀርቡ፣ ኃጢአትን ፈጽሞ ሊያስወግዱ አልቻሉም፤ ይልቁንም ወደፊት ለሚመጣው ፍጹም መፍትሔ ናፍቆትን ያቀጣጥሉ ነበር። ክርስቶስ ኢየሱስ፣ ራሱን ንጹሕ፣ ነውር የሌለበት መሥዋዕት አድርጎ በማቅረቡ፣ ይህን ናፍቆት ሙሉ በሙሉ አረካው፤ አንድ ጊዜ ለዘላለም የሚሆን፣ ደጋግሞ የማያስፈልገው፣ ፍጹም ስርየትን አስገኘ።

ለዘመናዊው አማኝ፣ ይህ ጥናት ተራ ታሪካዊ ወይም ትምህርታዊ መረጃ ብቻ አይደለም፤ ይልቁንም ወደ ጥልቅ የምስጋና፣ የቅድስናና የእርግጠኝነት ሕይወት የሚጋብዝ ሕያው እውነት ነው። ኃጢአትህ ምንም ያህል ከባድ ቢሆን፣ የክርስቶስ ደም ከዚያ የበለጠ ኃያል ነው። ዛሬ ደጋግመህ የእንስሳት ደም ማፍሰስ አያስፈልግህም፤ ወደ ጸጋው ዙፋን በድፍረት ብቻ ትቀርባለህ (ዕብ. 4፥16)፣ ምክንያቱም ሊቀ ካህናችን ኢየሱስ ክርስቶስ፣ የመጨረሻውና ፍጹም የሆነው መሥዋዕት፣ ስለ አንተ አንድ ጊዜ ለዘላለም ቀርቦልሃልና።

"ስለዚህ ወንድሞች ሆይ፥ ወደ ቅድስት በኢየሱስ ደም በአዲስና ሕያው መንገድ በመጋረጃው በሥጋው በኩል በከፈተልን መንገድ በድፍረት እንድንገባ ገንዘብ አለን።"

ዕብራውያን 10፥19-20

በራእይ መጽሐፍ ውስጥ የተመለከተው ሰማያዊ ራእይ፣ ይህን ታሪክ በሚያምር መንገድ ይደመድመዋል፤ በዙፋኑ ፊት ቁጥር የሌላቸው ብዙ ሕዝብ ተሰብስበው "መዳን ለአምላካችን በዙፋን ላይ ለተቀመጠው ለበጉም ነው" (ራእይ 7፥10) ብለው ይጮኻሉ፤ እነዚህም "ልብሳቸውን በበጉ ደም አጥበው አነጹ" (ራእይ 7፥14) የተባሉ ናቸው። የመሥዋዕትና የስርየት ታሪክ፣ እንግዲህ፣ በዘፍጥረት ገነት ውስጥ በተዘጋጀ የቆዳ ልብስ ተጀምሮ፣ በራእይ ዘላለማዊ ዙፋን ፊት በነጭ ልብስ ውዳሴ ይደመደማል፤ በመካከሉ ደግሞ አንድ ስም ብቻ ይገኛል — የእግዚአብሔር በግ፣ ኢየሱስ ክርስቶስ፣ "የዓለምን ኃጢአት የሚያስወግድ" (ዮሐ. 1፥29)።