ዲጂታል ቤተክርስቲያን፦
ኤክሌሲያ በስክሪንና በመንፈስ መካከል

ኤክሌሲያ ምንድን ናት?

"ቤተክርስቲያን" ለሚለው ቃል መሠረት የሆነው የግሪኩ ኤክሌሲያ ትርጉም "ከዓለም የተጠሩና የተለዩ ሰዎች ጉባኤ" ማለት ነው። ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ራሱ ለመጀመሪያ ጊዜ ይህን ቃል ሲጠቀም፣ "በዚችም ዓለት ላይ ቤተ ክርስቲያኔን እሠራለሁ" (ማቴ. 16፡18) በማለት፣ እርሱ ራሱ ባለቤትና መሠረት የሆነላትን ሕያው አካል ገልጿል። ቤተክርስቲያን የሰው ፈጠራ፣ ድርጅት፣ ወይም በማንኛውም መንገድ የሚመሠረት ክበብ ሳትሆን፤ በክርስቶስ ደም የተዋጀች፣ በመንፈስ ቅዱስ የታተመች የክርስቶስ ሙሽራ ናት።

ይህ የጌታ ቃል፣ የዲጂታል አምልኮ ደጋፊዎች በተደጋጋሚ ለስክሪን ላይ ኅብረት እንደ ዋነኛ መከራከሪያ ይጠቀሙበታል። ነገር ግን ይህን ቃል ከዐውዱ ነጥሎ መተርጎም ስህተት ነው። ጌታ ይህን የተናገረው በቤተክርስቲያን ውስጥ ስለሚኖር የኃጢአት እርምጃ፣ ስለ ይቅርታ፣ ስለ ተግሣጽና ስለ ማኅበረሰባዊ ውሳኔ አሰጣጥ (ማቴ. 18፡15-20) አውድ ውስጥ ሆኖ ነው። እነዚህ ጉዳዮች ጥልቅ የሆነ የእርስ በርስ መተዋወቅን፣ መተያየትንና የቅርብ ተጠያቂነትን አጥብቀው የሚሹ ናቸው። ይህ የጌታ ቃል የሚያረጋግጠው የእውነተኛን ጉባኤ መንፈሳዊ ሥልጣን እንጂ፣ ጉባኤው ከአካላዊ ማንነት የተላቀቀ "ምናባዊ" ስብስብ ሊሆን እንደሚችል አይደለም።

የመጀመሪያዋ ቤተክርስቲያን አኗኗር በሐዋርያት ሥራ 2፡42 ላይ ሲገለጥ፦ "በሐዋርያትም ትምህርትና በኅብረት እንጀራንም በመቁረስ በየጸሎቱም ይተጉ ነበር" ይላል። እዚህ ላይ "ኅብረት" (Koinonia) እና "እንጀራ መቁረስ" የተሰኙት ቃላት፣ የቤተክርስቲያንን አካላዊ ተፈጥሮ አጉልተው ያሳያሉ። ሐዋርያው ጳውሎስ ቤተክርስቲያንን እንደ "አንድ አካል" ሲመስል (1 ቆሮንቶስ 12)፣ ብልቶች እርስ በርሳቸው የሚደጋገፉት፣ አንዱ ሲሰቃይ አብረው የሚሰቃዩት (አዛኝ በመሆን)፣ ተጨባጭና ሥጋዊ በሆነ ቅርበት ውስጥ መሆናቸውን ያስገነዝባል። ዲጂታል መድረክ መረጃን ሊያስተላልፍ ይችላል፤ ሕይወትን ማካፈል ግን ይሳነዋል።

በመንፈስ ቅዱስ አነሳሽነት የተጻፈው ይህ ትእዛዝ፣ አማኞች በመከራም ሆነ በስደት ጊዜ "መሰብሰባቸውን" እንዳይተዉ በጥብቅ ያሳስባል። እዚህ ላይ "መሰብሰብ" የተባለው ቃል በአካል በአንድ ቦታ መገኘትን የሚያመለክት ነው። ፍቅርና መልካም ሥራ እንዲነቃቃ፣ አማኞች የርስ በርስ ሸክምን እንዲሸከሙ (ገላ. 6፡2)፣ አካላዊ መገኘት ወሳኝ ነው። በተቃራኒው ደግሞ፣ እውነተኛ አምልኮ ከቦታ ጋር ብቻ የተገደበ አለመሆኑን የሚያሳየውን የጌታን ቃል ማስተዋል ይገባል፦

እግዚአብሔር በመንፈስና በእውነት የሚሰግዱለትን ይሻል፤ አምልኮ በኢየሩሳሌም ወይም በገሪዛን ተራራ ብቻ አይወሰንም። ይህ እውነት ለዲጂታል ዘመን ትልቅ መጽናኛ ይሰጠናል ። እግዚአብሔር በሁሉ ቦታ የሚገኝ አምላክ እንደመሆኑ፣ በታመሙበት አልጋ፣ በተሰደዱበት ሀገር፣ ወይም በስክሪን ፊት ሆነው በእውነት ለሚጸልዩ ቅርብ ነው። ይሁን እንጂ መንፈሳዊው አምልኮ ሥጋዊውን ማኅበረሰብ አያፈርሰውም። ቃሉ ራሱ ሥጋ ሆኖ በመካከላችን አድሯልና (ዮሐ. 1፡14)። የክርስትና እምነት ቁስንና ሥጋን አይጸየፍም፤ ይልቁንም ይቀድሰዋል። በመሆኑም የቤተክርስቲያን ሁለቱ ገጽታዎች ፣ ዓለም አቀፋዊ መንፈሳዊ አንድነቷና ፣ ሥፍራን ያማከለ ተጨባጭ አካላዊ መገለጧ በውጥረት ውስጥ ሚዛናቸውን ጠብቀው ሊኖሩ ይገባል።

ቤተክርስቲያን፣ ወንጌልና የመገናኛ ብዙኃን አብዮት

እግዚአብሔር ተናጋሪና ሐሳቡን ገላጭ አምላክ ነው (ዕብ. 1፡1)። ስለዚህም ቤተክርስቲያን አዳዲስ የመገናኛ ቴክኖሎጂዎችን ለወንጌል ስርጭት የመጠቀም ልማዷ አዲስ ክስተት አይደለም። የአዲስ ኪዳን መጻሕፍት ራሳቸው በወቅቱ በነበረው የሮማውያን እጅግ የረቀቀ የመንገድ አውታርና የደብዳቤ ልውውጥ ስልት አማካኝነት ነው የተሠራጩት። ሐዋርያው ጳውሎስ ወደ ቆሮንቶስ ወይም ወደ ገላትያ በአካል መሄድ ሲሳነው፣ በመልእክቱ አማካኝነት ከርቀት ሆኖ ያስተምር፣ ይገሥጽና ይመክር ነበር። ይህ "የርቀት አገልግሎት" ዛሬ ለምንጠቀመው ቴክኖሎጂ መጽሐፍ ቅዱሳዊ ቅድመ-አብነት ሆኖ ያገለግላል።

ይህ ታሪካዊ ቅኝት የሚያስተምረን ጥልቅ ነገረ-መለኮታዊ እውነት አለ፦ ቴክኖሎጂ ገለልተኛ መሣሪያ ቢሆንም፣ የሰውን ልጅ መንፈሳዊ ልማድ የመቅረጽ ኃይል አለው። ማተሚያ ማሽን የእግዚአብሔርን ቃል ቢያዳርስም፣ ክርስትናን ከማኅበረሰባዊ ሕይወት ይልቅ ወደ ግለሰባዊ አእምሮአዊ እምነት የማዘንበል አዝማሚያ አምጥቷል። በተመሳሳይ፣ ዛሬ ኢንተርኔት ወንጌልን በብርሃን ፍጥነት ቢያሰራጭም፣ ቤተክርስቲያንን ወደ "አገልግሎት አቅራቢነት" ምእመኑን ደግሞ ወደ "ደንበኛነት" የመቀየር ከፍተኛ ፈተና ደቅኗል። ቤተክርስቲያን ሚዲያውን ስትጠቀም መንፈሳዊ ንቃትንና ጥበብን አጥብቃ ትሻለች።

ዓለም አቀፋዊ ስፋት፦ የኮቪድ-19 መንፈሳዊ ፈተናና መገለጥ

የኮቪድ-19 ወረርሽኝ (2020) ለቤተክርስቲያን ታሪክ ታላቅ ማዞሪያ ነጥብ ነበር። ወረርሽኙ ቤተክርስቲያን ለዘመናት የገነባችውን የአካላዊ መሰባሰብ ልማድ በድንገት ሲያስተጓጉል፣ በሚሊዮን የሚቆጠሩ አብያተ ክርስቲያናት ወደ ዲጂታል አማራጭ ለመሸጋገር ተገደዱ። ይህ ክስተት ቴክኖሎጂያዊ መፍትሔ ብቻ ሳይሆን፣ አማኞች በልባቸው የነበራቸውን ትክክለኛ መንፈሳዊ ሥር አጋልጦ ያሳየ "የመፈተኛ ዘመን" ነበር።

ከላይ ያለው መረጃ በግልጽ እንደሚያሳየው፣ ዲጂታል መድረኩ ያመጣው ውጤት ወጥ አልነበረም። ከወረርሽኙ በፊት ጥልቅ የሥነ-ምግባርና የመንፈሳዊ ኅብረት ሥር የነበራቸው ምእመናን፣ ቴክኖሎጂውን እንደ ድልድይ ተጠቅመው ከእረኞቻቸውና ከወንድሞቻቸው ጋር ሲቆራኙ፤ ላይ ላዩን የነበረ ግንኙነት ያላቸው ግን በቀላሉ ከቤተክርስቲያን ገበታ ርቀው ቀርተዋል (1 ዮሐ. 2፡19)። ይህ የሚያሳየው፣ ዲጂታል ቤተክርስቲያን ስትራቴጂ ብቻዋን ደቀ-መዝሙር ልታፈራ እንደማትችል ነው። እውነተኛ ተሳትፎን የሚያመጣው ስክሪን ላይ የሚታየው ጥራት ያለው ምስል ሳይሆን፣ ከጀርባው ያለው የክርስቶስ ፍቅር፣ የግል ክትትል፣ እና ቃሉን መሠረት ያደረገ ሁለንተናዊ የደቀ መዝሙርነት አኗኗር ነው።

ጥያቄዎችና መንፈሳዊ ፈተናዎች

ምንም እንኳን ዲጂታል ወንጌል ስርጭት በረከት ቢሆንም፣ ክርስትናን ከሥጋዊ ዓለም ነጥሎ አየር ላይ የማንሳፈፍ አደጋ አለው። ይህ አዝማሚያ በጥንታዊቷ ቤተክርስቲያን ተወግዞ ከነበረው Gnosticism (ቁሳዊውን ዓለም የመጸየፍ ኑፋቄ) ጋር ይመሳሰላል። ዋነኛዎቹ ነገረ-መለኮታዊ ፈተናዎች የሚከተሉት ናቸው፦

ምሥጢራት በአካላዊ ተግባር ላይ የተመሠረቱ ናቸው

ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ የጌታ እራት ስርዓትን ሲመሠርት ለደቀ መዛሙርቱ፣ ማቴዎስ 26፡26 ላይ "እንካችሁ ብሉ፤ ይህ ሥጋዬ ነው" በማለት ተጨባጩን እንጀራ በእጁ ቆርሶ ሰጥቷቸዋል። ጥምቀትም እንዲሁ በተጨባጭ ውኃ የሚፈጸም የጸጋ ማስተላለፊያ ምሥጢር ነው። ክርስቲያናዊ ምሥጢራት የእግዚአብሔር ጸጋ በቁሳዊው ፍጥረት (ውኃ፣ ወይን፣ እንጀራ) አማካኝነት የሚገለጥባቸው የተቀደሱ ተግባራት ናቸው። ስለዚህ "ምናባዊ ቁርባን" ጽንሰ-ሐሳብ፣ መለኮት ከተጨባጩ የሰው ልጅ አካል ጋር ያደረገውን ንክኪ ያደበዝዛል። ቤተክርስቲያን፣ ምሥጢራትን በተመለከተ ሥጋዊ መገኘትንና በካህናት/አገልጋዮች የሚሰጠውን የአካል ኅብረት አጥብቃ መያዝ አለባት።

ኅብረት (ኮይኖኒያ) እና የተጠያቂነት መዳከም

በአዲስ ኪዳን "ኅብረት" ማለት መረጃን መለዋወጥ ሳይሆን ሕይወትን ማካፈል ነው። ሐዋርያው ጳውሎስ "ከሚደሰቱ ጋር ደስ ይበላችሁ፤ ከሚያለቅሱም ጋር አልቅሱ" (ሮሜ 12፡15) ሲል፣ ይህ የሚቻለው በቅርበት በመተያየት ነው። በዲጂታል ዓለም፣ ሰው ተመልካች ብቻ የመሆን ዕድሉ ሰፊ ነው። የቤተክርስቲያን አባላት እርስ በርስ ሲፋቀሩ፣ ሲሸከሙ፣ አልፎም ሲገሠጹ የክርስቶስ አካልነት በተግባር ይገለጣል። ይህ የጋራ ተጠያቂነት ከሌለ፣ አማኙ ለብቸኝነት፣ ለኃጢአትና ለመንፈሳዊ ድርቀት በቀላሉ ይጋለጣል።

የመንፈሳዊ ልየታ እና የኑፋቄ መስፋፋት

ሐዋርያው ጳውሎስ ለጢሞቴዎስ ያስተላለፈው ይህ ትንቢታዊ ማስጠንቀቂያ ዛሬ በዲጂታሉ ዓለም በትክክል እየተፈጸመ ይገኛል። በማህበራዊ ሚዲያ ስልተ-ቀመሮች ተደግፎ፣ ጤናማ ያልሆነ፣ ስሜት ቀስቃሽና ግጭት-ተኮር ትምህርት ከእውነተኛው ወንጌል ይልቅ በፍጥነት ይሰራጫል። ማንም ሰው መድረክ በሚያገኝበት በዚህ ዘመን፣ አማኞች ጤናማውን ትምህርት ከስህተት የሚለዩበት ጥልቅ የመንፈሳዊ ልየታ (Discernment) አቅምና በቅዱሳት መጻሕፍት ላይ የተመሠረተ ጽኑ ዕውቀት ሊታጠቁ ግድ ይላል።

ወንጌልን ወደ ንግድነት የመቀየር አደጋ

የዲጂታል መድረኮች አሠራር ሰዎች ረዘም ላለ ጊዜ ስክሪን ላይ እንዲቆዩና ማስታወቂያ እንዲያዩ የተነደፈ ነው። በዚህ "የትኩረት-ኤኮኖሚ" ውስጥ፣ አብያተ ክርስቲያናት ሳያውቁት ተከታይ ለማብዛት ሲሉ የመስቀሉን ቃል ጥልቀት ወደ አጭር፣ ስሜታዊና "ክሊክ" ወደሚስብ ይዘት ሊቀንሱት ይችላሉ። ወንጌል ግን ሰውን ወደ ንስሐና ወደ ክርስቶስ መልክ መለወጥ የሚያመጣ የእግዚአብሔር ኃይል እንጂ ለመዝናኛ የሚቀርብ ምርት አይደለም።

የኢትዮጵያ አውድ፦ ከብራና እስከ ብሮድባንድ፣ መንፈሳዊ ቅብብሎሽ

ኢትዮጵያ በክርስትና ታሪኳ፣ ቅዱሳት መጻሕፍትን በብራና ጽፋ፣ አስውባና ጠብቃ በማቆየት ወደር የማይገኝላት ሀገር ናት። የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ሊቃውንት ቃሉን ከትውልድ ወደ ትውልድ ለማስተላለፍ የከፈሉት መሥዋዕትነት ታላቅ ነው። ብራና መፋቅ፣ ቀለም በጥብጦ መጻፍ፣ በዜማና በቅኔ ቃሉን ማዘጋጀት ፣ ይህ ሁሉ በዘመኑ የነበረ "የመገናኛ ቴክኖሎጂን" በእግዚአብሔር መንፈስ የመቀደስ ታላቅ ጥበብ ነበር። ዛሬስ ቤተክርስቲያን ይህን የብሮድባንድና የዲጂታል ቴክኖሎጂ ዘመን ቅድስናውን ሳይቀንስ እንዴት ለቃሉ ማገልገያ ልታደርገው ትችላለች? የሚለው ጥያቄ የዘመኑ ፈተና ነው።

የኢትዮጵያ ተጨባጭ ሁኔታ ግን ድርብ ገጽታ አለው። በከተማ የሚኖረው ወጣትና በዲያስፖራ ያለው ማኅበረሰብ በዲጂታል መድረክ ሲገነባ፤ ከ76 በመቶ በላይ የሚሆነውና መሠረተ ልማት የሌለው የገጠር ነዋሪ ሕዝብ ደግሞ አሁንም በአካላዊ የቤተክርስቲያን አገልግሎት ላይ ብቻ የተመሠረተ ነው።

ስለዚህ በኢትዮጵያ አውድ ውስጥ ዲጂታል ቤተክርስቲያን የአካላዊቷን ቤተክርስቲያን ሕይወት መተካት አይችልም፤ መተካትም የለበትም። ነገር ግን ለሦስት ዐበይት ተልእኮዎች እንደ ጸጋ ስጦታ ሊያገለግል ይገባዋል፦ (፩) የእግዚአብሔር ቃል ላልደረሰባቸው የገጠር አካባቢዎች በራዲዮና በሞባይል ወንጌልን ለማድረስ፤ (፪) በውጭ አገር ለሚኖሩ ዲያስፖራ ኢትዮጵያውያን ትክክለኛውን ሐዋርያዊ ትምህርት፣ ቋንቋና ትውፊት ለማስተላለፍ፤ እንዲሁም (፫) በአልጋ ላይ ላሉ ሕሙማንና ለአረጋውያን የመንፈስ መጽናኛን ለማቅረብ።