Bioethics

ባዮኤቲክስ

የሕክምና ሳይንስ እና ክርስቲያናዊ ሥነ-ምግባር

የእግዚአብሔር ቃል ሥጋ መሆኑ (ዮሐንስ 1፡14) ለቁሳዊው አካል የመጨረሻውን ክብር ሰጥቶታል። ይህ እውነት ብቻውን ሊታለፍ የማይገባው ወሳኝ ነጥብ ነው፦ አምላክ ሥጋን ሲወስድ፣ ቁስንና ደምን፣ ነርቭንና ሕዋስን ራሱ ተካፍሎ ቀደሰውና ከፍ አደረገው። አካላዊ ህላዌያችን ጊዜያዊ የነፍስ "ማደሪያ" ወይም ማስወገጃ ዕቃ ሳይሆን፣ ራሱ የቤዛነት ሥራ አካል ነው። አካል "የመንፈስ ቅዱስ ቤተ መቅደስ" (1ኛ ቆሮንቶስ 6፡19) ከመሆኑም በላይ፣ በትንሣኤ ክብር የሚካፈል የዘላለም ተስፋ ያለው ነው። ባዮኤቲካዊ ውሳኔዎች በሕክምና ሳይንስ ላይ ብቻ የሚመሰረቱ ሳይሆኑ፣ ክርስቶስ ሥጋን በመልበስ የቀደሰውን ክብር የመጠበቅ የክህነት አገልግሎት ናቸው። ዘመናዊው ዓለም "የእኔ አካል የእኔ ምርጫ" በሚል ግለሰባዊ ነፃነት ላይ ሲያተኩር፣ የመጽሃፍ ቅዱስ እይታ ግን አካላዊ መጋቢነትን ያስተምራል፤ ማለትም አካላችን ለራሳችን የተሰጠ ንብረት ሳይሆን ከፈጣሪ አደራ የተቀበልነው ስጦታ ነው። በገላትያ 3፡28 ላይ የተገለጠው የእኩልነት መርህ፣ የሰው ልጅ ዋጋ በችሎታው፣ በጤናው ወይም በምርታማነቱ ላይ ሳይሆን በክርስቶስ አካል ውስጥ ባለው ድርሻ ላይ የተመሰረተ ነው። ይህ "በክርስቶስ መሆን" የሰው ልጅን ሕይወት ከግላዊ ሥልጣን አውጥቶ በእግዚአብሔር ሉዓላዊነት ሥር ያደርገዋል።

†

ለባዮኤቲክስ የሚሰጠው የክርስትና ምላሽ፣ ከሰብዓዊ የሥነ-ምግባር ደንቦች እጅግ የላቀና ጥልቅ የሆነ ኦንቶሎጂካዊ (የህላዌ) መሠረት አለው። ይህ አቀራረብ የሚጀምረው፣ የሰው ልጅ በእግዚአብሔር የፍቅር ሕብረት ውስጥ ካለው የከበረ ድርሻና ክርስቶስ በሥጋ ከመገለጡ ታላቅ ምስጢር ነው። የሰው ልጅ በእግዚአብሔር መልክና አምሳል መፈጠሩ (ዘፍጥረት 1፡26-27) ተራ የክብር መግለጫ ሳይሆን፣ ከፈጣሪው ጋር ሕያው ግንኙነት የማድረግ ጥልቅ አቅም እንዳለው የሚያረጋግጥ ነው። ይህ አቅም የሚመነጨው ከራሱ ከየእግዚአብሔር ማንነት ነው። እግዚአብሔር አብ፣ ወልድና መንፈስ ቅዱስ በዘላለማዊ ፍቅርና ፍጹም ሕብረት ውስጥ እንደሚኖር አምላክነቱ፤ በእርሱ አምሳል የተፈጠረው ሰውም ገለልተኛ ግለሰብ ብቻ ሳይሆን፣ ለሕብረትና ለፍቅር ግንኙነት የተቀረጸ ክቡር ፍጡር ነው። ስለዚህም፣ የክርስቲያን ባዮኤቲክስ ሰውን የሚመለከተው እንደ ተራ ባዮሎጂካዊ አካል ሳይሆን፣ መለኮታዊው ግርማ እንደሚያበራበት መስታወትና የሥላሴያዊ ፍቅር ነጸብራቅ አድርጎ ነው። እያንዳንዱ ግለሰብ፣ ከመፀነስ ጀምሮ እስከ ተፈጥሯዊ ሞት ድረስ የእግዚአብሔር የፈጠራ ጥበብ ውጤት በመሆኑ፣ በራሱ የተከበረ ግብ እንጂ ለሌላ ዓላማ ማሳኪያ መሣሪያ ሊሆን ከቶ አይችልም።

"ቃልም ሥጋ ሆነ፤ ጸጋንና እውነትንም ተሞልቶ በእኛ አደረ..." ( ዮሐንስ 1፡14)። የእግዚአብሔር ቃል ሥጋ መሆኑ፣ ለቁሳዊው አካላችን የመጨረሻውን የላቀ ክብር ሰጥቶታል። ይህ እውነት በቀላሉ ሊታለፍ የማይገባው ወሳኝ ነጥብ ነው፦ አምላክ ሥጋን ሲለብስ፣ የሰውን ቁስና ደም፣ ነርቭና ሕዋስ ጭምር ተካፍሎ ቀደሰው፣ ከፍም አደረገው። አካላዊ ህላዌያችን ጊዜያዊ የነፍስ "ማደሪያ" ወይም በኋላ የሚጣል ማስወገጃ ዕቃ ሳይሆን፣ ራሱ የታላቁ የቤዛነት ሥራ ዋነኛ አካል ነው። አካላችን የመንፈስ ቅዱስ ቤተ መቅደስ (1ኛ ቆሮንቶስ 6፡19) ከመሆኑም በላይ፣ በትንሣኤ ክብር የሚካፈል የዘላለም ተስፋ ያለው ነው። ባዮኤቲካዊ ውሳኔዎች በሕክምና ሳይንስ ላይ ብቻ የሚመሰረቱ ሳይሆኑ፣ ክርስቶስ ሥጋን በመልበስ የቀደሰውን ክብር የመጠበቅ የክህነት አገልግሎቶች ናቸው። ዘመናዊው ዓለም "የእኔ አካል የእኔ ምርጫ" በሚል ግለሰባዊ ነፃነት ላይ ሲያተኩር፣ መጽሐፍ ቅዱሳዊው የነገረ-መለኮት እይታ ግን አካላዊ መጋቢነትን በጽኑ ያስተምራል። ማለትም፣ አካላችን ለራሳችን እንደፈለግን እንድናደርገው የተሰጠን የግል ንብረት ሳይሆን፣ ከፈጣሪያችን በአደራ የተቀበልነው ቅዱስ ስጦታ ነው። በገላትያ 3፡28 ላይ የተገለጠው የእኩልነት መርህ እንደሚያስረዳው፣ የሰው ልጅ ዋጋ በችሎታው፣ በጤናው ወይም በምርታማነቱ ላይ ሳይሆን በክርስቶስ አካል ውስጥ ባለው ክቡር ድርሻ ላይ የተመሰረተ ነው። ይህ "በክርስቶስ መሆን" የሰው ልጅን ሕይወት ከግላዊ ሥልጣን አውጥቶ በመለኮታዊ ሉዓላዊነት ሥር ያደርገዋል።

የክርስቲያን ባዮኤቲክስ መሠረት ሌላው ወሳኝ ምሰሶ የፍጥረት ሥርዓት ትምህርት ነው። እግዚአብሔር ዓለምን በድንቅ ንድፍና በሥርዓት እንደፈጠረ ዘፍጥረት ምዕራፍ 1 ይመሰክራል። ፍጥረት በራሱ የእግዚአብሔር በጎ ዓላማ የተንጸባረቀበት "እጅግ መልካም" ሥራ ነው። የሰው ልጅ በዚህ መለኮታዊ ሥርዓት ውስጥ ምድርን የማስተዳደርና የመንከባከብ የመጋቢነት ሚና ተሰጥቶታል እንጂ፣ በሕይወት ላይ ፍጹም የሆነ የፈጣሪነት ሥልጣን አልተሰጠውም (ዘፍጥረት 1፡28፤ 2፡15)። ማንኛውም ዘመናዊ የሕክምና ቴክኖሎጂ፣ ሳይንሳዊ ጣልቃ ገብነትም ሆነ አዲስ ፈጠራ፣ በዚህ መለኮታዊ የመጋቢነት ወሰን ውስጥ በጥንቃቄ ሊመዘን ይገባዋል። የሰውን ልጅ ከተሰጠው ወሰን አልፎ በሕይወት ላይ እንደ ፈጣሪ ለመሆን መሞከር ግን፣ ወደ ትዕቢትና "እግዚአብሔርን መሆን" ወደሚል አደገኛ መንፈሳዊ ውድቀት ያመራል።

የሕይወት ቅድስና

የሰው ልጅ ሕይወት ከፅንሰት እስከ ተፈጥሯዊ ህልፈት ድረስ ያለው ጉዞ፣ በአጋጣሚ የሚከሰት ባዮሎጂያዊ ክስተት ሳይሆን፣ መለኮታዊው ጥበብ አስቀድሞ የወሰነውና የእግዚአብሔር ሉዓላዊ ስጦታ መገለጫ ነው። ይህ መሠረት በነቢዩ ኤርምያስ (ኤርምያስ 1፡5) ላይ በተገለጠው እውቀትና ምርጫ፣ እንዲሁም በመዝሙር 139፡13-16 ላይ በሚገኘው ጥልቅ ምስጢራዊ ቃል ይረጋገጣል፦ "ኵላሊቴን ፈጥረሃልና፥ በእናቴም ማህፀን ሠራኸኝ። ግሩምና ድንቅ ሆኜ ተፈጥሬአለሁና አመሰግንሃለሁ፤ ሥራህ ድንቅ ነው፥ ነፍሴም እጅግ ታውቀዋለች።" የሚለው መዝሙራዊ መግለጫ፣ የሰው ልጅ ሕይወት ከሳይንሳዊ ትንተና በላይ የሆነ፣ የፈጣሪን መልክና አምሳያ የተሸከመ ቅዱስ ስጦታ መሆኑን ያሰምርበታል።

ይህ ዕውቀት ደግሞ ከፍልስፍናዊ ሐሳብ ያለፈ ግላዊ የፍቅር ግንኙነት ነው። እግዚአብሔር ፅንስን የሚያውቀው እንደ ርቀት ተመልካች ሳይንቲስት ሳይሆን፣ በራሱ እጅ እንደሚቀርፅ ሸክላ ሠሪ ነው። ማንኛውም ሳይንሳዊ ጣልቃ-ገብነት "እግዚአብሔርንና ባልንጀራን ውደድ" በሚለው ታላቅ ትእዛዝ (ማርቆስ 12፡30-31) መቃኘት ይኖርበታል። ሰውን ለምርምር ወይም ለሌላ ዓላማ እንደ መሣሪያ መቁጠር ከክርስትና ፍቅርና ከሰው ልጅ ክብር ጋር ይጋጫል። የእኛ የሥነ-ምግባር ማዕቀፍ፣ በቅዱሳት መጻሕፍት የተገለጠውን ትእዛዝ እና በሰው ልቦና ውስጥ የታተመውን የተፈጥሮ ሕግ (ሮሜ 2፡14-15) በማቀናጀት፣ የሰውን ልጅ ክብርና የፈጣሪን ሉዓላዊነት በጠበቀ መልኩ ሊመራ ይገባል።

ፅንስ ማስወረድ - Abortion

ስድስተኛው ትእዛዝ "አትግደል" (ዘጸአት 20፡13፤ ማቴዎስ 5፡21)፣ በቀላሉ የሰውን ሕይወት ከማጥፋት መቆጠብን ብቻ ሳይሆን፣ ከሕይወት ጋር ለተያያዙ ጉዳዮች ሁሉ መሠረታዊ መርሕ ነው። መጽሐፍ ቅዱስ፣ እግዚአብሔር "ሰውን በመልኩና በአምሳሉ" እንደፈጠረ (ዘፍጥረት 1:27፤ 9፡6) በጥልቀት ማስተማር፣ የሰውን ልጅ ሕይወት ክቡር ያደርገዋል። ስለዚህ በማንኛውም የእድገት ደረጃ ላይ ፣ ከማኅፀን ጀምሮ ባሉ ንጹሐን ላይ የሚፈጸም ዓመፅና ግድያ፣ በቀጥታ በፈጣሪው ላይ እንደተፈጸመ ጥቃትና ንቀት ይቆጠራል።

ፅንስ ማስወረድ ፣ በዘመናችን ስለ ሕይወት መጀመሪያ፣ ስለ ሰው መሆን ፣ እና ስለ ንጹሕ ደም መፍሰስ ዋና ዋና የሥነ ምግባርና የሕግ ጥያቄዎችን ያስነሳል። መጽሐፍ ቅዱስ በቀጥታ "ፅንስ አታስወርድ" የሚል ቃል በቃል የተጻፈ ትእዛዝ ባያወጣም፣ የፅንሱን ሙሉ ሰውነትና ዋጋ በተደጋጋሚ ያረጋግጣል፤ ንጹሐንን መግደልንም በጥብቅ ያወግዛል። ንጉሥ ዳዊት በመዝሙር 139:13-16 ላይ "አንተ ኵላሊቴን ፈጥረሃልና፥ በእናቴም ሆድ ሰውረኸኛል... ያልተሠራ አካሌን ዓይኖችህ አዩኝ" በማለት እግዚአብሔር በማኅፀን ውስጥ ያለውን ፅንስ በግል እንደሚያውቀውና እንደሚቀርጸው ይመሰክራል። እዚህ ላይ "ሰውረኸኛል" የሚለው የግስ ቅርጽ የሚያሳየው ፅንስ ገና በዓይን ከመታየቱ በፊት እንኳ በእግዚአብሔር ፊት ሙሉ ማንነት እንዳለው ነው፤ ስውር መሆን ማለት አለመኖር ማለት አይደለም። በብሉይ ኪዳን ዘመን በአካባቢው የነበሩ አሕዛብ ሕፃናትን ለጣዖት (ለሞሎክ) በእሳት መስዋዕት ማድረግ የተለመደ ቢሆንም፣ እግዚአብሔር ግን ይህን ድርጊት "በልቤ ያላሰብኩት ጸያፍ ነገር" በማለት በአንድ ድምፅ አውግዞታል (ዘዳግም 12፡31፤ ኤርምያስ 32:35)።

ይህ የፍጥረት ትምህርት ወደ ሙሴ ኦሪት ብቻ ተወስኖ የሚቀር አይደለም። ኦሪት ዘጸአት 21፡22-25 ላይ የተመዘገበው ሕግ፣ ነፍሰ ጡር ሴት በጭቅጭቅ ምክንያት ብትመታና ፅንሱ ቢጎዳ ወይም ቢሞት፣ ተጠያቂው ሰው "ነፍስ ስለ ነፍስ" የሚል ተመጣጣኝ ቅጣት እንደሚጠብቀው ያመለክታል፤ ይህም ፅንሱ በሕጋዊው ማህበረሰብ ዘንድ ልክ እንደ ተወለደ ሰው ተመሳሳይ ጥበቃ የሚያገኝ ሕይወት እንደነበረ ያሳያል። ነቢዩ ኢሳይያስም "እግዚአብሔር ከማኅፀን ጠርቶኛል፥ ከእናቴም ሆድ ጀምሮ ስሜን አንሥቶአል፤" (ኢሳይያስ 49፡1) ሲል፣ የግል ጥሪውና ማንነቱ ገና በማህፀን ውስጥ ተጀምሮ እንደነበር ይመሰክራል።

በእግዚአብሔር ማመን ከሥርዓት በላይ ሲሆን

በዘጸአት 1:15-21 ላይ እጅግ ልብ የሚነካ ታሪክ እናገኛለን። የዘመኑ የዓለም ኃያል መንግሥት የነበረው የግብጽ ንጉሥ ፈርዖን፣ ዕብራውያን አዋላጆችን ሺፍራንና ፉዋን ጠርቶ፣ እስራኤላውያን ሴቶች ወንድ ሕፃን ከወለዱ ወዲያውኑ እንዲገድሉዋቸው በማዘዝ ፣ ይህን የመንግሥት ስፖንሰርነት ያለው የሕፃናት ግድያ ጥብቅ አዋጅ አወጣ። አዋላጆቹ ግን "እግዚአብሔርን ስለፈሩ የግብጽ ንጉሥ እንዳዘዛቸው አላደረጉም ፤ ወንዶቹን ሕፃናት አዳኑ" ይላል። ፈርዖን ሕጋዊ ሥልጣን ያለው፣ ቢያጠፉ ሊገድላቸው የሚችል መንግሥት ቢሆንም፣ አዋላጆቹ ግን በመንግሥት ኢ-ፍትሐዊ ሕግና በእግዚአብሔር ዘላለማዊ ሕግ ፣ የሕይወት ክብር መካከል ምርጫ ሲቀርብላቸው የሕፃናቱን ሕይወት ማዳን መረጡ። እግዚአብሔርም ለሕይወት ጥበቃ ያደረጉትን ይህን የጀግንነት ሥራ ባረከው፤ ቤቶችንም ሠራላቸው። ይህ አስደናቂ ታሪክ የሚያሳየው፣ የሰው ሕይወት፣ ገና ከማኅፀንና ከውልደት ጀምሮ በመንግሥት ሕግ፣ በፖለቲካዊ አዋጅ ወይም በግለሰብ ፣ በእናት/አባት ውሳኔ የማይሻር መለኮታዊ ክብርና የመኖር መብት እንዳለው ነው። ይህ ትውፊት ደግሞ በአዲስ ኪዳን ዘመንም ተደገሟል፤ ንጉሥ ሄሮድስ በቤተልሔም የነበሩትን ሕፃናት ሲፈጅ (ማቴዎስ 2፡16-18)፣ ወንጌላዊው ማቴዎስ ይህንኑ ድርጊት ከነቢዩ ኤርምያስ ትንቢት ጋር በማገናኘት የንጹሐንን ደም መፍሰስ በእግዚአብሔር ፊት ከባድ ኀጢአት አድርጎ መዝግቦታል።

አዲስ ኪዳን ይህንኑ የሕይወት ቅድስና በማጽናት፣ ማንኛውም ዕድሜና የእድገት ደረጃ ያላቸው ልጆች፣ የተወለዱም ሆኑ ገና በማኅፀን ያሉ ያልተወለዱ ፅንሶች የእግዚአብሔርን መልክ የተሸከሙ ክቡር ፍጥረታት መሆናቸውን ያስተምራል። በዘመናችን የሚስተዋለውን "ልጄን ከፈለግኩት ሰው ነው፤ ካልፈለግኩት ግን የሕዋስ ስብስብ እንጂ ሰው አይደለም" የሚለውን አንጻራዊ አስተሳሰብ፣ መጽሐፍ ቅዱስ የሰውን ልጅ ፈጣሪና ሕይወት ሰጪ የማድረግ፣ ራስን የማምለክ አክራሪ ጣዖት አምልኮ አድርጎ ይመለከተዋል። ሕይወት ዋጋ የሚያገኘው በእኛ ፍላጎት ሳይሆን በእግዚአብሔር ፍጥረትነት ነው። ይህ እውነት ደግሞ ስለ ጸጋ ትምህርት ጥልቅ ግንዛቤ ይሰጠናል፤ ልክ ደኅንነታችን ራሳችን ባልፈጠርነው ጸጋ እንደሚገኝ ሁሉ፣ ሕይወታችንም ራሳችን ባልመረጥነው መለኮታዊ ስጦታ የተጀመረ ነው። ስለዚህ የፅንስ ዋጋ በወላጆቹ ፈቃድ፣ በማህበረሰቡ ተቀባይነት ወይም በራሱ በፅንሱ ችሎታ ላይ የተመሠረተ ሳይሆን፣ ብቻውን በፈጣሪው ፈቃድና ፍቅር ላይ የተመሠረተ ነው።

የቅድመ-ልደት ስብዕና - Pre-natal

ያልተወለዱ ሕፃናት ያላቸው ሰዋዊ ዋጋ በባዮሎጂያዊ እድገታቸው ፣ ክብደታቸው ወይም መጠናቸው ሳይሆን በመለኮታዊ ምርጫና ጥበቃ ላይ የተመሠረተ ነው። በሉቃስ 1 ላይ የተገለጸው ታሪክ ለዚህ ትልቅ ማረጋገጫ ነው። ድንግል ማርያም ጌታን ፀንሳ ኤልሳቤጥን ለመጠየቅ በሄደች ጊዜ፣ ገና በስድስት ወር ፅንስ ደረጃ የነበረው መጥምቁ ዮሐንስ በማህፀን ውስጥ ሆኖ በደስታ መፈንጠዙ (ሉቃስ 1፡44)፣ ፅንስ መንፈሳዊና ስሜታዊ ምላሽ የመስጠት አቅም ያለው ሕያው ሰው መሆኑን ያሳያል። የግሪኩ ቃል "ብሬፎስ" ራሱ ገና በማህፀን ውስጥ ላለው ዮሐንስም ሆነ ለተወለደው ሕፃን ኢየሱስ (ሉቃስ 2፡12) ያለ ልዩነት ጥቅም ላይ ውሏል፤ ይህም የቋንቋ ማስረጃ ብቻውን መጽሐፍ ቅዱስ በተወለደና ባልተወለደ ሕፃን መካከል ስብዕናን በተመለከተ ልዩነት እንደማያደርግ ያመለክታል። ከሁሉ በላይ ደግሞ የኢየሱስ ራሱ ሥጋ መልበስ ፣ በመንፈስ ቅዱስ ማኅፀን ውስጥ መፀነሱ (ሉቃስ 1፡35) የቅድመ-ወሊድ ሕይወት ምን ያህል ውድና የተቀደሰ መሆኑን ያረጋግጣል። አዳኙ ኢየሱስ ሰው የሆነው ከተወለደበት ቀን ጀምሮ ሳይሆን፣ ከተፀነሰበት ቅጽበት ጀምሮ ነው። ይህ የክርስቶስ ትስብእት (incarnation) እውነት ራሱ በራሱ የፅንስን ክብር ለዘላለም የሚያረጋግጥ ነው።

ልጆች የእግዚአብሔር ስጦታ ናቸው

መዝሙር 127፡3-5 ልጆችን "እነሆ፥ ልጆች የእግዚአብሔር ስጦታ ናቸው፥ የሆድም ፍሬ የእርሱ ዋጋ ነው።" በማለት ይጠራቸዋል፣ ልጆች እንደ ዘመናዊው ዓለም አስተሳሰብ ሊጣሉ የሚገባቸው የኢኮኖሚ ሸክሞች፣ ወይም የሕይወት እንቅፋቶች ሳይሆኑ፣ የፈጣሪ ውድ ስጦታዎች ናቸው። ክርስቲያናዊ ሥነ-ምግባር፣ ካልታሰበ እርግዝና፣ ከችግር ወይም ከመካንነት ጋር ሲጋፈጡ፣ የተፀነሰውን ሕይወት ከማጥፋትና አቋራጭ መፍትሔ ከመፈለግ ይልቅ፣ በእግዚአብሔር ንድፍ ውስጥ የፈጠራ ሥራዎችን ፣ እንደ ጉዲፈቻ / Adoption/ መውሰድ ወይም ማሳደግ እና ሌሎችን መደገፍን ያበረታታል።

በተግባር ግን፣ ክርስቲያኖች በወደቀው ዓለም ውስጥ እንደ እናት ሕይወት አደጋ ላይ መውደቅ ፣ Ectopic pregnancy፣ በአስገድዶ መድፈር የሚከሰት እርግዝና፣ ወይም ከባድ የፅንስ መዛባት ያሉ እጅግ አሳዛኝና ልብ ሰባሪ ሁኔታዎች፣ አሳማሚ የሕሊና አጣብቂኝ ሊፈጥሩ እንደሚችሉ በከፍተኛ ርኅራኄ ይገነዘባሉ። ቤተ ክርስቲያን በዚህ ጊዜ የሚያስፈልጋት መኮነን ሳይሆን ማቀፍና መደገፍ ነው፤ ጌታ ኢየሱስ ራሱ ለተጠቁና ለተጨነቁ ሁሉ "እናንተ ደካሞች ሸክማችሁ የከበደ ሁሉ፥ ወደ እኔ ኑ፥ እኔም አሳርፋችኋለሁ" (ማቴዎስ 11፡28) ብሎ የተናገረው ቃል ለእንደዚህ ዓይነት ሁኔታ ውስጥ ላሉ ሴቶች ትልቅ የመጽናኛ ምንጭ ነው። ነገር ግን ብዙ ወንጌላውያን፣ የእግዚአብሔር ሉዓላዊ የሕይወት ዕቅድ በአሳዛኝ ሁኔታም ቢሆን ሊገታ እንደማይገባና ፈጣሪ ከክፉ ነገር ውስጥ መልካምን ማውጣት እንደሚችል (ዘፍጥረት 50፡20) በማመን፣ የክምና አጣብቂኝ ፣ የእናትን ሕይወት ለማዳን የሚደረግ ጥረት ካልሆነ በስተቀር፣ በማንኛውም ሌላ ምክንያት የሚደረግን ቀጥተኛ ፅንስ ማስወረድን በጥብቅ ይቃወማሉ

†

የምሕረት ግድያ

በዘመናዊው ዓለም "የምሕረት ግድያ" Euthanasia፣ እና በሐኪም የታገዘ ራስን ማጥፋት የሰው ልጅ ግላዊ ነጻነትና "በገዛ ሕይወቴ የማዘዝ መብት አለኝ" የሚል የመብት ጥያቄ ተደርገው በስፋት ይወሰዳሉ። መጽሐፍ ቅዱስ ግን የሕይወትን ፍጻሜ የሚመለከተው በባለቤትነት ሳይሆን በመጋቢነት እይታ ነው። የሰው ልጅ በራሱ ሕይወት ላይ ያለው ሥልጣን ገደብ የለሽ አይደለም፤ ይልቁንም ሕይወት ከፈጣሪ በነጻ የተሰጠ ክቡር አደራ በመሆኑ፣ የሕይወት ዘመን ርዝመት፣ የትንፋሻችን ቁጥርና የሞታችን ቅጽበት በፍጹም መለኮታዊ ሉዓላዊነትና ፕሮቪደንስ ሥር ይወድቃል። ሐዋርያው ጳውሎስ ይህንኑ እውነት " ከእኛ አንድ ስንኳ ለራሱ የሚኖር የለምና፥ ለራሱም የሚሞት የለም፤ በሕይወት ሆነን ብንኖር ለጌታ እንኖራለንና፥ ብንሞትም ለጌታ እንሞታለን። እንግዲህ በሕይወት ሆነን ብንኖር ወይም ብንሞት የጌታ ነን።" (ሮሜ 14፡7-8) በማለት ይገልጻል። ይህ ቃል የሰው ልጅ ማንነት ራሱ ከጌታ ጋር ባለው ግንኙነት የሚወሰን መሆኑን ስለሚያሳይ፣ ሞትን ራስ ወዳድ በሆነ የግል ውሳኔ ማምጣት ይህንኑ የጌትነት ግንኙነት እንደመናድ ይቆጠራል።

የንጉሥ ሳኦል አሟሟት

በ1ኛ ሳሙኤል 31 እና በ2ኛ ሳሙኤል 1:9-16 ላይ የንጉሥ ሳኦልን አሳዛኝ አሟሟት እናነባለን። ሳኦል በጊልቦዓ ተራራ ላይ በጦርነት ክፉኛ ቆስሎ፣ በጠላቶቹ በፍልስጥኤማውያን እጅ ከመውደቅና ኢ-ሰብአዊ በሆነ መንገድ ከመሰቃየት ብሎ፣ ወጣቱን አማሌቃዊ "ነፍሴ ገና በእኔ ውስጥ ናትና፣ እባክህ ቁምብኝና ግደለኝ" በማለት ሕይወቱን እንዲያሳጥርለት ፣ በዘመናዊ አጠራር የምሕረት ግድያ እንዲፈጽምበት ጠየቀው። አማሌቃዊውም ሳኦልን 'ከወደቀ በኋላ በሕይወት እንዳይኖር አውቄ ገደልኩት' ብሎ ለዳዊት የምሥራችና የጀግንነት ሥራ የሠራ መስሎት ሲነግረው፣ ዳዊት ፈጽሞ አላመሰገነውም፤ ይልቁንም 'በእግዚአብሔር ቅቡዕ ላይ እጅህን ታነሳ ዘንድ እንዴት አልፈራህም?' በማለት በሞት ቀጣው። ይህም ሥቃይን ለማሳጠር ተብሎ የሰውን ሕይወት የሰው ልጅ በራሱ ፈቃድ ማጥፋት በመለኮታዊ እይታ ፍጹም ተቀባይነት እንደሌለውና አደራን እንደማጉደልና እንደ ግድያ እንደሚቆጠር በግልጽ ያሳያል። ልብ ልንል የሚገባን ነጥብ፣ ዳዊት ራሱ ገና ያልነገሠ፣ በሳኦል እተሳደደ ቢሆንም እንኳ የተቀባውን ንጉሥ ደም ማፍሰስ እንደ ከባድ ኀጢአት መቁጠሩ ነው፤ ይህም ማንኛውም ሕይወት፣ ምንም ያህል ተስፋ ቢስ ወይም ሥቃይ የተሞላ ቢመስልም እንኳ፣ ገና በፈጣሪ ዓይን የተቀደሰ መሆኑን ያስተምረናል።

የሕይወት ሉዓላዊነት

በኢዮብ 14፡5 እና መዝሙር 139፡16፣ የሰው ልጅ ዕድሜ በባዮሎጂያዊ ድካም ወይም በበሽታ ብቻ ሳይሆን በመለኮታዊ ውሳኔ የታጠረ መሆኑ ተገልጿል። መዝሙረኛው "ዘመኔ በእጅህ ነው" (መዝሙር 31:15) ይላል። የሰውን ልጅ ሥቃይ ለማስቀረት በማሰብ ሞትን በሰው ሰራሽ መንገድ ለማፋጠን የሚደረግ ጥረት፣ ይህንን መለኮታዊ ወሰን የመጣስና እግዚአብሔር በታሪክና በሰው ሕይወት ላይ ያለውን ሉዓላዊነት የመጋፋት ተግባር ነው። የምሕረት ግድያ፣ በሰብአዊ ምክንያት ደረጃ "ርኅራኄ" ቢመስልም፣ በመለኮታዊ ሕግ ሚዛን ግን "ሆን ተብሎ የተደረገ ግድያ" ተደርጎ ይፈረጃል። ታላቅ መከራ የደረሰበት ኢዮብ እንኳ ሞትን ቢመኝም (ኢዮብ 3፡11-13)፣ የራሱን ሕይወት አላጠፋም፤ "እግዚአብሔር ሰጠ፥ እግዚአብሔርም ነሣ፤ የእግዚአብሔር ስም የተባረከ ይሁን" (ኢዮብ 1:21) በማለት ለሉዓላዊው አምላክ እጅ ሰጠ እንጂ። ይህ የኢዮብ ምላሽ ራሱ ለክርስቲያናዊ የስቃይ ሥነ-መለኮት ማዕከላዊ ምሳሌ ነው፤ ስቃይ የተስፋ መቁረጫ ሳይሆን የእምነት መፈተኛ መድረክ እንደሆነ ያሳያል።

ሥቃይና እንክብካቤ

በክርስቲያናዊ ሥነ-መለኮት ውስጥ ሥቃይና መከራ ትርጉም አልባ ክስተቶች አይደሉም፤ እግዚአብሔር በመከራ ውስጥም ቢሆን ጸጋውን ሊያበዛና ጥልቅ ትምህርት ሊያስተምር ይችላል። ሐዋርያው ጳውሎስ "ይህም ብቻ አይደለም፥ ነገር ግን መከራ ትዕግሥትን እንዲያደርግ፥ ትዕግሥትም ፈተናን ፈተናም ተስፋን እንዲያደርግ እያወቅን፥ በመከራችን ደግሞ እንመካለን፤" (ሮሜ 5፡3-4) በማለት ይህንኑ ጥልቅ እውነት ያስተምረናል። "የሕይወት ጥራት ሲቀንስ፣ የሰውን ሕይወት ማጥፋት ይቻላል" የሚለው አስተሳሰብ፣ የሕይወትን መለኮታዊ ቅድስና ወደ ጊዜያዊ ጥቅም ዝቅ ያደርገዋል። የደጉ ሳምራዊ ምሳሌ (ሉቃስ 10) ለቤተክርስቲያን የተቀናጀ የሕክምናና የርኅራኄ አገልግሎት ሞዴልን ያቀርባል። ይህ "ባልንጀራን መውደድ" የሚለው መመሪያ፣ በሞት አፋፍ ላይ ያሉ ወገኖችን የምሕረት ግድያ ፣ መርዝ በማቅረብ ሳይሆን፣ በሆስፒስ እና በሕመም ማስታገሻ እንክብካቤ አማካኝነት፣ ሥቃያቸውን በማስታገስና ክብራቸውን ጠብቆ በፍቅር መንከባከብን ይጠይቃል።

በ"ሕይወት ማጥፋት" እና "ሞት እንዲከሰት መፍቀድ" መካከል ያለ ልዩነት

ክርስቲያናዊ ሥነ-ምግባር የሕይወትን ቅድስና በሚያረጋግጥበት ልክ፣ የሰው ልጅን መዋቲነት (Mortality) እና የተፈጥሮን የሞት ዑደት በጸጋ ይቀበላል። መክብብ 3:2 "ለመሞት ጊዜ አለው" ይላል። ሞት በማይቀርበትና የሕክምና ጣልቃ-ገብነቱ ፣ እንደ ቬንቲሌተር ያሉ ማሽኖች የታካሚውን ሥቃይ ከማራዘም ባለፈ፣ ምንም ዓይነት የፈውስ ተስፋ በማይሰጥበት ወቅት፣ ያልተለመዱ ወይም ሰው ሰራሽ የሕይወት ማቆያ መንገዶችን ማቋረጥ "ግድያ" ተደርጎ አይቆጠርም። ይልቁንም፣ ይህ ውሳኔ የሰውን ልጅ ውሱንነት በአግባቡ አምኖ መቀበልና፣ ታካሚው ተፈጥሯዊ በሆነ መንገድ በክብር ወደ ፈጣሪው እንዲሄድ መፍቀድ ተደርጎ ይወሰዳል። ይህ ሕይወትን ሆን ብሎ ከማጥፋት ጋር ፈጽሞ የተለያየ ነው። ንጉሥ ሕዝቅያስ ራሱ ለሞት በተቃረበ ጊዜ በእንባ ወደ እግዚአብሔር በጸለየ ጊዜ ዕድሜው እንዲራዘም ተደረገለት (2ኛ ነገሥት 20፡1-6)፤ ይህም ሕይወት እስከ መጨረሻው ድረስ ለጸሎትና ለተስፋ ክፍት ሆኖ መቆየት እንዳለበት ያስተምረናል፣ ነገር ግን ያ ተስፋ ራስን በራስ ማጥፋትን ሳይሆን በእግዚአብሔር ጸጋ መታመንን ያካትታል።

የድርብ ውጤት መርህ

አንድ ሐኪም ለታካሚው ከፍተኛ የሕመም ማስታገሻ ፣ እንደ ሞርፊን ያሉ መድኃኒቶች የሚሰጠው የመጀመሪያ ዓላማው፣ በጠና የታመመውን ሰው ከከባድ ሥቃይ ለማሳረፍ እንጂ፣ ሕይወትን ለማሳጠር ፣ ለመግደል ካልሆነ፣ ይህ ድርጊት በክርስቲያናዊ ሥነ-ምግባር ሙሉ በሙሉ ተቀባይነት አለው። ዓላማው ሞትን ማምጣት ሳይሆን የሕክምና ርኅራኄን መግለጽ እስከሆነ ድረስ፣ መድኃኒቱ ሳያስቡት ሊያስከትል የሚችለው የጎንዮሽ ጉዳት ፣ ለምሳሌ የአተነፋፈስ ሥርዓትን በማዳከም ሕይወትን በጥቂቱ ማሳጠር ከሥነ-ምግባር አኳያ እንደ ጥፋት ወይም ግድያ አይቆጠርም። እግዚአብሔር የሰውን ልብና ዓላማ ይመለከታልና (1ኛ ሳሙኤል 16፡7)።

በብልቃጥ ውስጥ ፅንስ መፍጠር (IVF)

ሰው ሰራሽ የማህፀን ውጭ ፅንሰት (IVF) እና ተያያዥ የሥነ-ተዋልዶ ቴክኖሎጂዎች፣ የመካንነትን ሥቃይ ለሚጋፈጡ ብዙ ጥንዶች በዘመናዊው ዓለም እንደ ትልቅ ሳይንሳዊ መፍትሔና ተስፋ ቢታዩም፣ ከክርስቲያናዊ የሰው ልጅ አፈጣጠር ትምህርት አንጻር ግን እጅግ ጥልቅ የሆኑ የሥነ-ምግባር ጥያቄዎችን ያስነሳሉ። በመጽሐፍ ቅዱሳዊ እይታ፣ መውለድ ላቦራቶሪ ውስጥ የሚከናወን ባዮሎጂያዊና ሜካኒካዊ ሂደት ሳይሆን፣ እግዚአብሔር በዘፍጥረት 2:24 ላይ ባስቀመጠው መሠረት በባልና በሚስት መካከል ካለው "አንድ ሥጋ" የመሆን የተቀደሰ የቃል ኪዳን ትስስር የሚቀዳ፣ የሰው ልጅ ከፈጣሪው ጋር የሚያደርገው ጥልቅ መለኮታዊ ተሳትፎ ነው።

መጽሐፍ ቅዱስ ልጆችን "የእግዚአብሔር ስጦታ" እና "የማኅፀን ፍሬ በረከት" አድርጎ ይገልጻቸዋል (መዝሙር 127፡3-5)። ፅንሰትን ከተፈጥሯዊ የትዳር ፍቅር ነጥሎ ወደ ቴክኖሎጂያዊ ሂደት መቀየር፣ በስተመጨረሻ ልጆችን እንደ ሸቀጥ የመመልከት፣ ወይም የወላጆችን ጥብቅ ፍላጎት ለማርካት ላቦራቶሪ ውስጥ እንደሚመረቱ "ቴክኒካዊ ምርቶችና መብቶች" የመቁጠር አደጋ አለው። ክርስቲያናዊ አቋም የሕክምና ሳይንስ መሃንነትን ለመፍታት የሚያደርገውን በጎ ጥረት ፣ ለምሳሌ የማኅፀን ቱቦን መጠገን ወይም የሆርሞን ሕክምናን ሙሉ በሙሉ ቢደግፍም፣ ይህ ጥረት ግን በማንኛውም ሁኔታ የጋብቻን ቅድስና እና የፅንስን ፣ የሰው ልጅን መለኮታዊ ክብር በጠበቀ መልኩ ብቻ ሊከናወን ይገባል ብሎ ያምናል። እዚህ ላይ ወሳኙ መርህ የፍጥረት ሥርዓት (creation order) መከበር ነው፤ ልጅ የሚገኘው ከባልና ከሚስት አካላዊ አንድነት ውስጥ በእግዚአብሔር ስጦታነት እንጂ፣ በሦስተኛ ወገን ወይም በቴክኒካዊ ማምረቻ ሂደት ብቻ ተገንጥሎ ሊፈጠር የተፈቀደ አይደለም።

በIVF ዙሪያ ቁልፍ ሥነ-ምግባራዊ ስጋቶች

የፅንስ መብትና "ትርፍ ፅንሶች"

የሕክምና ተቋማት ራሳቸው፣ በላቦራቶሪ ከሚፈጠሩት የIVF ፅንሶች ውስጥ ከ 3-7% ያህሉ ብቻ በሕይወት ተወልደው እንደሚገኙ ሪፖርት ያደርጋሉ። የIVF ሂደት ስኬታማነትን ለማረጋገጥ ሲባል፣ በላብራቶሪ ውስጥ በአንድ ጊዜ በርካታ ፅንሶች ፣ የሰው ሕይወቶች እንዲፈጠሩ ይደረጋል። ከእነዚህ ውስጥ ጤናማ የሚመስሉት ጥቂት ፅንሶች ብቻ ማኅፀን ውስጥ እንዲተከሉ ተመርጠው፣ ቀሪዎቹ "ትርፍ" የተባሉት ፅንሶች በማቀዝቀዣ ለዓመታት እንዲቀመጡ፣ ለሳይንሳዊ ምርምር እንዲውሉ ወይም በቀላሉ በቆሻሻ እንዲወገዱ መደረጋቸው፣ ክቡሩን የሰው ልጅ ፅንስ እንደ "ሊጣል የሚችል ጥሬ ዕቃ" አድርጎታል። መዝሙር 139:16 "ያልተሠራ አካሌን ዓይኖችህ አዩ" እንደሚል፣ ሕይወት ከፅንሰት የሚጀምር ከሆነ፣ ይህ "ሕይወትን ለመፍጠር ሲባል ሌላውን ሕይወት መስዋዕት የማድረግ" ተግባር፣ ከ"አትግደል" መለኮታዊ ትእዛዝ ጋር በቀጥታ ስለሚጋጭ ክርስቲያኖች በጽኑ ይቃወሙታል። ክርስቲያን ጥንዶች IVF ለመፈጸም ካሰቡ፣ ትርፍ ፅንስ በማይፈጠርበት፣ ወይም ሁሉም የተፈጠሩ ፅንሶች እንዲተከሉ ወይም ለሌላ ልጅ አልባ ጥንድ በ"ፅንስ ጉዲፈቻ" እንዲሰጡ በሚያደርግ ስነ-ምግባራዊ ኃላፊነት የተሞላ አካሄድ ብቻ ሊፈጽሙት ይገባል።

የጋብቻ ኪዳን ትክክለኛነትና የ3ኛ ወገን ጣልቃ ገብነት

ፅንሰት ከባልና ከሚስት አካላዊና መንፈሳዊ አንድነት ውጭ በሌላ 3ኛ አካል ፣ ለምሳሌ በለጋሽ እንቁላል፣ በለጋሽ ዘር ወይም በውሰት ማህፀን/Surrogacy እንዳይከናወን የሚጠይቅ ጽኑ ስጋት ነው። በዘፍጥረት 16 ላይ፣ አብርሃምና ሣራ እግዚአብሔር የገባላቸውን የልጅ ተስፋ ለማፋጠን ብለው የ3ኛ ወገን ጣልቃ ገብነትን ፣ አጋርን እንደ ውሰት ማኅፀን በተጠቀሙ ጊዜ፣ በቤተሰብ ውስጥ ታላቅ ስብራት፣ ቅናትና ትውልድን የተሻገረ ግጭት እንደተፈጠረ እናነባለን። ይህ ታሪክ የሚያስተምረን ትልቁ ትምህርት፣ የእግዚአብሔርን ተስፋ በራስ ብልሃትና ጥድፊያ ለማሳካት መሞከር፣ ምንም ያህል በጎ ዓላማ ቢመስልም ውጤቱ የከፋ ስብራት እንደሚያመጣ ነው። ጋብቻ "ሁለቱ አንድ ሥጋ ይሆናሉ" የሚል የተዘጋ ኪዳን በመሆኑ፣ ሦስተኛ ወገንን ወደ መራባት ሂደት ማስገባት ፣ የጋብቻን ብቸኛነት የሚጥስና የልጁን የዘር ሐረግ ማንነት የሚያዛባ ድርጊት ነው።

የሐና ጸሎት

አይ.ቪ.ኤፍ (IVF) ለክርስቲያን ባለትዳሮች በማኅበረሰብ ጫና የሚገባ የቃል ኪዳን ግዴታ ሳይሆን፣ ጥልቅ የሞራል ሚዛንንና የእግዚአብሔርን ፈቃድ መፈለግን የሚጠይቅ ጉዳይ ነው። በ1ኛ ሳሙኤል 1 ላይ ያለችው የሐና ታሪክ እንደሚያስተምረን፣ መካንነት እጅግ አሳማሚና ልብን የሚያቆስል ፈተና ቢሆንም፣ መውለድ በመሠረቱ መለኮታዊ ስጦታ እንጂ የሰው ልጅ "መብት" አይደለም። ሐና መራራ ልቅሶዋንና ሸክሟን ወደ ላቦራቶሪ ሳይሆን ወደ መቅደስ ወስዳ በእግዚአብሔር ፊት አፈሰሰች፤ " እኔስ ልብዋ ያዘነባት ሴት ነኝ፤ ጠጅና ሌላ የሚያሰክር ነገር አልጠጣሁም፥ ነገር ግን በእግዚአብሔር ፊት ነፍሴን አፈሰስሁ፤ ኀዘኔና ጭንቀቴ ስለ በዛ እስከ አሁን ድረስ ተናግሬአለሁና ባሪያህን እንደ ምናምንቴ ሴት አትቍጠረኝ " (1ኛ ሳሙኤል 1፡15-16) ብላ ተማጸነች። ክርስቲያናዊ ሥነ-ምግባር እንደሚያስተምረው፣ መካንነት "በረከት ማጣት ወይም እርግማን" ሳይሆን፣ እግዚአብሔር በሌላ መልኩ ፍሬያማ የሚያደርግበት የሕይወት ጉዞ ሊሆን ይችላል። በተለይም ጉዲፈቻ (Adoption) መካንነትን ለመፍታት እጅግ ክቡር አማራጭ ነው፤ ምክንያቱም እግዚአብሔር እኛን በክርስቶስ ኢየሱስ በኩል የራሱ ልጆች አድርጎ እንደወሰደን (ኤፌሶን 1:5)፣ ወላጅ አልባ ለሆኑ ሕፃናት የፍቅር ቤት መስጠት የወንጌል ትልቁ ማሳያ ነው።

ክሎኒንግ እና የጄኔቲክ ምሕንድስና

የሰው ልጅ ክሎኒንግ

የሰው ልጅ ክሎኒንግ ፣ አንድን ሰው በጄኔቲክ ኮፒ አድርጎ መፍጠር፣ የላቦራቶሪ የጄኔቲክ ግልባጭን ከመፍጠር ባለፈ፣ የሰውን ልጅ መሠረታዊ ማንነትና ክብር የሚመለከቱ ጥልቅ ሥነ-መለኮታዊ መርሆዎችን ይጋፋል። መጽሐፍ ቅዱሳዊው አንትሮፖሎጂ የሰውን ልጅ ልዩነትና ክብር የሚያጸናው፣ እያንዳንዱ ግለሰብ በእግዚአብሔር አሳብ፣ በመልኩና በአምሳያው ልዩ ሆኖ መፈጠሩ ላይ ነው። ክሎኒንግ ይህንን መለኮታዊ "ልዩነት" አደጋ ላይ የሚጥል ብቻ ሳይሆን፣ ይልቁንም የሰውን ልጅ የመፈጠር ሂደት ከፈጣሪ ስጦታነት ወደ ሰው ሰራሽ ንድፍነትና ምርትነት በመቀየር የሰውን ልጅ ክብር ዝቅ የሚያደርግ ቴክኖሎጂ ነው።

በጥንታዊው የቤተ ክርስቲያን የኒቅያ የሃይማኖት መግለጫ ላይ "የተወለደ እንጂ ያልተፈጠረ" የሚል ጥልቅ ቃል አለ፤ ይህ ቃል ስለ ወልድ ዘላለማዊ ማንነት የሚናገር ቢሆንም፣ በሰውም ልጅ ዓለም ውስጥ ጥልቅ ትይዩነት አለው። "መወለድ" (Begotten) እኩል የሆነን ሰዋዊ ተፈጥሮ ከወላጆች ጋር ማጋራትንና በነጻነት መቀበልን ሲያመለክት፣ "መፈጠር" ወይም በላቦራቶሪ "መሥራት" (Made) ግን አምራቹ /ሳይንቲስቱ ከሚፈጥረው ነገር / ከክሎኑ በላይ ያለውን የበላይነት፣ ባለቤትነትና የቁጥጥር ሥልጣን ያሳያል። የሰው ልጅ መወለድ እንጂ እንደ ዕቃ መመረት የለበትም። ይህ ልዩነት ትንሽ የቃላት ጨዋታ ሳይሆን፣ ልጅ ከወላጅ ጋር ባለው እኩልነት ላይ የተመሠረተ ግንኙነትና ዕቃ ከሠሪው ጋር ባለው የበላይነት ግንኙነት መካከል ያለውን ልዩነት የሚያሳይ ጥልቅ እውነት ነው።

ክሎኒንግ የአንድን ግለሰብ ጄኔቲክ ኮድ ደግሞ በመፍጠር፣ ተክሎኑ የራሱን ነጻ ማንነት የመቅረጽ መብቱን ይጋፋዋል። ግለሰቡ የሌላ ሰው "ቅጂ" ሆኖ እንዲኖር መገደዱ፣ በሰው ልጅ ታሪክ ውስጥ ያለውን ልዩ ተፈጥሮ ያጠፋዋል። ለአንድ ግለሰብ "ልጅ" የሆነው ተክሎን፣ በጄኔቲክ ይዘቱ ግን የዚያው ሰው ፣ የአባቱ ወይም የእናቱ "መንታ" ሊሆን ይችላል። ይህ ጥልቅ ግራ መጋባት በቤተሰብ ውስጥ ያሉትን ማኅበራዊ፣ ሥነ-ልቦናዊና ተፈጥሯዊ ሚናዎች ሙሉ በሙሉ ያዛባቸዋል። መዝሙር 139፡13-16 እያንዳንዱ ሰው በግሉ "ተሠራ" የሚል ግላዊ ቋንቋ ይጠቀማል፤ ይህም እያንዳንዱ ግለሰብ የራሱ የሆነ፣ ካልነበረ ወደ ተፈጠረ ልዩ የፍጥረት ታሪክ እንዳለው ያመለክታል፤ ክሎኒንግ ግን ይህንን ልዩ የፍጥረት ትረካ በማደብዘዝ አዲስ ግለሰብ ሳይሆን የነባር ግለሰብ ደጋሚ ቅጂ ለመፍጠር ይሞክራል።

ታዋቂው ክርስቲያን ሲ.ኤስ. ሉዊስ (C.S. Lewis) "The Abolition of Man" በተሰኘው መጽሐፉ ላይ፣ የሰው ልጅ በትውልዶች ላይ ያለውን ቴክኖሎጂያዊ ቁጥጥር ባሰፋ ቁጥር፣ የሚመጣው ትውልድ የቀደመው ትውልድ ፍላጎትና ዲዛይን ሰለባ፣ ባሪያ ይሆናል ይላል። ይህ "የዘር ሐረግን እንደፈለጉ የማዘዝ ኃይል" የሰውን ልጅ ከፈጣሪው እጅ ነጥቆ፣ ለጥቂት የላቦራቶሪ ሳይንቲስቶች ውሳኔ አሳልፎ ይሰጣል።

የጄኔቲክ ምሕንድስና እና የጂኖም አርትዖት

የጄኔቲክ ምሕንድስና እንደ CRISPR ያሉ አዳዲስ የቴክኖሎጂ ግስጋሴዎችን በመጠቀም የሕይወትን መሠረታዊ መዋቅር (DNA) የመቁረጥና የመቀየር አቅም አለው። ከክርስቲያናዊ የሥነ-ምግባር እይታ አንጻር፣ ይህ ቴክኖሎጂ በሁለት ዋነኛ ዋልታዎች መካከል ይፈተናል። የመጀመሪያው የሰውን ልጅ ከዘረመል በሽታዎች ፈውሶ ሥቃይን ለማቃለል የተሰጠ በጎ የሕክምና አደራ ሲሆን፣ ሁለተኛው ደግሞ የፍጥረት ሥርዓቱንና የሰውን ልጅ ማንነት ከሕክምና አልፎ ያለምክንያት የመለወጥና የማሻሻል አደገኛ አዝማሚያ ነው። ይህ ልዩነት በጥንታዊው ቋንቋ "ፈውስ" እና "ማሻሻል" (healing versus enhancement) ተብሎ ይታወቃል፤ ፈውስ የተጎዳን ፍጥረት ወደ ተፈጥሯዊ ደረጃው ሲመልስ፣ ማሻሻል ግን ፍጥረትን ከተሰጠው ተፈጥሯዊ ንድፍ በላይ ለማድረስ የሚደረግ ሙከራ ነው።

የዘር መስመር አርትዖት

ይህ በፅንስ፣ በእንቁላል ወይም በዘር ላይ የሚደረግ የዲ.ኤን.ኤ ለውጥ ነው። ክርስቲያናዊ ሥነ-ምግባር ይህንን በአብዛኛው የሚቃወመው፣ እነዚህ ለውጦች የወደፊት ትውልዶችን ያለፈቃዳቸው ስለሚነኩ እና ያልታወቀ የረጅም ጊዜ ማኅበራዊና ባዮሎጂያዊ መዘዝ ሊኖራቸው ስለሚችል ነው። ዘጸአት 20፡5-6 ላይ የሚገለጠው "የአባቶች ኀጢአት በልጆች ላይ" የሚደርስበት መርህ ምሳሌያዊ ማስጠንቀቂያ ይሰጠናል፤ አንድ ትውልድ በራሱ ውሳኔ ላይ የቀጣይ ትውልዶችን ዕጣ ፈንታ የመወሰን ሥልጣን ሲወስድ፣ ይህ ኃላፊነት እጅግ ከባድ ሥነ-ምግባራዊ ጫና ይፈጥራል።

ተቀባይነት ያለው አማራጭ፦ ብዙዎች በአንድ ሕያው ሰው ላይ በሽታን የሚያርም ፣ ለምሳሌ የደም ካንሰርን ለማከም፣ ነገር ግን ለውጦቹን ወደሚቀጥለው ትውልድ ለማያስተላልፍ የሶማቲክ ጂን ሕክምና እንደ በጎ የሕክምና ጥበብ ይቀበላሉ።

"እግዚአብሔርን መጫወት"

"ንድፍ አውጪ" ልጆችን ለመፍጠር የሚደረግ ጥረት፣ እንደ ከፍተኛ የIQ መጠን፣ የተለየ የአይን ቀለም፣ የጡንቻ ጥንካሬ ወይም ቁመትን እንደ ሸቀጥ ካታሎግ መምረጥ፣ ከበሽታ ህክምና ይልቅ ወደ "ፍጹም ሰውን የመፍጠር" አደገኛ አዝማሚያ ያደላል። ይህ ደግሞ የባቤል ግንብ ታሪክን (ዘፍጥረት 11፡1-9) ያስታውሰናል፤ የዘመኑ ሰዎች "ስም እናውጣ" ብለው ወደ ሰማይ የሚደርስ ግንብ ለመሥራት እንደሞከሩ ሁሉ፣ ዘመናዊው ሰው በጄኔቲክ ፍጹምነትን በራሱ ለመፍጠር ይሞክራል፤ ውጤቱ ግን ተመሳሳይ ትዕቢትና ብተናን ያመጣል። ይህ ከእግዚአብሔር ከተሰጠን የተፈጥሮ ንድፍ ውጭ 'ዓይነቶቻችንን' በገዛ ፍቃዳችንና ትዕቢታችን ለመለወጥ መሞከር፣ በፈጣሪ ሉዓላዊነትና ጥበብ ላይ እንደማመጽ ይቆጠራል።

ማህበራዊ ፍትህና የሰብአዊ ክብር ሸቀጣሸቀጥነት

የጂን አርትዖት ቴክኖሎጂ እጅግ ውድ መሆኑ፣ ጥቂት ሀብታሞች ብቻ ልጆቻቸውን በጄኔቲክ የሚያሻሽሉበት፣ ድሆች ደግሞ ተፈጥሯዊ ሆነው የሚቀሩበት አዲስ ዓይነት የዘረኝነት "የባዮሎጂካል ክፍተት" የመፍጠር ስጋት አለው። ይህ ደግሞ ያዕቆብ 2፡1-4 ላይ የተገለጠውን ለሀብታምና ለድሃ ያለን ልዩነት ማድረግ የተከለከለ መሆኑን የሚያስተምረውን ቃል በቀጥታ የሚጻረር ውጤት ያመጣል። ፅንሶችን ወይም የሰው ዘርን እንደ ላቦራቶሪ ጥሬ እቃ ማየት የሰውን ልጅ ክብር በእጅጉ ዝቅ ያደርጋል።

ልጆችን እንደ ምርት መቁጠር መለኮታዊ ዋጋቸውን ያሳንሳል። ልጆች ምንም ዓይነት ድክመት ቢኖርባቸውም በጸጋ ሊቀበሏቸው የሚገቡ ስጦታዎች እንጂ፣ የሰውን ፍላጎት ለማሟላት እንደፈለጉ ታዘው የሚመረቱ ውጤቶች አይደሉም።

የስቴም ሴል ምርምር እና የአካል ልገሳ

የስቴም ሴል ምርምር

የክርስቲያናዊ አንትሮፖሎጂ መሠረት የሆነው "የእግዚአብሔር መልክ" ጽንሰ-ሐሳብ፣ እያንዳንዱ የሰው ልጅ ገና ከፅንሰቱ ጀምሮ ተፈጥሯዊ ክብርና የማይገሰስ የሞራል ዋጋ እንዳለው ያረጋግጣል። የሰው ሕይወት የዘፈቀደ የባዮሎጂ ክስተት ሳይሆን፣ በእግዚአብሔር ቀጥተኛ የፈጠራ ተሳትፎ የተገኘ ስጦታ ነው። ይህ መርህ በስቴም ሴል ምርምር ዙሪያ ላሉት የተለያዩ አማራጮች ግልጽ የሆነ የሥነ-ምግባር መስፈርት ይሰጠናል፦ ሕይወት ስለመኖሩና ስላለመኖሩ ሳይሆን ስለ ሕይወት ምንጭ የሚያወሳ ጥያቄ ነው።

ስቴም ሴል ምንድን ነው?

ስቴም ሴሎች በሰውነት ውስጥ ወደ ተለያዩ የሴል ዓይነቶች ፣ እንደ የልብ፣ የነርቭ፣ የደም ወይም የጡንቻ ሴሎች የማደግና የመለወጥ ልዩ አቅም ያላቸው "መሠረታዊ ህዋሳት" ናቸው። በሕክምናው ዓለም እነዚህ ሴሎች የተጎዱ አካላትን ለመጠገንና የማይድኑ የሚባሉ በሽታዎችን ለመፈወስ ትልቅ ተስፋ ተጥሎባቸዋል። ነገር ግን እነዚህ ሴሎች ከየት ይገኛሉ? የሚለው ጥያቄ ትልቅ የሥነ-ምግባር ክርክር ያስነሳል።

የፅንስ ስቴም ሴሎች

ተቀባይነት የለውም

ምንነት፦ ከመጀመሪያ ደረጃ ፅንስ ፣ ከ3 እስከ 5 ቀን ዕድሜ ካለው የሚገኙ ሴሎች ናቸው። እነዚህን ሴሎች ማውጣት ፅንሱን ሙሉ በሙሉ ያጠፋዋል።

በብልቃጥ ማዳቀል (IVF) ማዕከላት ውስጥ የተረፉ ፅንሶችን በማጥፋት ህዋሳቱን መውሰድ። ለምሳሌ አንድ ተመራማሪ የፓርኪንሰን ወይም የአልዛይመር በሽታን ለማጥናት የፅንስ ሴሎችን ሲጠቀም፣ ሕያው የሆነውን የሰው ፅንስ ፣ሕይወት ማጥፋት/መግደል ግዴታው ይሆናል።

"ያልተሰራ አካሌን ዓይኖችህ አዩ..." (መዝሙር 139)፤ "አትግደል" (ዘጸአት 20:13)። የሰው ሕይወት ከፅንሰት ጀምሮ የተከበረ በመሆኑ፣ ምንም እንኳ ዓላማው ሌላውን ለማዳን ቢሆንም ንጹሕ ፅንስን ለምርምር ማጥፋት ክልክል ነው። መልካም ግብ ክፉ መንገድን አያጸድቅም (ሮሜ 3:8)።

የአዋቂዎች ስቴም ሴሎች

ይደገፋል

ከበሰሉ የሰውነት ሕብረ ሕዋሳት ፣ እንደ አጥንት መቅኒ፣ ደም፣ ወይም የእትብት ገመድ የሚወሰዱ ሴሎች ናቸው።

የደም ካንሰርን (Leukemia) ለማከም የሚደረግ የአጥንት መቅኒ ንቅለ-ተከላ ትልቅ ምሳሌ ነው። በዚህ ሂደት ከጤናማ ለጋሽ መቅኒ ውስጥ ስቴም ሴል ይወሰዳል። ለጋሹ ምንም ዓይነት ቋሚ ጉዳት አይደርስበትም፣ በምትኩ ግን የሌላ ሰውን ሕይወት ይታደጋል።

ምድርን መግዛትና ማልማት (ዘፍጥረት 1:28)፤ የታመሙትን መርዳት (ሉቃስ 10:34)። ሕይወትን ሳያጠፉ ፈውስን መፈለግ ቅዱስ እና የእግዚአብሔርን ፍቅር በተግባር የሚያሳይ ሥራ ነው።

የተዘጋጁ ሴሎች

በከፍተኛ ሁኔታ ይደገፋል

እንደ ፅንስ ሴል እንዲሠሩ በቤተ-ሙከራ ፣ በሳይንስ ወደ ኋላ የተመለሱ/ፕሮግራማቸው የተቀየረ ተራ የአዋቂ ሴሎች ናቸው።

የሕክምና ባለሙያዎች ከአንድ ታካሚ ላይ ተራ የቆዳ ሴል ወስደው፣ በላቦራቶሪ ውስጥ የሴሉን ፕሮግራም በመቀየር እንደ አዲስ ስቴም ሴል እንዲሠራ ያደርጉታል። ከዚያም ይህን ሴል የተጎዳን የልብ ጡንቻ ወይም የነርቭ ሕብረ ሕዋስ ለመጠገን ይጠቀሙበታል። በዚህ ድንቅ የሳይንስ ሂደት ምንም ዓይነት ፅንስ አይፈጠርም፣ አይጠፋምም።

በጥበብና በእውቀት ፈውስን መፈለግ (ምሳሌ 1:7)። ሳይንስ ለሰው ልጅ ክብር ሲውልና የሕይወትን ቅድስና ሳይጥስ ፈውስን ሲያመጣ እግዚአብሔርን ያከብራል።

በሰው ፅንስ ላይ የሚደረጉ ሳይንሳዊ ሙከራዎች

በዘመናዊው የሕክምና ምርምር፣ የተለዩ በሽታዎችን ለማጥናት፣ ክትባቶችን ለማዳበር ወይም መድኃኒቶችን ለመሞከር ሲባል የሰው ፅንሶችን ፣ ብዙውን ጊዜ ከIVF የሚተርፉትን በቤተ-ሙከራ ውስጥ መጠቀምና በመጨረሻም ማጥፋት የተለመደ ሆኗል። ከክርስቲያናዊ ሥነ-ምግባር አንጻር ይህ እጅግ አደገኛ አዝማሚያ ነው።

ፅንስ እንደ ላቦራቶሪ ቁስ: ፅንስ ገና ከጅምሩ የእግዚአብሔርን መልክ የተሸከመ ሕያው የሰው ልጅ ነው። ስለዚህ፣ ፅንስን እንደ ላቦራቶሪ 'አይጥ' ወይም ጥሬ ዕቃ አድርጎ መጠቀም የሰውን ልጅ ክብር ክፉኛ ያዋርዳል።
ግብ መንገዱን አያጸድቅም: ምንም እንኳ የምርምሩ ግብ የሌሎችን ፣ የታመሙ ጎልማሶችን ሕይወት ማዳን ወይም ሳይንሳዊ እውቀትን ማስፋት ቢሆንም፣ ክርስትና 'መልካም ውጤት ለማምጣት ክፉን ማድረግ' (ሮሜ 3:8) በጥብቅ ይቃወማል።
ሕይወት ለራሱ ዓላማ ነው: የሰው ሕይወት ራሱን የቻለ ክቡር ዓላማ እንጂ፣ የሌሎች ሰዎችን የጤና ወይም የሳይንስ ጥማት ማሳከያ የሚሆን መሣሪያ ሊሆን አይችልም። የሰው ልጅ የባዮሎጂካል ፋብሪካ ውጤት ሳይሆን የእግዚአብሔር የእጅ ሥራ ነው (ኤፌሶን 2፡10)።

የአካል እና የቲሹ ልገሳ

በክርስቲያናዊ ሥነ-ምግባር አውድ፣ የአካል ልገሳ እንዲሁ የሕክምና ተግባር ሳይሆን፣ ራስን አሳልፎ የመስጠት ታላቅ የፍቅር ድርጊት ተደርጎ ይከበራል። ይህ ልምምድ "ባልንጀራህን እንደ ራስህ ውደድ" (ማርቆስ 12፡31) የሚለውን መለኮታዊ ትእዛዝ በተግባር የሚተረጉም ሲሆን፣ የሰውን ሕይወት ለመታደግ የሚደረግ ጥረት በመሆኑ ከፈጣሪ የሕይወት አጀንዳ ጋር ይስማማል። ጌታ ኢየሱስ ራሱ "ነፍሱን ስለ ወዳጆቹ ከመስጠት የበለጠ ፍቅር ለማንም የለውም" (ዮሐንስ 15፡13) በማለት ራስን ሰውቶ ስለ ሌላው መስጠትን የፍቅር ከፍተኛ መገለጫ አድርጎ ገለጸው። የአካል ልገሳ በዚህ የክርስቶስ ፍቅር ስርዓተ-ትምህርት ውስጥ የተመሠረተ ተግባር ተደርጎ ሊታይ ይችላል። የሰው አካልን ለሌላው መለገስ ዘላለማዊ ተስፋን ፣ ትንሣኤን አደጋ ላይ አይጥልም፤ ምክንያቱም ትንሣኤ የሚሆነው በክብርና በመንፈሳዊ/በትንሳኤ የተነሳ አካል እንጂ አሁን ባለን ምድራዊና በስባሽ አካል አይደለም (1ኛ ቆሮንቶስ 15፡35-44)።

መሠረታዊ አቋም

የአካል ልገሳ "ፕሮ-ላይፍ" ሆነ የበጎ አድራጎት ተግባር ነው። ልገሳው ሕይወትን ለማሳነስ ሳይሆን ለማቆየት የሚደረግ ነው። "ከሁሉ ከሚያንሱ ከእነዚህ ወንድሞቼ ለአንዱ እንኳ ስላደረጋችሁት ለእኔ አደረጋችሁት" (ማቴዎስ 25፡40)። ሆኖም ልገሳው በለጋሹ ሕይወት ላይ ሊመለስ የማይችል ከባድ አደጋ ማድረስ የለበትም፣ እና ሙሉ በሙሉ በነጻ ፈቃደኝነት መከናወን አለበት።

የአንጎል ሞትና የማንነት ጥያቄ

የአንጎል ሞት የተረጋገጠለት ሰው እንደ "ሟች" ይቆጠራል? የሚለው አከራካሪ ነው። አንዳንዶች የአንጎል ተግባር መቆም የነፍስና የሥጋ መለየት ምልክት ነው ብለው ያምናሉ። በተጨማሪም የፊትና የቆዳ አካላት ልገሳ ከሰውየው መልክ እና ማንነት ጋር የተያያዘ ጥያቄ ስለሚያስነሳ ለቤተክርስቲያን ቀጣይ የሥነ-መለኮት የቤት ሥራ ነው።

ዘመናዊ የፕላስቲክ ቀዶ ጥገና እና የአካል ውበት

በዘመናችን የአካልን ቅርጽና መልክ ለመቀየር የሚደረጉ የፕላስቲክ ቀዶ ጥገናዎች እጅግ ተስፋፍተዋል። ማኅበራዊ ሚዲያውና የዘመኑ ቢሊዮን ዶላር የሚያንቀሳቅሰው የውበት ኢንዱስትሪ፣ የሰውን ልጅ፣ በተለይም ሴቶችን ከእድሜ የማይመጥን፣ የማይለወጥና "ፍጹም" የሆነ መልክና ቁመና እንዲኖራቸው ከፍተኛ ሥነ-ልቦናዊ ጫና ያሳድራሉ። ይህን ጉዳይ ከክርስቲያናዊ ሥነ-ምግባር እና ለፈጣሪ ካለን ምስጋና አንጻር በሁለት ዋና ዋና ክፍሎች ከፍሎ ማየትና መመዘን ይገባል፦

የመልሶ ግንባታ ቀዶ ጥገና

ይህ በአደጋ፣ በመኪና ግጭት፣ በቃጠሎ፣ በካንሰር ሕክምና ፣ ለምሳሌ የጡት ካንሰርን ተከትሎ የሚደረግ ቀዶ ጥገና፣ ወይም በተፈጥሮ የአካል ጉድለት ፣ ለምሳሌ የተሰነጠቀ ከንፈር ወይም የላንቃ ክፍተት ምክንያት የተጎዳን አካል ወደ ተፈጥሯዊና ጤናማ ሁኔታው ለመመለስ የሚደረግ በጎ የሕክምና ጣልቃ-ገብነት ነው። ይህ ዓይነቱ ቀዶ ጥገና ከእግዚአብሔር የፈውስና የርኅራኄ ዓላማ ጋር ሙሉ በሙሉ የሚስማማ፣ የታካሚውን ሥነ-ልቦናዊ፣ ማኅበራዊና አካላዊ ጤንነት የሚመልስ በጎና የተባረከ ተግባር ነው። ክርስቶስ በምድር ላይ በተመላለሰ ጊዜ የጎደለውንና የደረቀውን እጅ እንደፈወሰ ሁሉ (ማርቆስ 3፡1-5)፣ ይህ ሕክምናም የተበላሸውን አካል ወደ ቀድሞ ጤንነቱና ክብሩ የመመለስ ቅዱስ ሥራ ነው።

የውበት / የቅንጦት ቀዶ ጥገና

ይህ ዓይነቱ ቀዶ ጥገና ጤነኛ የሆነን አካል፣ ማኅበረሰቡ ያወጣውን ጊዜያዊ 'የውበት መለኪያ' ለማሟላት፣ ተፈጥሯዊ የሆነውን እርጅናን ለመደበቅ፣ ወይም በራስ መልክ ካለመደሰትና የሰውነት ቅርጽን ከመጥላት በመነጨ የሚደረግ ቀዶ ጥገና ነው። መጽሐፍ ቅዱስ "ግሩምና ድንቅ ሆኜ ተፈጥሬአለሁና አመሰግንሃለሁ" (መዝሙር 139:14) በማለት እግዚአብሔር በጥበብ የሰጠንን ልዩ ተፈጥሯዊ ንድፍ በምስጋና እንድንቀበል ያስተምራል። ይህ ዓይነቱ የውበት ቀዶ ጥገና ብዙውን ጊዜ፣ የሰውን ልጅ ዘላለማዊ ዋጋ በውጫዊ መልክ ላይ ብቻ ከሚያደርግና ፈጣሪ በሠራው ሥራ ላይ ቅር ከሚሰኝ አስተሳሰብ ይመነጫል።

መጽሐፍ ቅዱሳዊ አቋም በውበት ላይ

በ1ኛ ጴጥሮስ 3:3-4 ላይ ሐዋርያው ጴጥሮስ "ለእናንተም ጠጕርን በመሸረብና ወርቅን በማንጠልጠል ወይም ልብስን በመጎናጸፍ በውጭ የሆነ ሽልማት አይሁንላችሁ፥ ነገር ግን በእግዚአብሔር ፊት ዋጋው እጅግ የከበረ የዋህና ዝግተኛ መንፈስ የሆነውን የማይጠፋውን ልብስ ለብሶ የተሰወረ የልብ ሰው ይሁንላችሁ" በማለት እውነተኛው፣ ቋሚውና በእግዚአብሔር ፊት ዋጋ ያለው ውበት፣ ሥጋዊ ሳይሆን መንፈሳዊና ውስጣዊ የባሕርይ ውበት መሆኑን ያውጃል። ምሳሌ 31፡30 ላይም "ውበት ከንቱ ነው" ተብሎ ቢነገርም፣ ይህ ውበትን ፈጽሞ የከለከለ ሳይሆን ውበትን ብቻውን የሕይወት ግብ ማድረግን የተቃወመ ቃል ነው።

ውበትንና የወጣትነትን መልክ ለማሳደድ ሲባል ብቻ፣ ጤነኛ የሆነን አካል በቢላዋ መተልተልና አላስፈላጊ ለሆነ የጤና አደጋ ማጋለጥ፣ የሰውነትን "የመንፈስ ቅዱስ ቤተ መቅደስነት" (1ኛ ቆሮንቶስ 6:19) ክብር አለማወቅና በፈጣሪ የእጅ ሥራ ላይ የሰውን ልጅ እርካታ ማጣት የሚያሳይ ነው። ክርስቲያናዊ የሥነ-ምግባር እይታ፣ አካልን ማክበር ማለት ተፈጥሯዊ የሰውነት ገደቦችን፣ የአካላችንን ቅርጽና የማይቀረውን እርጅናን እንደ እግዚአብሔር ስጦታ በጸጋ መቀበልን፣ እንዲሁም ትኩረትን ወደማያልፈው የውስጥ ማንነት ማዞርን ያካትታል። ሐዋርያው ጳውሎስ "የውጭው ሰውነታችን ቢጠፋ እንኳ የውስጡ ሰውነታችን ዕለት ዕለት ይታደሳል" (2ኛ ቆሮንቶስ 4፡16) ሲል፣ የክርስቲያን ተስፋ በጠፊው ውጫዊ መልክ ላይ ሳይሆን በማይጠፋው የውስጥ ሰውነት እድሳት ላይ የተመሠረተ መሆኑን ያስተምረናል።

በእነዚህ ሁሉ እጅግ ውስብስብ በሆኑ የባዮ-ኤቲክስ እና የሕክምና ሥነ-ምግባር ጉዳዮች ዙሪያ፣ መጽሐፍ ቅዱስ በዘመናችን ለተፈጠሩ ቴክኖሎጂዎች ፣ እንደ ክሎኒንግ፣ IVF፣ ወይም የፕላስቲክ ሰርጀሪ ሁልጊዜ ፊደል በፊደል ግልጽ የሆኑ "አድርግ" ወይም "አታድርግ" የሚሉ ቀጥተኛ ትእዛዞችን ላይሰጥ ይችላል። ቢሆንም፣ መጽሐፍ ቅዱሳዊ ሥነ-መለኮት እና ሥነ-ምግባር ለማናቸውም የዘመኑም ሆነ የወደፊቱ የቴክኖሎጂ ግስጋሴዎች የማይናወጥ፣ ወጥና ጊዜ የማይሽረው ትክክለኛ ማዕቀፍ ይሰጠናል። የሕይወት ቅዱስነት እና የሰው ልጅ በእግዚአብሔር መልክ መፈጠሩ በሁሉም ውይይቶች ውስጥ የማይጣሱ መሠረታዊ እውነቶች ናቸው።

ፅንስ ማስወረድን፣ ክሎኒንግን፣ የጄኔቲክ ምሕንድስናን ወይም የአካል ውበትን ስንመረምር፣ የእያንዳንዱ ክርስቲያን ዋነኛውና የመጨረሻው ጥያቄ፦ “በዚህ ድርጊት ወይም ቴክኖሎጂ ውስጥ በእኔም ሆነ በሌላው ሰው ላይ ያለውን መለኮታዊ መልክ ፣ ክብር እያከበርን ነው ወይስ እንደ ዕቃ እየቆጠርን እያዋረድን?” የሚል መሆን አለበት። ክርስቲያናዊ መጋቢነት ማለት፣ ሳይንሳዊ ግኝቶችንና የሕክምና ጥበብን የተጎዱ ሰዎችን ለመፈወስ፣ ሥቃይን ለማስታገስና ለመርዳት መጠቀም ማለት ነው፤ እንጂ በፍጥረት ላይ ፍጹም የበላይነትን ለመያዝ፣ ወይም ሰውንና ሕይወትን እንደ ላቦራቶሪ ቁስ ለመቆጣጠር መሞከር አይደለም።

ክርስቲያኖች በእነዚህ ፈታኝ ጉዳዮች ላይ በሚወያዩበትም ሆነ በሚወስኑበት ጊዜ፣ ፍቅርን፣ ጥበብንና መጽሐፍ ቅዱሳዊ ቅድሚያ የሚሰጣቸውን ነገሮች ፣የእግዚአብሔርን ክብር በተግባር ላይ ማዋል ይኖርባቸዋል። የሥነ-ምግባር ሕይወታችን ግቡ አንድ ነው፦ እርሱም ሕይወትን በማክበር ሕይወት ሰጪ የሆነውን እግዚአብሔርን ማክበር፣ እና ባልንጀራን እንደ ራስ መውደድ ነው። ክርስቶስ ራሱ የሕይወትና የሞት ብቸኛ ጌታ መሆኑን (የሐዋርያት ሥራ 17፡25-28) በማመን፣ በውሳኔዎቻችን ሁሉ የእርሱን መለኮታዊ መሪነት፣ ጸጋና ቤዛዊ ፍቅር ዘወትር እንጠብቃለን።