— የክርስቶስ አካል፣ ሙሽራ እና የቃል ኪዳን ሕዝብ —
በዓለት ላይ የተመሰረተች ቤተ ክርስቲያን — ማቴዎስ 16፥18
ንድፉ በፊልጶስ ቀሳርያ የተነገረውን ተስፋ ገላጭ በሆነ መልኩ ያሳያል፦ በክርስቶስ ቃል ላይ የቆመች ቤተ ክርስቲያን፣ የሞት ኃይል በምሳሌ የተመሰለውን ማዕበል ተቋቁማ ጸንታ ትቆማለች።
"ቤተ ክርስቲያን" የሚለው ጽንሰ-ሐሳብ በአዲስ ኪዳን "ኤክሌሲያ" የተሰኘው የግሪክ ቃል ሲሆን፣ በጥንታዊቷ የሄለናውያን የፖለቲካ ሥርዓት ውስጥ፣ ነጻ ዜጎች በአዋጅ ነጋሪ ጥሪ ተሰብስበው የከተማ-አገርን ጉዳይ የሚወስኑበትን ሕዝባዊ ጉባኤ ለማመልከት የዋለ ቃል ነበር። ሆኖም፣ የብሉይ ኪዳኑ የሰብዓ ሊቃናት ትርጉም ይህንኑ ሴኩላር ቃል በመውሰድ "ቃሃል" የተሰኘውን የዕብራይስጥ ቃል ሲተካው፣ ቃሉ ከምድራዊ የፖለቲካ መድረክ ወደ ላቀ መንፈሳዊና ቴሎሎጂካዊ ምሕዋር ተሻገረ። በዚህም የትርጓሜ አውድ፣ ቤተ ክርስቲያን ማለት በአጋጣሚ የተገናኙ ግለሰቦች ስብስብ ወይም በሰዎች የጋራ ስምምነት የተመሠረተ ራስ-ፈቅድ ማኅበር ሳትሆን፣ እግዚአብሔር በሉዓላዊው የጸጋ ጥሪው አማካይነት፣ ከዓለም ሥርዓትና ከጨለማው ግዛት ነጥሎ ለራሱ ክብር የሰበሰባት የተቀደሰች ማኅበረሰብ ናት። ሐዋርያት ይህንን ቃል ሲጠቀሙ፣ ጥሪው ከዓለም መውጣትን ብቻ ሳይሆን ወደ መለኮታዊው ዓላማ መግባትንም አጥብቆ የሚያሳስብ መሆኑን አስገንዝበዋል።
ይህ ጥልቅ የሆነ የመለኮታዊ ጥሪና የመለየት ታሪክ፣ ሥረ-መሠረት የሚያገኘው በብሉይ ኪዳን የታሪክ አውድ ውስጥ ነው። "ቃሃል" የሚለው ቃል በእስራኤል የጉዞ ታሪክ፣ ከዘጸአት እስከ ዘዳግም ባለው የቃል ኪዳን ትረካ ውስጥ፣ ሕዝቡን እንደ አንድ መለኮታዊ ጉባኤ ለመግለጽ ደጋግሞ ተጠቅሷል። ይህ ማኅበረሰብ በምድረ በዳው ሐሩር አብሮ የተጓዘ፣ በሲና ተራራ ግርጌ የያህዌን ድምጽ የሰማ፣ በድንኳነ ምዋዕው ፊት ለመለኮታዊ አምልኮ የተሰበሰበና በተስፋይቱ ምድር ሕጉን የኖረ ሕዝብ ነው። እግዚአብሔር በዘጸአት 19፥5-6 ላይ "አሁንም ቃሌን በእውነት ብትሰሙ ኪዳኔንም ብትጠብቁ፥ ምድር ሁሉ የእኔ ናትና ከአሕዛብ ሁሉ የተመረጠ ርስት ትሆኑልኛላችሁ፤ እናንተም የካህናት መንግሥት የተቀደሰም ሕዝብ ትሆኑልኛላችሁ" ሲል ያወጀው፣ እስራኤል በተቀረው ዓለም ፊት የእርሱን አዳኝነትና ፍጹም ባሕርይ እንድታንጸባርቅ የተሰጠ ኃላፊነት ነው።
የዘመኑ ቤተ ክርስቲያን ይህንኑ ታሪካዊ ጥሪ በጸጋ የምትወርስ አካል በመሆኗ፣ ከእስራኤል የድነት ታሪክ ተነጥላ በድንገት የተፈጠረች አዲስ ሃይማኖታዊ ፕሮጀክት አይደለችም። ይልቁንም፣ ከዘላለም ጀምሮ በመለኮት አእምሮ ውስጥ የታሰበች፣ ለአብርሃም "የምድር ነገዶችም ሁሉ በአንተ ይባረካሉ" (ዘፍጥረት 12፥3) ተብሎ የተገባው የተስፋ ቃል፣ እንዲሁም ለዳዊት "ቤትህና መንግሥትህም በፊቴ ለዘላለም የጸና ይሆናል፥ ዙፋንህም ለዘላለም ይጸናል" (2ኛ ሳሙኤል 7፥16) የተባለው የኪዳን ቃል፣ ቃል ሥጋ በሆነበት በክርስቶስ ኢየሱስ ፍጹም ትሥጉታዊ ሕይወት መቋጫውን ያገኘባት የእግዚአብሔር ቀጣይ የድነት ታሪክ አካል ናት። አዲስ ኪዳን ይህንን ሲያረጋግጥ፣ ቤተ ክርስቲያን ከአሮጌው ኪዳን ሥር የተመዘዘች፣ ነገር ግን በመንፈስ ቅዱስ አዲስ ኃይል የተቀባችና የታሪክ ሁሉ ፍጻሜ ማሳያ የሆነች ሕያው ጉባኤ መሆኗን በልዕልና ያውጃል።
የቃሉ ጉዞ — ከግሪክ ጉባኤ እስከ ቤተ ክርስቲያን
ንድፉ "ኤክሌሲያ" የተባለው ቃል ከግሪክ ፖለቲካዊ ጉባኤ ወደ ብሉይ ኪዳን "ቃሃል" ተርጉሞ፣ በመጨረሻም የአዲስ ኪዳን ቤተ ክርስቲያንን ትርጉም እንዴት እንደ ገለጠ የሚያሳይ ገላጭ ንድፍ ነው።
ይህንን ሁሉ ወደ አንድ ትኩረት የሚያመጣው ትዕይንት ደግሞ በማቴዎስ 16፥13-20 ላይ የተመዘገበው ክስተት ነው። ኢየሱስ ደቀ መዛሙርቱን ወደ ፊልጶስ ቀሳርያ ወደ ተባለው ሥፍራ ወስዶ "እናንተስ እኔን ማን ትሉኛላችሁ?" ብሎ ጠየቃቸው። ጴጥሮስም "አንተ ክርስቶስ የሕያው አምላክ ልጅ ነህ" ብሎ መልስ ሰጠ። ይህ በራሱ ውሳኔ ወይም በሰብአዊ ማስተዋል ያልደረሰበት እውቀት እንደሆነ ኢየሱስ ራሱ አረጋገጠ፤ "ይህን ለአንተ የገለጠልህ ሥጋና ደም አይደለም፣ በሰማይ ያለው አባቴ ነው" ብሎ መለሰለት። ከዚያ ቀጥሎ ነው ታዋቂው ተስፋ የተነገረው፦ "እኔም እልሃለሁ፥ አንተ ጴጥሮስ ነህ፥ በዚህም ዓለት ላይ ቤተ ክርስቲያኔን እሠራለሁ፥ የገሃነም ደጆችም አይችሏትም።" ብዙ ተርጓሚዎች እንደሚያስረዱት፣ "ዓለቱ" ማለት ራሱ ጴጥሮስ ወይም ቢሮክራሲያዊ ሥልጣኑ ሳይሆን፣ ጴጥሮስ የተናገረው ፣ ስለ ክርስቶስ መሲሓዊ ማንነትና አምላካዊ ልጅነት የተደረገው ግላጭ ኑዛዜ ነው። በዚህ ቃል ላይ የተመሠረተችው ቤተ ክርስቲያን፣ ምድራዊ ኃይል ወይም የፖለቲካ ተቋም ስላልሆነች፣ "የገሃነም ደጆች" ፣ ሞት ራሱ እንኳ ሊያሽንፋት አይችልም። ይህ ተስፋ ለዛሬዋ ቤተ ክርስቲያንም እንደ ጽኑ መሠረት ነው፦ በስደት፣ በመከራ፣ በተቀናቃኞች ኃይል ውስጥ ብትገባም፣ የክርስቶስ ቃል ላይ የቆመች ቤተ ክርስቲያን ልትፈረስ አትችልም።
"እኔም እልሃለሁ፥ አንተ ጴጥሮስ ነህ፥ በዚህም ዓለት ላይ ቤተ ክርስቲያኔን እሠራለሁ፥ የገሃነም ደጆችም አይችሏትም።"
— ማቴዎስ 16፥18
የቃል ኪዳን ማንነትና ተፈጥሮ
የቤተ ክርስቲያን እውነተኛ ማንነት በምድራዊ ጂኦግራፊያዊ ወሰን፣ በባሕላዊ ስብስብ ወይም በግዑዝ ሕንፃ መዋቅር የሚወሰን አይደለም። ይልቁንም፣ ማንነቷ በማይለወጠውና በዘላለማዊው አምላክ ጋር ባላት የቃል ኪዳን ግንኙነት ላይ የጸና ነው። ቤተ ክርስቲያን በሥጋዊ መመዘኛ የምትለካ ተቋም ሳትሆን፣ በኢየሱስ ክርስቶስ የማዳን ሥራ ላይ ባላቸው እምነትና ለቃሉ ባላቸው ታዛዥነት በመንፈስ ቅዱስ የተሳሰሩ የቅዱሳን ማኅበር ናት። ይህ "ሕያው አካልነቷ" ከድንጋይና ከአሸዋ ሕንፃ ይልቅ፣ በሕያው ድንጋዮች፣ በአማኞች የተገነባ መለኮታዊ መቅደስ ነው።
ኤፌሶን 1፥22-23
ሐዋርያው ጳውሎስ በኤፌሶን መልእክቱ ላይ መዝሙረ ዳዊት 8፥6ን ሲጠቅስ፣ "ሁሉንም ከእግሮቹ በታች አስገዛለት" የሚለውን ቃል ከእስራኤል ታሪካዊ አውድ ወጥቶ በትንሣኤው በኩል ፍጻሜውን ያገኘውን የክርስቶስን የኮስሚክ ድል ወደሚገልጽ አድማሳዊ እውነት ያሸጋግረዋል። ክርስቶስ ከሙታን ተለይቶ ተነሥቶ፣ በሰማያት አብ በቀኝ በኩል በመቀመጥ በየትኛውም የቁስና የመንፈስ ዓለም ላይ ፍጹም ሉዓላዊ ጌታ ሆኗል ። ነገር ግን ሐዋርያው በዚህ አያበቃም፤ ይልቁንም ይህን ሁሉ አጽናፈ-ሰማያዊ ሥልጣናዊ ኃይል የጨበጠውን ጌታ "ለቤተክርስቲያን ራስ እንዲሆን ከሁሉ በላይ አድርጎ ሰጠው" (ኤፌ. 1፥22) በማለት፣ የክርስቶስን ኮስሚክ ሉዓላዊነት ከቤተክርስቲያን ኪዳናዊ ማንነት ጋር በሰንሰለት ያስራዋል። እዚህ ላይ "ሙላት" የሚለው ጥልቅ ቃል ሲተረጎም፣ ቤተክርስቲያን ራሷ ራስ የሆነውን ክርስቶስን አሟይና የጎደለውን የምትሞላ ማለት አይደለም፤ ከዚህ ይልቅ፣ ክርስቶስ ራሱ የባሕርዩን ሙላት፣ የጸጋውን ብልጽግና እና የኮስሚክ መገኘቱን በቤተክርስቲያን ውስጥ የሚገልጥበት፣ የሚሞላበትና የሚታይበት ሉዓላዊ መሣሪያ መሆኗን ያመለክታል።
በኤፌሶን 3፥10 ላይ ደግሞ ይህ ምሥጢር ወደ ላቀ የሥነ-ተልዕኮ እና የኮስሚክ ስፋት ይሸጋገራል፦ ቤተክርስቲያን በታሪክ ውስጥ በሕያውነት ስትኖርና ስታድግ፣ "በሰማያዊ ስፍራ ያሉ አለቆችና ሥልጣናት" የእግዚአብሔርን ሁለገብና ብዙ ገጽታ ያለው ጥበብ የሚማሩበትና የሚያዩበት መለኮታዊ ማዕድ ትሆናለች። ይህ የሚያሳየው፣ ቤተክርስቲያን ተራ የሰው ልጆች ማኅበር ሳይሆን፣ የተለያየ ነገድ፣ ባህልና ማኅበራዊ ዳራ ያላቸው ጠላቶች በክርስቶስ ደም አንድ አካል ሆኖ መገንባታቸው፣ በሰማያዊው ዓለም ለሚገኙ መንፈሳዊ ኃይላት (መልአክታዊና አጋንንታዊ ሥልጣናት) ጭምር የእግዚአብሔርን አስደናቂ የቤዛነት ጥበብ የሚያጋልጥ ሕያው ማስተማሪያ መሆኑን ነው። ስለዚህም ቤተክርስቲያን ልዩነትና አንድነት ተስማምተው በክርስቶስ ሉዓላዊነት ሥር እንዴት ማደግ እንደሚችሉ በተግባር የሚታይበት ቤት ናት።
አካባቢያዊ ገጽታ
ቤተ ክርስቲያን በተወሰነ ሥፍራና ዘመን፣ አማኞች ለአምልኮ፣ ለትምህርት፣ ለቅዱሳን ኅብረትና ለወንጌል ተልእኮ በአካል በሚሰበሰቡባቸው ግልጽና የሚታዩ ጉባኤዎች የምትገለጽበት ምድራዊ ገጽታ ነው።
ዓለም አቀፋዊ ገጽታ
ባሕላዊ፣ ብሔራዊ፣ ቋንቋዊና ታሪካዊ ድንበሮችን ሁሉ በመሻገር፣ በየትኛውም ዘመንና ሥፍራ ያሉ የክርስቶስ የሆኑ አማኞችን ሁሉ የምታቅፍ፣ በክርስቶስ ራስነት የምትመራ መንፈሳዊ አካል ናት።
ቤተ ክርስቲያን ተራ ማኅበራዊ ስብስብ፣ ወይም በሰብአዊ ፍላጎትና በሰዎች ስምምነት ላይ የቆመ ምድራዊ ተቋም አይደለችም፤ ይልቁንም የክርስቶስ አካልና ሁሉን በሁሉ የሚሞላ የእርሱ ግርማና ሙላት መገለጫ ናት (ኤፌ. 1፥22–23)። ክርስቶስ የዚህ አካል ራስ እንደመሆኑ መጠን፣ ቤተ ክርስቲያን የእርሱን ሰማያዊ ልብ፣ ፈዋሽ እጅና ሕያው ድምፅ በመሆን በምድር ላይ እንድትመላለስ ሰማያዊ ሥልጣንና መንፈሳዊ ኃይል ተሰጥቷታል። እያንዳንዱ አማኝ የዚህ አካል ሕዋስ በመሆኑ፣ ከራሱ ከክርስቶስ የሚፈሰውን ሕይወትና ኃይል በመቀበል ለዓለም ብርሃንና ጨው የመሆን ኃላፊነት አለበት።
አራቱ ምሰሶዎች — ሐዋርያት ሥራ 2፥42
ገበታው የጥንቷ ቤተ ክርስቲያን ሕይወት የቆመችባቸውን አራት መንፈሳዊ ምሰሶዎች እኩል ክብደት ያለው ገላጭ ማጠቃለያ ነው እንጂ ስታትስቲካዊ ልኬት አይደለም።
የጥንቷ ቤተ ክርስቲያን የኅላዌ ምስጢርና የመለኮታዊ ሕይወት መገለጫ በሐዋርያት ሥራ 2፥42 ላይ በተመዘገበው ታሪካዊና ሥነ-መለኮታዊ ትረካ ውስጥ ፍንትው ብሎ ይታያል። ሐዋርያው ሉቃስ "በሐዋርያትም ትምህርትና በኅብረት እንጀራንም በመቍረስ በየጸሎቱም ይተጉ ነበር" ሲል የጻፈው አጭር ሐረግ፣ የዘፈቀደ ሃይማኖታዊ ልማዶችን ስብስብ ሳይሆን፣ የቤተ ክርስቲያንን ኦንቶሎጂያዊ ማንነት የሚቀርጹ አራት ጽኑ የሕይወት አዕማድን ያሳያል፦
የሐዋርያት ትምህርት የሚያመለክተው አማኞቹ ስለ ክርስቶስ ትሥጉታዊ ማንነትና ቤዛዊ ሥራ የተቀበሉትን የተቀደሰ ትውፊት በጥንቃቄ መጠበቃቸውን ነው። ይህ የነገረ-ክርስቶስ እውቀት የቤተ ክርስቲያኒቱ ዶግማዊ መሠረት ሲሆን፣ ማኅበረሰቡን ከዘመኑ ልዩ ልዩ ፍልስፍናዊ ስሕተቶችና ከስሕተት ትምህርቶች ወረርሽኝ የሚጠብቅ የማይናወጥ የአስተምህሮ ጋሻ ሆኖ አገልግሏል።
ኅብረት የሚለው አገላለጽ ከላዩን የማኅበራዊ መስተጋብር ወይም ከምግብ ገበታ ወዳጅነት እጅግ የራቀ ነው። "ያመኑትም ሁሉ አብረው ነበሩ፤ ... ያላቸውንም ሁሉ አንድነት አደረጉ" (የሐዋርያት ሥራ 2፥44-45) እንደሚለው፣ ኮይኖኒያ ማለት አማኞች በክርስቶስ አካል ውስጥ ያላቸውን መንፈሳዊ አንድነት በማቴሪያላዊው ዓለም ንብረትን እስከ መጋራት ያደረሱበት ጥልቅ የነፍስ ትስስርና የፍቅር ፕራክሲስ ነው።
እንጀራን መቁረስ ተራ ሥጋዊ ረሃብን ማስታገሻ ማዕድ ሳይሆን፣ ጥልቅ የጌታ ራት ትርጉም ያዘለ ሥርዓት ነው። ድርጊቱ ምእመናን የክርስቶስን መስቀላዊ መሥዋዕትነት፣ ሞትና ትንሣኤ አዘውትረው የሚያስቡበት፣ እንዲሁም ከክርስቶስና እርስ በእርሳቸው ጋር ያላቸውን ምስጢራዊ ኅብረት በተጨባጭ የሚያድሱበት የኪዳን ማዕድ ነው።
ጸሎት ከጥንታዊው የአይሁድ ሃይማኖታዊ የጸሎት ሰዓታትና ውጫዊ ሥርዓቶች ተላቆ፣ በክርስቶስ ኢየሱስ ስም ወደ አብ የሚቀርብ አዲስ ሕያው ግንኙነትን ያመለክታል። ጸሎት የቤተ ክርስቲያኒቱ የትንፋሽ ማስመሪያና የመንፈስ ቅዱስ ኃይል መስተላለፊያ ቧንቧ ነው። እነዚህ አራት መንፈሳዊ ምሰሶዎች በአንድነት ሲቆሙ፣ ቤተ ክርስቲያን ተራ ምድራዊ ተቋም መሆኗ ቀርቶ፣ ከክርስቶስ ዘላለማዊ ሕይወት የምትቀዳና ሰማያዊ ተልእኮዋን በታሪክ ውስጥ በተጨባጭ የምታከናውን መለኮታዊት ማኅበረሰብ ትሆናለች።
የቤተ ክርስቲያን መሠረት
የቤተ ክርስቲያን መጀመሪያና መሠረት በሰው ልጅ ድንገተኛ የፈጠራ ችሎታ፣ በማኅበራዊ ስምምነት ወይም በታሪካዊ አጋጣሚ ላይ የተመሠረተ ምድራዊ ክስተት አይደለም። ይልቁንም ቤተ ክርስቲያን ከዘላለም ዓለም በማይናወጥ መለኮታዊ ተነሳሽነትና ምክር የታቀደች የቃል ኪዳን አካል ናት። ቤተ ክርስቲያን የተመሠረተችው በራሱ በኢየሱስ ክርስቶስ ሲሆን፤ እርሱም የዘላለም ወልድ እንደመሆኑ፣ በአብ ፈቃድና በመንፈስ ቅዱስ ኃይል የእግዚአብሔርን ቤዛዊ ዓላማዎች በታሪክ ውስጥ ለመፈጸም ይህንን የተቀደሰ ማኅበረሰብ በምድር ላይ ተክሏል። ክርስቶስ የቤተ ክርስቲያን ብቸኛ መሐንዲስ፣ ሕጋዊ ባለቤትና የማይሻር ጌታ ነው። ቤተ ክርስቲያን በክርስቶስ ደም የተገዛችና በእርሱ ቃል የምትመራ በመሆኗ፣ ምንጩም መድረሻውም እርሱ የሆነ ሰማያዊ ተቋም ናት።
ክርስቶሳዊው የማዕዘን ድንጋይና ሐዋርያዊ መሠረት
ቤተ ክርስቲያን በኢየሱስ ክርስቶስ ፍጹም ማንነትና በማዳን ሥራው ላይ፣ በእግዚአብሔር ቤዛዊ ዕቅድ መሠረት "የማዕዘን ድንጋይነት" ላይ የተመሠረተች ሕያው አካል ናት። በኤፌሶን 2፥19–22 ላይ በግልጽ እንደተቀመጠው፣ ቤተ ክርስቲያን በሐዋርያትና በነቢያት መሠረት ላይ የተገነባች ስትሆን፣ መላውን ሕንጻ አቀናጅቶ የሚይዘው የማዕዘን ድንጋይ ደግሞ ራሱ ክርስቶስ ኢየሱስ ነው። በጥንት ግንባታ ስልት፣ "የማዕዘን ድንጋይ" የተባለው ልዩ ድንጋይ በጣም በጥንቃቄ ተጠርቦ የተሠራ ሲሆን፣ ከመሠረቱ ማዕዘን ላይ ይቀመጣል፤ ከዚያ በኋላ የሚነቀነቁ ግድግዳዎችና ደረጃዎች ሁሉ ከዚህ ድንጋይ ቀጥተኝነትና ቅንብር ይለካሉ። ይህ ድንጋይ ትንሽ ቢጣመም ወይም ቢፈልስ፣ መላው ሕንጻ ይንሸራተታል፤ ስለዚህ አንድ ግንበኛ ስለ ማዕዘን ድንጋዩ ትክክለኛነት ከምንም በላይ ጥንቃቄ ያደርጋል። ቤተ ክርስቲያንም እንደዚሁ ናት፦ ትምህርቷ፣ ኅብረቷ፣ አምልኮዋና ተልእኮዋ ሁሉ ልኬት ወስደው የሚቀኑት ከክርስቶስ ራሱ እውነትና ባሕርይ ብቻ ነው። የቤተ ክርስቲያን መሠረት በአንድ ጊዜ ክርስቶሳዊ እና ሐዋርያዊ ነው፦ ክርስቶሳዊ ነው ስንል ምንጩ፣ ባለቤቱ፣ ሕይወት ሰጪዋና ሉዓላዊ ጌታዋ ራሱ ክርስቶስ ስለሆነ ነው፤ ሐዋርያዊ ነው ስንል ደግሞ መሠረቷ በሐዋርያት አማካኝነት በተሰጠንና በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ በታተመው የማይለወጥ መለኮታዊ እውነት ላይ ስለተገነባ ነው። ቤተ ክርስቲያን ከዚህ ሐዋርያዊ እውነትና ከክርስቶስ የማዕዘን ድንጋይነት ውጪ የምትቆምበት ሌላ ምድራዊ መሠረት የላትም።
መንፈስ ቅዱስና የጴንጤቆስጤ ልደት
የቤተ ክርስቲያን መሠረት፣ ሕልውና እና ዘላለማዊ ትንሣኤ በመንፈስ ቅዱስ አጋዥነትና ኃይል ላይ የተመሠረተ መለኮታዊ ምሥጢር ነው። መጽሐፍ ቅዱስ በሐዋርያት ሥራ 2፥1-4 ላይ የሚመዘግበው የጴንጤቆስጤ ዕለት ታላቅ ምዕራፍ፣ የዘመናት ሁሉ ጥልቅ ትውስታዎችን እና የእግዚአብሔርን የማዳን እቅድ ፍጻሜ በአንድ ላይ የጠቀለለ ታሪካዊና መንፈሳዊ ክስተት ነው። በዕለቱም “ድንገትም እንደ ብርቱ ንፋስ ትንፋሽ ድምፅ ሆነ” የሚለው ቃል አንባቢውን ወደ ቀዳማዊው ፍጥረት ጥልቀት ይወስደናል። በዘፍጥረት 1፥2 ላይ የእግዚአብሔር መንፈስ በውኃ ላይ ሰፍፎ የነበረው መለኮታዊ ትንፋሽ፣ በጴንጤቆስጤ ዕለት አዲስ ፍጥረትን ለማስገኘት ዳግመኛ ተንቀሳቅሷል። ይህ ትንፋሽ የሞትንና የመከራን ጨለማ ሰብሮ የሚያልፍ፣ በሕዝቅኤል ራእይ (ሕዝቅኤል 37) እንደታየው የደረቁና ተስፋ የቆረጡ አጥንቶች በሕይወት መንፈስ ተሞልተው እጅግ ታላቅ ሰራዊት እንዲሆኑ ያደረገ ሕያው ኃይል ነው። በዕለተ ጴንጤቆስጤ ያ የደረቀ የሰው ልጅ መንፈስና የተበታተነው ሕዝብ በአዲስ የእግዚአብሔር ሕይወት ታነቃቁ፤ ማኅበረሰቡም ወደ ሰማያዊ ሕልውና ተሸጋገረ።
በተጨማሪም “እንደ እሳትም የተለያዩ ልሳኖች መጡባቸው በያንዳንዳቸውም ላይ ተቀመጡ” የሚለው ሐረግ ብሉይ ኪዳንንና አዲስ ኪዳንን በሚያስገርም መለኮታዊ ስፋት ያስተሳስራል። በሲና ተራራ እግዚአብሔር በእሳትና በጭስ ውስጥ ወርዶ ሕጉን በድንጋይ ጽላት ላይ ጻፈ (ዘጸአት 19፥18)፤ ያኔ እሳቱ ከሩቅ የሚፈራና የሚደነቅ መለኮታዊ ግርማ ነበር። በጴንጤቆስጤ ዕለት ግን ያ እሳት ተከፋፍሎ በእያንዳንዱ አማኝ ራስ ላይ አረፈ፤ ይህም በኤርምያስ 31፥33 የተተነበየው “ሕጌን በልባቸው አኖራለሁ በእምነታቸውም ላይ እጽፈዋለሁ” የሚለው የቃል ኪዳን ፍጻሜ ሆነ። አሁን የእግዚአብሔር ሕግ በውጭ ባሉ ድንጋዮች ላይ ሳይሆን፣ በውስጥ ባሉ በታደሱ የሰዎች ልብ ሰሌዳዎች ላይ በመንፈስ ቅዱስ ቀለም ተጻፈ። ይህ የመንፈስ መኖር የሰውን ማንነት ከውጭ ወደ ውስጥ ሙሉ በሙሉ የሚለውጥ የፍቅርና የቅድስና ኃይል ነው።
በሌላ በኩል፣ በዕለተ ጴንጤቆስጤ የተከሰተው የልሳኖች መለያየትና መገናኘት ታሪካዊ ትርጉሙ እጅግ የላቀ ነው። በዘፍጥረት 11 የባቢሎን ግንብ በታነጸበት ወቅት፣ የሰው ልጅ በኩራትና በዓመፅ ሲነሣ እግዚአብሔር ቋንቋቸውን በመበተን አንዱ የሌላውን ቃል እንዳይሰማ አደረገ፤ ይህም መለያየትንና መበታተንን አስከተለ። በጴንጤቆስጤ ዕለት ግን ይህ የባቢሎን እርግማን ተገለበጠ። ልዩ ልዩ ቋንቋ ተናጋሪዎች የነበሩ ሕዝቦች፣ የእግዚአብሔርን ድንቅ ሥራዎች በየራሳቸው ቋንቋ ሲሰሙ፣ የሰው ልጅ በኃጢአት የተበታተነበትን መለያየት መንፈስ ቅዱስ በአንድ ወንጌል አንድ አደረገው። ቋንቋዎች አልጠፉም፤ ነገር ግን በአንድ የእግዚአብሔር መንፈስ ፍቅርና ሐሴት ስር ተሰባሰቡ።
ያለ መንፈስ ቅዱስ ሕልውና ቤተ ክርስቲያን ነፍስ እንደሌለው ሥጋ፣ ማኅበራዊ ትስስር ብቻ ካለው ተራ ድርጅት አትለይም ነበር። ነገር ግን በመንፈስ ቅዱስ ማደሪያነት አማካኝነት ቤተ ክርስቲያን የክርስቶስ አካል፣ የእግዚአብሔር ቤዛዊ ዓላማዎች በምድር ላይ የሚንጸባረቁበት ሰማያዊ መኖሪያ ሆናለች። መንፈስ ቅዱስ በዘመናት ማዕበል ውስጥ ቤተ ክርስቲያን እንድትጸና፣ በልዩነት ውስጥ ያለውን መለኮታዊ አንድነት እንድትጠብቅ፣ እና በእግዚአብሔር ዘላለማዊ የማዳን እቅድ ውስጥ በንቃት እንድትመላለስ የሚያደርጋት የማይናወጥ የታማኝነቱ ማኅተም ነው።
የቤተ ክርስቲያን መጽሐፍ ቅዱሳዊ ምስሎች
መጽሐፍ ቅዱስ ስለ ቤተ ክርስቲያን ማንነት ጥልቅ እውነትን ለማስተላለፍ በርካታ ሕያው ምስሎችን ይጠቀማል፤ እያንዳንዱ ምስል የተለየ የመንፈሳዊ ግንኙነት ገጽታን ይገልጣል። እነዚህ ምስሎች እርስ በርስ የሚቃረኑ ሳይሆኑ፣ የአንዲቱን ቤተ ክርስቲያን ብዙ-ገጽታዊ ክብር በጋራ የሚያሳዩ ናቸው። ልክ አንድ አልማዝ ከየትኛውም ማዕዘን ስንመለከተው የተለየ ብርሃን እንደሚያንጸባርቅ፣ ቤተ ክርስቲያንም ከየትኛውም ምስል ስንመለከታት አዲስ የክብር ጨረር ይታየናል።
የቤተ ክርስቲያን መጽሐፍ ቅዱሳዊ ምስሎች — መንፈሳዊ ጥልቀት (ገላጭ)
ገበታው እያንዳንዱ ምስል በአዲስ ኪዳን ውስጥ የሚያገኘውን ትኩረትና ስሜታዊ ጥልቀት የሚያሳይ ገላጭ ማጠቃለያ ነው፤ ስታትስቲካዊ ልኬት አይደለም።
ቤተ ክርስቲያን የክርስቶስ አካል
"አካልም አንድ እንደ ሆነ ብዙም ብልቶች እንዳሉበት ነገር ግን የአካል ብልቶች ሁሉ ብዙዎች ሳሉ አንድ አካል እንደ ሆኑ፥ ክርስቶስ ደግሞ እንዲሁ ነው።"
— 1ኛ ቆሮንቶስ 12፥12
የቤተ ክርስቲያን ማኅበረሰብ እንደ ክርስቶስ አካል መገለጡ፣ በልዩነት ውስጥ ያለን መለኮታዊ አንድነትና እርስ በርስ የተሳሰረ ጥልቅ ሕይወት የሚያሳይ ሰማያዊ ምሥጢር ነው። ሐዋርያው ጳውሎስ በ1ኛ ቆሮንቶስ 12፥14-26 ላይ ይህንን እውነት በሰዎች አካል ምሳሌነት ሲያብራራ፣ የእግዚአብሔርን አስደናቂ የፍጥረት ጥበብና ቅንጅት ያሳየናል። እግር “እኔ እጅ ስላልሆንሁ የአካል አይደለሁም” ብሎ ከሰውነቱ ሊገለል ወይም ሊከፋ አይችልም፤ እንዲሁም ጆሮ “ዓይን ስላልሆንሁ ከአካል ጋር ግንኙነት የለኝም” ማለት አይቻለውም። እያንዳንዱ የአካል ብልት የራሱ የሆነ የተለየና ልዩ ግልጋሎት አለው፤ ነገር ግን አንዳቸውም ቢሆኑ “አላስፈልገኝም” ተብሎ የሚናቅ ወይም የሚረሳ የለም። እንዲያውም እግዚአብሔር ለአካሉ ባለው ጥልቅ ጥበብ፣ ደካማ የሚመስሉትንና ሥስ የሆኑትን ብልቶች በልዩ ክብርና ጥንቃቄ ሸፍኗቸዋል፤ ይህም በአካሉ ውስጥ አድልዎ ወይም የበላይነት እንዳይኖር ያደርጋል። “አንድ ብልት ቢሠቃይ ብልቶች ሁሉ ከእርሱ ጋር ይሠቃያሉ፤ አንድ ብልትም ቢከበር ብልቶች ሁሉ ከእርሱ ጋር ደስ ይላቸዋል” የሚለው ቃል፣ አማኝ ከሌሎች ተነጥሎ በግሉ ብቻውን መኖር እንደማይችል በግልጽ ያሳያል። የአንድ አማኝ ቁስልና ሕመም የመላው ማኅበረሰብ ስብራት ሲሆን፣ የእርሱ ደስታና ድልም የሁሉም የጋራ ደስታ ነው። ይህ እጅግ የጠበቀ መስተጋብር የክርስቶስ አካል የሆነችውን ቤተ ክርስቲያን የፍቅር፣ የምሕረትና የተጋሪነት ሕያው ምሽግ ያደርጋታል።
ይህንን ሕያው አካል ሕይወት ሰጪና መሪ የሆነው ራስ ደግሞ ራሱ ክርስቶስ ነው። በቆላስይስ 1፥18 ላይ “እርሱም የአካሉ ራስ ነው፣ ይህም አካል ቤተ ክርስቲያን ነው” ተብሎ እንደተጻፈው፣ ክርስቶስ “ከሙታን ለመጀመሪያ ጊዜ የተነሣ” በመሆኑ በሁሉ ነገር ላይ የበላይነትና ባለቤትነት አለው። አካሉ ሕያው ሆኖ እንዲቀጥል የሚችለው ከራስ ከክርስቶስ ጋር ባለው ቀጥተኛና የማይቋረጥ ሕብረት ብቻ ነው። ቤተ ክርስቲያን ከዚህ ከሰማያዊ ራሷ ውጭ ሌላ አቅጣጫ፣ ሌላ ፍልስፍና ወይም ሌላ መሪ ልትፈልግ አትችልም፤ ምክንያቱም ትንሣኤው ሕይወቷ፣ ቃሉም መመሪያዋ ነውና።
በዚህ መለኮታዊ ሥርዓት ውስጥ፣ እጅ ዓይንን ወይም እግር ጆሮን ማቃለል ፈጽሞ የማይታሰብ ነው። በቤተ ክርስቲያን ውስጥ ያለ እያንዳንዱ አማኝ፥ ታላቅም ይሁን ታናሽ፥ ለጠቅላላው አካል ጤንነት፣ ዕድገትና ተልእኮ ወሳኝና የማይተካ ድርሻ አለው። ይህ እውነት አማኞች እርስ በርሳቸው እንዲከባበሩ፣ የሌሎችን ድክመት በትዕግሥት እንዲሸከሙ እና እያንዳንዱን ብልት በልዩ ጥንቃቄ እንዲንከባከቡ የሚጠይቅ የፍቅርና የጸጋ ሕግ ነው።
ቤተ ክርስቲያን የእግዚአብሔር ሕዝብ
"እናንተ ግን ከጨለማ ወደሚደነቅ ብርሃኑ የጠራችሁን የእርሱን በጎነት እንድትናገሩ የተመረጠ ትውልድ፥ የንጉሥ ካህናት፥ ቅዱስ ሕዝብ፥ ለርስቱ የተለየ ወገን ናችሁ።"
— 1ኛ ጴጥሮስ 2፥9
የቤተ ክርስቲያን መንፈሳዊ ማንነት ከእግዚአብሔር ዘላለማዊ የማዳን ዕቅድ አንፃር ሲታይ፣ በብሉይ ኪዳን ከነበረው የእግዚአብሔር የቃል ኪዳን ሕዝብ ከእስራኤል ጋር ያለውን ጥልቅና መሠረታዊ ቀጣይነት በግልጽ ያሳያል። ሐዋርያው ጴጥሮስ ለቤተ ክርስቲያን የሰጣቸው እና በመልእክቱ የጠቀሳቸው አራት ታላላቅ መጠሪያዎች ሁሉም ከብሉይ ኪዳን መሬት በቀጥታ የተገነሉ ናቸው። እነርሱም፦ “የተመረጠ ትውልድ” (ከኢሳይያስ 43፥20-21)፣ “የንጉሥ ካህናትና ቅዱስ ሕዝብ” (ከዘጸአት 19፥5-6)፣ እና “ለርስቱ የተለየ ወገን” (ከዘዳግም 7፥6) የሚሉት ናቸው። እስራኤል በዘመኑ የተቀደሰ ሕዝብ፣ የእግዚአብሔር ልዩ ርስትና የካህናት መንግሥት እንድትሆን በጸጋ ተጠርታ እንደነበረ ሁሉ፣ ቤተ ክርስቲያንም በኢየሱስ ክርስቶስ የደም ዋጋ ያንን መለኮታዊ ጥሪና ክብር በጸጋ ወርሳለች። ነገር ግን በሲና ተራራ የተሰጠው ያ የመጀመሪያው ጥሪ ሁኔታዊ ነበር፤ “ድምፄን በእውነት ሰምታችሁ ቃል ኪዳኔን ጠብቃችሁ ብትኖሩ” በሚል የሕግና የታዛዥነት ቅድመ-ሁኔታ የተጀመረ ነበር (ዘጸአት 19፥5)። የአዲስ ኪዳን ጥሪ ግን በሰው ሥራ ላይ ሳይሆን በክርስቶስ ፍጹም ጸጋ ላይ የተመሠረተ ነው። በክርስቶስ ሥራ አማካኝነት አማኞች “አስቀድሞ ሕዝብ አልነበራችሁም አሁን ግን የእግዚአብሔር ሕዝብ ናችሁ” ተብለው በአዲስ ማንነት ታነቁ (1ኛ ጴጥሮስ 2፥10)። ይህ መለኮታዊ ርስት ከፍ ያለ መብትን ብቻ ሳይሆን፣ ዓለምን የሚቀይር ታላቅ ኃላፊነትንም ያካትታል፤ ቤተ ክርስቲያን በጨለማ ውስጥ ከነበረችበት ሕይወት ወደ አስደናቂው የእግዚአብሔር ብርሃን የተጠራችው ለራሷ ክብር ሳይሆን፣ “የእርሱን በጎነትና ድንቅ ሥራ እንድትናገር” (ለእግዚአብሔር ምስክር እንድትሆን) ነው። ይህም የሰማያዊ ማንነት በገላትያ 3፥26-29 ላይ ይበልጥ ተጣርቶ ይታያል። ሐዋርያው ጳውሎስ ይህ የክርስቶስ ቤተሰብነት በሥጋዊ ልደት፣ በጎሳ ወሰን ወይም በባህላዊ ውርስ ሳይሆን በክርስቶስ በማመንና በጥምቀት አማካኝነት የሚገኝ አዲስ ፍጥረት መሆኑን ሲያረጋግጥ፦ “አይሁዳዊ ወይም የግሪክ ሰው የለም፣ ባርያ ወይም ጨዋ ሰው የለም፣ ወንድና ሴት የለም፣ በክርስቶስ ኢየሱስ አንድ ሰው ናችሁና” ይላል። ይህ ቃል በወቅቱ በነበረው የጥንቱ ማኅበራዊ፣ ዘረኛና ሥርዓታዊ ከፋፋይ ግድግዳ ላይ የተጣለ መለኮታዊ መዶሻ ነበር። ዛሬም ቢሆን ይህ እውነት ማንኛውንም የጎሳ፣ የማኅበራዊ ደረጃ፣ የኢኮኖሚና የባሕል ድንበሮች ሰብሮ የሚያልፍ፣ ሰውን ሁሉ በአንድ አዳኝ እግር ሥር የሚያቀራርብ ኃያል የፍቅርና የተስፋ መልእክት ነው።
ቤተ ክርስቲያን የመንፈስ ቅዱስ ቤተ መቅደስ
ከዚህም በላይ፣ መጽሐፍ ቅዱስ ቤተ ክርስቲያንን “የመንፈስ ቅዱስ ቤተ መቅደስ” በማለት ሲገልጻት፣ የቤተ ክርስቲያንን ወደር የሌለው ቅድስናና መለኮታዊ ማደሪያነት ያበስራል። በብሉይ ኪዳን ዘመን የእግዚአብሔር ግርማዊ መገኘት የሚታወቀውና የሚከበረው በኢየሩሳሌም ቤተ መቅደስ ውስጥ ነበር፤ የዚያም መገኘትወሰን በታላቅ ፍርሃትና ጥንቃቄ በሚጠበቀው ውስጠኛው “ቅድስተ ቅዱሳን” ውስጥ ብቻ ተወስኖ ነበር። ነገር ግን በ1ኛ ቆሮንቶስ 3፥16 ላይ ጳውሎስ ሲናገር፦ “የእግዚአብሔር ቤተ መቅደስ እንደ ሆናችሁ የእግዚአብሔርም መንፈስ በእናንተ እንዲኖር አታውቁምን?” በማለት አድናቆትንና ነጻነትን የሞላበትን ሐቅ ያውጃል። እግዚአብሔር አሁን መኖሪያውን ያደረገው በሰው እጅ በተሠሩ ድንጋዮችና ግዑዛን ሕንፃዎች ውስጥ አይደለም፤ ይልቅስ በራሷ በቤተ ክርስቲያን ማኅበረሰብ ውስጥ፣ በሕያዋን አማኞች ልብ ውስጥ በዘላለም መንፈሱ ተቀምጧል።
ይህ እጅግ የከበረ መለኮታዊ መገኘት ግን ቀላል የማይባል ጥልቅ ኃላፊነትን ያመጣል። በመቀጠለው ቁጥር (ቁ. 17) ጳውሎስ ሲያስጠነቅቅ፦ “የእግዚአብሔርን ቤተ መቅደስ የሚያፈርስ ሰው ካለ እግዚአብሔር እርሱን ያፈርሰዋል” ይላል። ይህ የሚያሳየው ቤተ ክርስቲያንን በክፍፍል፣ በሐሜት፣ በጥርጣሬ ወይም በኃጢአት ማርከስ እጅግ የከፋ መለኮታዊ ፍርድ የሚያስከትል አደገኛ ጉዳይ መሆኑን ነው። በመንፈስ ቅዱስ ማደሪያነት የተከበረችው ቤተ ክርስቲያን ከዓለም መንፈሳዊ ብክለት ራሷን በመጠበቅ፣ በቅድስና የምትኖር፣ ሐቀኛና ንጹሕ የአምልኮ ሕይወት ለፈጣሪዋ የምታቀርብ ቅድስት ማኅደር እንድትሆን በመንፈስ ቅዱስ ታጥቃና ተሰናድታ ትኖራለች።
ቤተ ክርስቲያን የክርስቶስ ሙሽራ
"ባሎች ሆይ፥ ክርስቶስ ደግሞ ቤተ ክርስቲያንን እንደ ወደዳት ሚስቶቻችሁን ውደዱ፤ በውኃ መታጠብና ከቃሉ ጋር አንጽቶ እንዲቀድሳት ስለ እርስዋ ራሱን አሳልፎ ሰጠ።"
— ኤፌሶን 5፥25–27
ቤተ ክርስቲያን “የክርስቶስ ሙሽራ” ተብላ ስትጠራ፣ ይህ አገላለጽ ከተራ ሥነ-ጽሑፋዊ ምሳሌነት ወይም ዘይቤ የላቀ፣ የዘመናት ሁሉ ጥልቅ ኪዳናዊ መለኮታዊ ፍቅርን፣ ፍጹም መንፈሳዊ ታማኝነትን እና የኋለኛውን ዘመን ታላቅ ተስፋ የሚያስተሳስር የከበረ ሥነ-መለኮታዊ ምሥጢር ነው። ሐዋርያው ጳውሎስ በኤፌሶን 5፥32 ላይ ይህንን ምሥጢር ሲገልጸው “ይህ ምሥጢር ታላቅ ነው፣ እኔ ግን ስለ ክርስቶስና ስለ ቤተ ክርስቲያን እላለሁ” በማለት ከትዳር ግንኙነት ባሻገር ያለውን ሰማያዊ እውነት ይለየዋል። የባል ፍቅር ለሚስቱ ሊኖረው የሚገባውን መሥፈርት ሲያብራራ፣ ጳውሎስ መለኪያውን ከፍ አድርጎ ወደ ክርስቶስ አርአያነት ይመለከተዋል፤ ክርስቶስ ሙሽራይቱን ወደዳት ማለት ብቻ ሳይሆን “ስለ እርስዋ ራሱን አሳልፎ ሰጠ” በማለት ፍጹም ራስን የመሥዋዕትነት ፍቅርን አሳይቷል። ይህ ፍቅር ምንም ተመላሽ ፍቅር ሳይጠበቅ፣ በምንም ዓይነት የሰው ጽድቅ ላይ ያልተመሠረተ፣ ፍጹም ራስን በነፃነት የመስጠት መለኮታዊ ፍቅር ነው። “በውኃ መታጠብና ከቃሉ ጋር አንጽቶ እንዲቀድሳት” የተባለው ሐረግ ደግሞ የቅድስናን ቀጣይነት ያለው ሐዋርያዊ ሂደት ያሳያል፤ ቤተ ክርስቲያን በራሷ ተፈጥሮ ንጹሕ ሆና በመገኘቷ ሳይሆን፣ ሙሽራው ክርስቶስ በቃሉ ሕያው ኃይልና በመንፈስ ቅዱስ እጥበት በየዕለቱ እያነጻና እያቀደሰት ስለሚገኝ ነው። ክርስቶስ ስለ ሙሽራይቱ የቤዛነትን የደም ዋጋ እንደከፈለ ሁሉ፣ ቤተ ክርስቲያንም ለጌታዋ ያላትን ፍጹም ኪዳናዊ ታማኝነት በመጠበቅ የእርሱን መለኮታዊ ባሕርይ በአኗኗሯ ታንጸባርቃለች። በዮሐንስ ራእይ 19፥7-9 ላይ እንደተገለጸው “የበጉ ሠርግ ቀን ደርሶ ሚስቱም ተዘጋጅታለችና ደስ ይለን ሐሴትም እናድርግ” የሚለው ቃል፣ የቤተ ክርስቲያን የመጨረሻው የደኅንነት ግብ ከሙሽራው ከክርስቶስ ጋር ለዘላለም የምትዋሃድበት የክብር ማማ ነው። ቤተ ክርስቲያን በምድራዊው የጉዞ ጎዳናዋ፣ እንደ ታጨች ንጹሕ ሙሽራ ራሷን ለጌታዋ እያዘጋጀች፣ በጽናትና በንቁ ናፍቆት የጌታዋን ዳግም መመለስ የምትጠባበቅ የተመረጠች ቅድስት ማኅበረሰብ ናት።
ቤተ ክርስቲያን የመንግሥቱ ማኅበረሰብ
"እርሱ ከጨለማ ሥልጣን አዳነን፥ ቤዛነቱንም እርሱንም የኃጢአትን ስርየት ወዳገኘንበት ወደ ፍቅሩ ልጅ መንግሥት አፈለሰን።"
— ቆላስይስ 1፥13
በሌላ በኩል ቤተ ክርስቲያን የእግዚአብሔርን መንግሥት መለኮታዊ እሴቶች፣ የትኩረት አቅጣጫዎችና ቤዛዊ ተልእኮ በምድር ላይ በተጨባጭ የምታንጸባርቅ የመንግሥቱ ማኅበረሰብ ናት። በቆላስይስ 1፥13 ላይ “አፈለሰን” የተባለው ጥልቅ ግስ ትልቅ የስፍራና የባለቤትነት ለውጥን ያመለክታል፤ አማኞች ከጨለማ ግዛትና ሥልጣን ተነጥቀው ወደ ፍቅሩ ልጅ ወደ ክርስቶስ መንግሥት ተዛውረዋል። ይህ መለኮታዊ መተላለፍ ወደፊት ብቻ የሚጠበቅ ሩቅ ተስፋ ሳይሆን፣ አሁን በእምነት በሕይወታችን ውስጥ የተፈጸመ ተጨባጭ ልውውጥ ነው። ራእይ 5፥9-10 ደግሞ ቤተ ክርስቲያንን በክርስቶስ ሉዓላዊ ሥልጣን ሥር አገልጋዮችና ነገሥታት ሆነው የሚቆሙ የካህናት መንግሥት አድርጎ ያቀርባታል፤ “ከነገድ ሁሉ ከቋንቋም ሁሉ ከወገንም ሁሉ ከሕዝብም ሁሉ ለእግዚአብሔር ገዝተኸናልና” የሚለው ቃል የቤዛነት ሥራ ምንም ዓይነት ብሔራዊ፣ ጎሳዊ ወይም ባሕላዊ ወሰን የሌለው ዓለም አቀፋዊ ስፍራ እንዳለው በግልጽ ያረጋግጣል። ቤተ ክርስቲያን በታሪክ አስቸጋሪ ሂደት ውስጥ ስትጓዝ፣ የእግዚአብሔርን መንግሥት የኋለኛ ዘመን ፍጻሜ በማሰብና በመናፈቅ፣ በክርስቶስ ፍጹም ጌትነት ሥር የምትኖር የመንግሥቱ ታሪካዊ መግለጫ እና የመጪው ዘመን ሕይወት ቅድመ-ቅምሻ ናት። የክርስቶስን ዳግም ምጽዓት በንቁ ናፍቆት እየጠበቀች፣ በታዛዥነት፣ በቅድስና እና በዓለምን በሚለውጥ ሕያው የወንጌል ምስክርነት የእግዚአብሔርን ሐሴት በምድር ላይ ትለማመዳለች።
የቤተ ክርስቲያን ተልእኮ
የቤተ ክርስቲያን ሕያው ማንነት መቼም ቢሆን በራሷ ውስጥ ብቻ ተዘግቶ የሚቀር ሳይሆን፣ በተፈጥሮው ወደ ታላቁ መለኮታዊ ተልእኮዋ የሚያመራ ሰማያዊ ኃይል ነው። ቤተ ክርስቲያን በምድር ላይ የምትኖረው ለራሷ ደኅንነት፣ ምቾት ወይም ጊዜያዊ ስኬት ስትል አይደለም፤ ይልቅስ የእግዚአብሔርን መንግሥት ሕያው እሴቶች፥ ፍቅርን፣ ጽድቅንና ምሕረትን፥ በኃጢአትና በመከራ በተሰበረው ይህ ዓለም ውስጥ ለመግለጥና በግልጽ ለማወጅ ነው። ይህ መለኮታዊ ተልእኮ በሰዎች የተነደፈ የድርጅት እቅድ ሳይሆን፣ በክርስቶስ መስቀልና ትንሣኤ ላይ የተመሠረተ በሦስት ታላላቅ መሠረታዊ ምሶሶዎች ላይ የቆመ ነው።
አንደኛውና መሠረታዊው ምሶሶ እግዚአብሔርን በመንፈስና በእውነት በቅድስና ማምለክ ነው። እውነተኛ አምልኮ ማለት በየሳምንቱ የሚከናወን ተራ የሥርዓት መርሃ ግብር ብቻ አይደለም፤ ይልቅስ አማኞች ሕይወታቸውን ሁሉ እንደ ሕያውና ቅዱስ መሥዋዕት ለእግዚአብሔር የሚያቀርቡበት፣ ለፈጣሪዋ ያላቸውን ፍጹም ፍቅርና ክብር በዕለታዊ አኗኗራቸው የሚገልጡበት የሕይወት መዓዛ ነው። ቤተ ክርስቲያን ፈጣሪዋን በቅድስና ስትሰግድለት፣ ከዚህ ዓለም ጣዖታትና ርኩሰት ራሷን ነፃ አውጥታ በሰማያዊ ግርማዋ ትቆማለች።
ሁለተኛው ምሶሶ አማኞችን በቃሉ እውነትና በደቀ መዝሙርነት ማነጽ ነው። የክርስቶስ አካል የሆኑት አማኞች በአንድ ቦታ ተሰብስበው ብቻ ሳይቀሩ፣ እርስ በርስ በፍቅር እየተባበሩ፣ በመንፈሳዊ ዕድገት እየበረቱ፣ የክርስቶስን ሙሉ ቁመትና ማስተዋል እንዲመስሉ በሥርዓት መነጽት አለባቸው። የደቀ መዝሙርነት ሕይወት የሰውን የራስ ወዳድነት አስተሳሰብ በመለወጥ፣ ራስን በመካድ እና የጌታን የፍቅር አርአያ በመከተል ጽኑና የማይናወጡ የክርስቶስ ምስክሮች እንዲሆኑ ያደርጋቸዋል።
ሦስተኛውና የመጨረሻው ምሶሶ ደግሞ ወንጌልን ለዓለም ሁሉ በቃልና በተግባር ማብሰር ነው። እውነተኛው ምስክርነት በከንፈር የሚነገር ቃል ብቻ ሳይሆን፣ የተራበውን መመገብ፣ የተጠማውን ማጠጣት፣ የተሰበረውን ልብ መጠገን እና የምሕረትን እጅ ለተቸገረው ሁሉ መዘርጋት ነው። ቤተ ክርስቲያን ይህንን ዓለም አቀፋዊ ተልእኮ ስትፈጽም፣ የክርስቶስን እጅና እግር ሆና በጨለማና በጥርጣሬ ውስጥ ለሚኖሩት ሕዝቦች ሁሉ የድነትንና የብርሃን ተስፋ ታበራለች።
የቤተ ክርስቲያን ሦስት አቅጣጫ ተልእኮ
ገበታው አምልኮ (ወደ እግዚአብሔር)፣ መታነጽ (ወደ ውስጥ) እና ምስክርነት/አገልግሎት (ወደ ውጭ) የተባሉትን ሦስት አቅጣጫዎች እኩል አስፈላጊነት የሚያሳይ ገላጭ ማጠቃለያ ነው።
አምልኮ
አምልኮ የቤተ ክርስቲያን ቀዳሚና እጅግ የከበረ መንፈሳዊ ተልእኮ ሲሆን፣ አማኞች ከፈጣሪያቸው ጋር የሚገናኙበት፣ የፍቅርና የቃል ኪዳን ግንኙነታቸውን የሚያድሱበት፣ እንዲሁም የምስጋናና የውዳሴ መሥዋዕት ወደ ሰማያዊው ዙፋን የሚያቀርቡበት ሕያው መተላለፊያ ነው። በዮሐንስ ወንጌል 4፥23-24 ላይ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ለሰማርያዊቷ ሴት የገለጸው ሐቅ፣ አምልኮን ከየትኛውም የጂኦግራፊያዊ ውዝግብ — “በኢየሩሳሌም ወይስ በገሪዛን ተራራ ይመለክ” ከሚለው ጠባብ ክርክር ፣ ሙሉ በሙሉ ነፃ የሚያወጣ መለኮታዊ እውነት ያውጃል። ኢየሱስ ሲናገር፦ “ነገር ግን በእውነት የሚያመልኩ አምላኪዎች አብን በመንፈስና በእውነት የሚያመልኩበት ጊዜ ይመጣል፥ አሁንም ደርሶአል፤ አብ ሊያመልኩት እንደነዚህ ያሉትን ይሻልና” አላቸው። “በመንፈስ” ማመልከት ማለት አምልኮ በሰው ድካም፣ በአካላዊ ጥረት ወይም በተወሰነ ቦታ ብቻ የሚታጠር ሳይሆን፣ በእግዚአብሔር መንፈስ የሚነሳሳ፣ ሰማያዊውን ግርማ የሚነካ መንፈሳዊ ሐሴት ነው። “በእውነት” ማለት ደግሞ ስለ እግዚአብሔር ቅዱስ ማንነት እና ስለ ክርስቶስ ቤዛዊ ሥራ ካለው ትክክለኛ መለኮታዊ እውቀትና ከልብ ቅንነት የሚመነጭ እውነተኛ አመለካከት ነው። ቤተ ክርስቲያን በዚህ እውነተኛ አምልኮ አማካኝነት ምዕመናንን ለቅድስና ሕይወት ታዘጋጃለች፤ የእግዚአብሔርንም ሉዓላዊ ታላቅነት በምድር ላይ በይፋ ታውጃለች። ይህ እውነተኛ አምልኮ በቤተ መቅደስ ግርማ በሚደረግ ውጫዊ ሥርዓት ብቻ የማይወሰን፣ ይልቁንም በመላው የዕለት ተዕለት ሕይወት የሚገለጥ “ሕያው መሥዋዕት” ነው። ሐዋርያው ጳውሎስ በሮሜ 12፥1-2 ላይ እንደመከረን፦ “ሰውነታችሁን ሕያውና ቅዱስ የሆነ መሥዋዕት፣ እግዚአብሔርንም የሚያስደስት አድርጋችሁ አቅርቡ፤ ይህም ለአእምሮ የሚመች አምልኮታችሁ ነው” ይላል። ይህም የሚያሳየው አምልኮ ከመሠዊያ ወይም ከመዝሙር ስፍራ ወጥቶ የሰውን የዕለት ተዕለት ሥራ፣ ማኅበራዊ ግንኙነት፣ የሕይወት ውሳኔዎች እና ሁለንተናዊ አኗኗር የሚያካትት ቀጣይነት ያለው የታዛዥነት ጉዞ መሆኑን ነው።
መታነጽ
ሁለተኛው ታላቅ ምሶሶ መታነጽ ሲሆን፣ ቤተ ክርስቲያን አማኞችን በደቀ መዝሙርነት የማሳደግ፣ መንፈሳዊ ዕድገታቸውን የመንከባከብ፣ እና ከመንፈሳዊ ውድቀትና ስህተት የመጠበቅ ታላቅ ሰማያዊ ኃላፊነት እንዳለባት ያሳያል። ይህ ተግባር በታላቁ ተልእኮ ማዕቀፍ ውስጥ እንዳለው፣ ሰዎችን በጥምቀት ማጥመድ ብቻ ሳይሆን ጌታ ኢየሱስ ያዘዘውን ትእዛዝ ሁሉ እንዲጠብቁ ማስተማርን ያካትታል (ማቴ. 28፥19-20)። ሐዋርያው ጳውሎስ በኤፌሶን 4፥11-16 ላይ የዚህን መንፈሳዊ ዕድገት ውቅርና ግብ ሲያብራራ፦ ክርስቶስ ለቤተ ክርስቲያን ነቢያትን፣ ወንጌላውያንን፣ እረኞችንና አስተማሪዎችን ልዩ ልዩ የጸጋ ስጦታዎች አድርጎ እንደሰጠ ይነግረናል። የዚህም ዋና ዓላማ “ቅዱሳንን ለአገልግሎት ሥራ ለማዘጋጀት፣ ለክርስቶስ አካልም ለማነጽ” ነው። የዚህ ዕድገት የመጨረሻ ግብም “ሁላችን የእግዚአብሔርን ልጅ በማመንና በማወቅ ወደሚገኘው አንድነት፣ ወደ ፍጹም ሰውም መጠን፣ ወደ ክርስቶስም ሙላት ልክ እስክንደርስ ድረስ” ነው። ይህ የሚያሳየው ደቀ መዝሙርነት አማኞች እንደ ሕፃናት በየነፋሱና በሐሰተኛ ዶክትሪን እንዳይንሸራተቱ በብስለት ማሳደግ ብቻ ሳይሆን፣ “በፍቅር እውነትን እንድንናገር” ወደ ሙሉ መንፈሳዊ ብስለት ማድረስ ነው። ከዚህም በላይ፣ ይህ የዕድገት ሂደት በአንድ መሪ ወይም እረኛ ትከሻ ላይ ብቻ የተንጠለጠለ ሳይሆን፣ “አካሉ ራሱ በፍቅር ራሱን ያንጻል” ተብሎ እንደተጻፈው፣ እያንዳንዱ አማኝ ለራሱ የተመቸውን የጸጋ ሥራ በሠራ ጊዜ መላው አካል አድጎ እንዲከብር የሚያሳይ ውብ ሰማያዊ ሥርዓት ነው። በቤተ ክርስቲያን ውስጥ ማንም ተመልካች ብቻ ሆኖ የሚቀመጥ የለም፤ ሁሉም ሕያው ተሳታፊዎች ናቸው።
ምስክርነትና አገልግሎት
ሦስተኛውና መሠረታዊው ተልእኮ ምስክርነትና አገልግሎት ነው። ቤተ ክርስቲያን ወንጌልን በዓለም ዙሪያ እንድታውጅና በሁሉም አሕዛብ መካከል ደቀ መዛሙርትን እንድታፈራ በታላቁ ተልእኮ ተጠርታለች (ማቴ. 28፥18-20)። ጌታችን ኢየሱስ ይህንን ታላቅ ተልእኮ ሲከፍተው “ስለዚህ ሂዱ፤ በሰማይና በምድር ሁሉ ሥልጣን ተሰጥቶኛል” በማለት በሰማያዊ ሉዓላዊነቱ ላይ ይመሠርተዋል፤ እንዲሁም ሲዘጋው “እነሆም እኔ እስከ ዓለም ፍጻሜ ድረስ ሁልጊዜ ከእናንተ ጋር ነኝ” በሚል የማይናወጥ መለኮታዊ ማረጋገጫ ያትመዋል። ቤተ ክርስቲያን ይህንን ግዙፍ ሥራ በራሷ ሰብአዊ ኃይል ወይም ጥበብ የምትሠራ ሳይሆን፣ በክርስቶስ ተጨባጭ ተከታይነትና በኃይሉ የምትወጣው ጽንፍ የሌለው ተልእኮ ነው። ይህ የምስክርነት ርምጃ ከኢየሩሳሌም ተጀምሮ ወደ ይሁዳ፣ ወደ ሰማርያ፣ እስከ ምድር ዳር ድረስ (ሐዋ. 1፥8) የተዘረጋ ሰፊ ጂኦግራፊያዊ ጥሪ ሲሆን፣ “ወደ ዓለም ሁሉ ሂዱ ወንጌልንም ለፍጥረት ሁሉ ስበኩ” (ማር. 16፥15) በሚለው ቃል መሠረት ማንም ከዚህ ማዕቀፍ ውጭ የሚቀር የለም። ይህ ምስክርነት በከንፈር የሚደረግ ደረቅ መግለጫ ወይም ንድፈ ሐሳብ ብቻ ሳይሆን፣ የእግዚአብሔርን መንግሥት ምሕረት፣ ፍቅርና ጽድቅ በተግባር የሚያሳይ ሁለንተናዊ አገልግሎት ነው። ያዕቆብ 1፥27 ላይ “በአባትና በእግዚአብሔር ፊት ንጹህና ነውር የሌለበት ሃይማኖት ይህ ነው፦ ወላጆቻቸውን የሌላቸውን ልጆችና ባልቴቶችን በመከራቸው መጠየቅ” ይላል፤ እንዲሁም ማቴዎስ 25፥40 ላይ “እውነት እላችኋለሁ፣ ከሁሉ ከሚያንሱ ከእነዚህ ወንድሞቼ ለአንዱ ስላደረጋችሁት ለእኔ አደረጋችሁት” በማለት የድሆችን፣ የተቸገሩትንና የተበደሉትን መንከባከብ ከወንጌል ውጪ ያለ ተራ ማኅበራዊ ሥራ ሳይሆን፣ የምስክርነቱ ራሱ ልብና የሕይወት እስትንፋስ መሆኑን ያረጋግጣል። ቤተ ክርስቲያን የምትኖረው ለራሷ ጊዜያዊ ምቾት ሳይሆን፣ ራሷን ለሞተላትና ለተነሣላት ለክርስቶስ እንዲሁም በጨለማና በሞት ጥላ ውስጥ ለሚንከራተተው ዓለም ሕያው ምስክር ለመሆን ነው።
የቤተ ክርስቲያን መዋቅርና ሥርዓት
የመሪነት ሚናና የአገልጋይነት ሞዴል
ቤተ ክርስቲያን በመሠረቷ ልዕልናዋ ሰማያዊና መንፈሳዊ ሕዋስ ቢሆንም፣ በክርስቶስ የታዘዘና በመንፈስ ቅዱስ መሪነት የሚዋቀር ቅዱስ ሥርዓታዊ መዋቅር አላት። ሐዋርያው ጳውሎስ በ1ኛ ቆሮንቶስ 14፥40 ላይ “ሁሉ በአግባብና በሥርዓት ይሁን” ሲል ያስተማረው ቃል፣ የቤተ ክርስቲያንን ሰማያዊ ሰላም የሚያረጋግጥ መሠረታዊ መርህ ነው። በመቀጠልም በቁጥር 33 ላይ “እግዚአብሔር የሠላም አምላክ ነው እንጂ የሁከት አምላክ አይደለም” በማለት የቤተ ክርስቲያን መዋቅርና አሠራር ከሥጋዊ ሁከትና ግራ መጋባት የጸዳ፣ በመንፈስ ቅዱስ ቅንጅት የሚመራ መሆኑን ያትታል። በዚህም መለኮታዊ መርህ መሠረት በቤተ ክርስቲያን ውስጥ ያለው መሪነትና አስተዳደር በሰው ፈቃድ ወይም በሥልጣን ውድድር የሚከናወን ሳይሆን፣ በእግዚአብሔር ምርጫና ሹመት ላይ የተመሠረተ ከባድ መለኮታዊ አደራ ነው። ሐዋርያው ጴጥሮስ በ1ኛ ጴጥሮስ 5፥2-3 ላይ ሲመክር፦ “በእናንተ ዘንድ ያለውን የእግዚአብሔርን መንጋ ጠብቁ፤ ይህንም በግድ ሳይሆን በፈቃድ እንደ እግዚአብሔር ፈቃድ ጠብቁት፤ ገንዘብንም ለማግኘት [ለነውር ጥቅም] ሳይሆን ተግተውም እንዲሆን፤ በርስታችሁ ላይም እንደ ገዢዎች ሳይሆኑ ለመንጋው አርአያ ሁኑ” ይላል። ይህ ቃል የመሪዎችን ሕይወት የሚመዝኑ ሦስት ተቃራኒ ጥንዶችን ያስቀምጣል ፣ በግድ ሳይሆን በፈቃድ፣ ለጥቅም ሳይሆን በንጹህ ተጋትነት፣ እና እንደ ጨቋኝ ገዢዎች ሳይሆን አርአያ በመሆን ማገልገል።
ሽማግሌዎች / ጳጳሳት
ትክክለኛውን ትምህርት የማስተማር፣ የፓስተርነት (የእረኝነት) ክትትል የማድረግና መንጋውን ከሐሰት ትምህርት የመጠበቅ ኃላፊነት ያለባቸው ባለአደራዎች ናቸው (1ኛ ጢሞ. 3:1–7፤ ቲቶ 1:5–9)።
ዲያቆናት
የማኅበረሰቡን ፍላጎቶች የሚደግፉ ተግባራዊ አገልግሎቶችን በማከናወን የክርስቶስን አገልጋይነት በተግባር የሚያሳዩ ባለሙያዎች ናቸው (ሐዋ. 6:1–6፤ 1ኛ ጢሞ. 3:8–13)።
ትኩረት በሐዋርያት ሥራ 6፥1-6 እና ማርቆስ 10፥42-45
ይህ የሰማያዊ አገልጋይነት መርህ በጥንቷ ቤተ ክርስቲያን ታሪክ ውስጥ በግልጽ ተፈትኖ ታይቷል። በሐዋርያት ሥራ እንደተመዘገበው፣ በኢየሩሳሌም ቤተ ክርስቲያን ውስጥ የግሪክ ተናጋሪ አይሁድ መበለቶች በዕለታዊው የዕለት ግብር አገልግሎት ችላ ተብለው ሲያጉረመርሙ፣ ሐዋርያት ይህንን ችግር በንቀት አላለፉትም። ጸሎትንና የቃሉን አገልግሎት ቅድሚያ መስጠት ቢገባቸውም፣ የሰዎችን የዕለት ምግብ ፍላጎት ቸል አላሉም፤ ይልቅስ “መንፈስ ቅዱስና ጥበብ የተመላባቸውን” ሰባት ሰዎች መርጠው ለተግባራዊ አገልግሎት ሾሟቸው። ይህ ታሪካዊ ክስተት በቤተ ክርስቲያን ውስጥ መንፈሳዊ አገልግሎት (የቃል አገልግሎት) እና ተግባራዊ አገልግሎት (የማኅበራዊ እንክብካቤ) ተለያይተው የሚታዩ ወይም አንዱ ከሌላው የሚያንሱ ሳይሆኑ፣ ሁለቱም በመንፈስ ቅዱስ ኃይል የሚከናወኑ እኩል ክብር ያላቸው መለኮታዊ ሥራዎች መሆናቸውን ያስተምረናል። ይህ አገልጋይነት ደግሞ በቀጥታ ወደ ራሱ ወደ ክርስቶስ ፍጹም ምሳሌ ይመልሰናል። ጌታችን ኢየሱስ በምድር ላይ በነበረበት ጊዜ፣ ደቀ መዛሙርቱ “ማን ከእኛ ታላቅ ይሆናል?” ብለው ሲከራከሩ እንዲህ ሲል አረማቸው፦ “የአሕዛብ ገዢዎች ተብዬ የተቀመጡ በእነርሱ ላይ ይሠለጥናሉ፥ ታላላቆቻቸውም በላያቸው ላይ ሥልጣን አላቸው፤ በእናንተ መካከል ግን እንዲህ አይሁን፤ ማንም ከእናንተ ታላቅ ሊሆን የሚወድ የሁሉ አገልጋይ ይሁን” (ማርቆስ 10፥42-45)። ክርስቶስ ራሱ “የሰው ልጅ ልገልገል እንጂ ሊገለገል አልመጣም፣ ነፍሱንም ለብዙዎች ቤዛ ሊሰጥ መጣ እንጂ” በማለት ራሱን ፍጹም አርአያ አድርጎ አቅርቧል። ስለዚህ በቤተ ክርስቲያን ውስጥ ያለ ማንኛውም ሥልጣን ከመንፈሳዊ ትሕትና እና ከክርስቶስ መስዋዕታዊ ፍቅር ውጭ ሲሆን እውነተኛውን ትርጉሙ ይስታል።
የቤተ ክርስቲያን ሥርዓቶች
በዚህ መዋቅራዊና መንፈሳዊ ሕይወት ውስጥ፣ ቤተ ክርስቲያን የምታከናውነው ታላላቅ ምሥጢራዊ ሥርዓቶች (ጥምቀት እና የጌታ እራት) የማይታየውን መለኮታዊ ጸጋ በሚታይና በሚዳሰስ መልክ ለምዕመናን የሚያስተላልፉ ኃያል መንፈሳዊ መሣሪያዎች ናቸው። እነዚህ ሥርዓቶች በሰው ልማድ ወይም በባህል የመጡ ሳይሆኑ፣ ራሱ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ እንድንፈጽማቸው ያዘዛቸውና በታዛዥነት የምንፈጽማቸው የቃል ኪዳን ማኅተሞች ናቸው።
ጥምቀት (ሮሜ 6፥3-4) አማኙ ከክርስቶስ ጋር በመስቀል ላይ እንደሞተ፣ በውኃው ውስጥ ሲሰጥም ከእርሱ ጋር እንደተቀበረ፣ ከውኃው ሲወጣም ከሙታን ተነስቶ በአዲስ ሕይወት እንደሚመላለስ የሚያሳይ ጥልቅ ሐዋርያዊ ምስል ነው። ውኃው ውስጥ መስመጥ የኃጢአትን ሥጋዊ ሕይወት መቅበር ሲያመለክት፣ ከውኃው መውጣት ደግሞ በክርስቶስ ትንሣኤ ኃይል አዲስ ፍጥረት ሆኖ ወደ ቃል ኪዳኑ ማኅበረሰብ የመግቢያ በር ነው።
በሌላ በኩል የጌታ እራት (1ኛ ቆሮንቶስ 11፥24-26) ያለፈውን፣ አሁኑንና ወደፊት የሚመጣውን ጊዜ በአንድ ላይ የሚያስተሳስር ድንቅ የኅብረት ሥርዓት ነው። ወደ ኋላ ተመልሶ ያለፈውን የክርስቶስን ስቅለትና የደም መስዋዕት ያስታውሳል፤ በአሁኑ ጊዜ ካለው የክርስቶስ አካል (ማኅበረሰብ) ጋር ጥልቅ መንፈሳዊ ኅብረት ያደርጋል፤ ወደፊትም ጌታ በክብር እስኪመለስ ድረስ ያለውን ሰማያዊ ተስፋ ያበስራል። “ይህን እንጀራ ስትበሉ ይህንንም ጽዋ ስትጠጡ የጌታን ሞት እስከሚመጣ ድረስ ትናገራላችሁና” የተባለው ቃል፣ ይህ ሥርዓት ተራ የማስታወሻ መርሃ ግብር ሳይሆን፣ የክርስቶስን ድል ለዓለም በንቃት የምናውጅበት ሕያው አዋጅ መሆኑን ያረጋግጣል።
| ሥርዓት |
ትርጉም |
የመጽሐፍ ቅዱስ መሠረት |
| ጥምቀት |
አማኙ ከክርስቶስ ጋር መሞቱንና ለአዲስ ሕይወት መነሳቱን የሚያሳይ፣ ወደ ቃል ኪዳኑ ማኅበረሰብ የመግቢያ ምልክት |
ሮሜ 6፥3-4 |
| የጌታ እራት |
የክርስቶስን መሥዋዕትነት እያሰቡ የመሳተፍ የኅብረት ማዕድ፤ ያለፈውን ማስታወስ፣ የአሁኑን ማረጋገጥ፣ የመጪውን መናፈቅ |
1ኛ ቆሮ. 11፥24-26 |
የቤተ ክርስቲያን ተግሣጽና ጥበቃ
የቤተ ክርስቲያን ተግሣጽ የሕይወትን ቅድስና ለመጠበቅና አባላቶቿ በመንፈሳዊው ጎዳና በጽናት እንዲቀጥሉ ለማድረግ የተሰጠ መለኮታዊና መጽሐፍ ቅዱሳዊ ሥርዓት ነው። ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በማቴዎስ 18፥15-17 ላይ እንዳስተማረው፣ ተግሣጽ በችኮላ የሚወሰድ የቅጣት እርምጃ ሳይሆን፣ ደረጃ በደረጃ የሚከናወን የፍቅር ሂደት ነው፦ በመጀመሪያ በግል (“ሂድና በአንተና በእርሱ መካከል ብቻ ውሰደው”)፣ በመቀጠል ከምስክሮች ጋር፣ በመጨረሻም በቤተ ክርስቲያን ፊት እንዲሆን ታዟል። ይህ ጥንቁቅ አሠራር ራሱ የተግሣጽን እውነተኛ ግብ ያሳያል፤ ዓላማው አጥፊውን ማሸማቀቅ ወይም በፍጥነት ማጥፋት ሳይሆን፣ የጠፋውን በግ ወደ ንስሐና ወደ ሕይወት መንገድ መልሶ ማምጣት ነው። ሐዋርያው ጳውሎስ በገላትያ 6፥1 ላይ “ወንድሞች ሆይ፥ አንድ ሰው በማናቸውም ኃጢአት ተገኘ እንኳ ቢሆን፥ እናንተ መንፈሳውያን የሆናችሁ ራሳችሁ ደግሞ እንዳትፈተኑ ተጠንቀቁ፣ በየዋህነት መንፈስ ሰውን አቅኑ” በማለት ይህንን መንፈሳዊ አሠራር ያብራራል። ተግሣጽ የሚደረገው በጭካኔና በበላይነት ስሜት ሳይሆን፣ ራስን በበለጠ ጥንቃቄ በመፈተሽና በየዋህነት መንፈስ ነው። በ1ኛ ቆሮንቶስ 5፥6-7 ላይ “ትንሽ የቂጣ ብቅል ሁሉ ዱቄቱን ያቦካዋል” የሚለውን ምሳሌ ስንመለከት፣ በቤተ ክርስቲያን ውስጥ የሚታለፍ ኃጢአት እንደ ቂጣ ብቅል በመላው ማኅበረሰብ ውስጥ እየተስፋፋ ንጽህናዋን እንደሚያደፈርስ እንረዳለን። ስለዚህ ተግሣጽ እንደ ቅጣት ሳይሆን እንደ መንፈሳዊ መድኃኒት የሚታይ ሲሆን፣ ቤተ ክርስቲያን የጌታዋን የኢየሱስ ክርስቶስን ፍጹም ቅድስና በታማኝነት ለዓለም እንድታንጸባርቅ የሚያስችል መለኮታዊ ጥበቃ ናት።
ቤተ ክርስቲያንና የኋለኛው ዘመን ተስፋ
የመጻተኛነት ጉዞና የአሁኑ ዘመን ውጥረት
በዚህ ምድር ላይ የምትኖረው የቤተ ክርስቲያን ሕልውና ሲታሰብ፣ እርሷ እንደ ቋሚ ምድራዊ ነዋሪ ሳይሆን እንደ እንግዳና መጻተኛ የምትጓዝ ቅድስት ናት። ይህ ልዩ ማንነቷ የሚመነጨው በሁለት ዘመናት መካከል ባለው ውጥረት ውስጥ በመገኘቷ ነው። በአንድ በኩል በክርስቶስ የመጀመሪያ መምጣት የመዳንን ታላቅ በረከት ተቀብላለች፤ በሌላ በኩል ደግሞ በዳግም ምጽዓቱ የምትቀበለውን ፍጹም የሰማያዊ ክብር ወራሽነት በትዕግሥት ትጠባበቃለች። ጴጥሮስ በ1ኛ ጴጥሮስ 2፥11 ላይ “ወዳጆች ሆይ፥ ነፍስን ከሚዋጋ ሥጋዊ ምኞት ትርቁ ዘንድ እንግዶችና መጻተኞች እንደ መሆናችሁ እለምናችኋለሁ” ሲል፣ ይህ ጥሪ ተራ ምሳሌያዊ አገላለጽ ሳይሆን በዕለት ተዕለት ሕይወት የሚተገበር ተግባራዊ ምክር መሆኑን ያሳያል። አማኞች “እንግዳና መጻተኛ” መሆናቸውን በመገንዘባቸው ብቻ ነው ለዚህ ዓለም አላፊና ጠፊ ምድራዊ ምኞቶች ዕርቅ የማይሰጡት፤ ምክንያቱም ልባቸውና ዜግነታቸው ከሰማያዊው አገራቸው ጋር የተቆራኘ ነው። አማኞች ይህንን የመጻተኛነት ረጅም ጎዳና በድል እንዲሻገሩ የሚያደርጋቸው፣ የአሁኑን ዘመን መከራና ስደት በትንሣኤ ተስፋ ኃይል እያሸነፉ ወደ ፊት መጓዛቸው ነው።
የወደፊቱ ክብርና ዘላለማዊው ድል
"ቅድስቲቱም ከተማ አዲሲቱ ኢየሩሳሌም፥ ለባልዋ እንደ ተሸለመች ሙሽራ ተዘጋጅታ፥ ከሰማይ ከእግዚአብሔር ዘንድ ስትወርድ አየሁ።"
— ራእይ 21፥2
የቤተ ክርስቲያን ተልእኮና የጉዞ ፍጻሜ ማጠናቀቂያው በዚህ ጊዜያዊ ዓለም ላይ ሳይሆን፣ ከክርስቶስ የመጨረሻ ድል ጋር በተሳሰረው ዘላለማዊ ክብር ላይ ነው። በዮሐንስ ራእይ 21፥2 ላይ የተገለጠው ግርማዊ ራእይ የመላውን የታሪክ ሂደት ፍጻሜ ያበስራል፦ በዘፍጥረት መጀመሪያ በሰው ኃጢአት ምክንያት ጠፍታ የነበረችው ገነት አሁን በአዲሲቱ ኢየሩሳሌም መልክ፣ ለጋብቻ በታላቅ ጌጥ እንደተዘጋጀች ሙሽራ ከሰማይ ከእግዚአብሔር ዘንድ ትወርዳለች። መጽሐፍ ቅዱስ በግልጽ እንደሚመሰክረው፣ ቤተ ክርስቲያን በዘመናት መጨረሻ ከሙታን ተነሥታ እንደምትከብርና ሙሉ በሙሉ የክርስቶስን ፍጹም መልክ እንደምትመስል ተስፋ ተሰጥቷታል። ኤፌሶን 5፥27 “ለራሱ ክብርት የሆነችውን ቤተ ክርስቲያንን፥ እድፈትም ሆነ የፊት መጨማደድ ወይም ማንም ነውር የሌለባትን አድርግ ዘንድ” ይላል፤ ይህ ፍጹም ንጽህናና ክብር ቤተ ክርስቲያን በራሷ የሰብአዊ ጥረት የምታገኘው ውጤት ሳይሆን፣ ራሱ ሙሽራው ክርስቶስ ስለ ሙሽራይቱ ባለው ፍቅር የሚያከናውነው የቤዛነት ፍጻሜ ነው። የተዋጀችው ቤተ ክርስቲያን በአዲሲቱ ሰማይና ምድር ከኃጢአት፣ ከሥቃይና ከሞት ሐዘን ለዘላለም ነፃ ሆና ከፈጣሪዋ ጋር በቅርብ ኅብረት ትኖራለች። በዚህ ሰፊ የዘላለም አድማስ ውስጥ ሲታይ፣ ቤተ ክርስቲያን አሁን በምድር የምታደርገው አምልኮና የምትሰጠው ምስክርነት ተራ ተግባር ሳይሆን፣ ለዚያ ለሚመጣው ዘላለማዊ ክብርና አጠቃላይ መለኮታዊ ተሃድሶ እንደ አስደናቂ ዋስትና እና የመጀመሪያ “ቅምሻ” የሚያገለግል ነው።
ቤተ ክርስቲያን በክርስቶስ ማዕከልነት ላይ የተመሠረተች፣ በመንፈስ ቅዱስ ኃይል ሕያው የሆነች እና ታላቅ ሰማያዊ ተልእኮን ያነገበች መለኮታዊ ማኅበረሰብ ናት። ማንነቷ ራስ በሆነው በክርስቶስ ላይ የተገነባ ነው፤ ሕይወቷ በውስጧ በሚያድረው መንፈስ ቅዱስ ኃይል ይታደሳል፤ ዓላማዋም በቃል ኪዳን ታዛዥነት፣ በእውነተኛ አምልኮና በሁለንተናዊ አገልግሎት ይገለጻል። ቤተ ክርስቲያን የእግዚአብሔር የቤዛነት ሥራ የአሁኑ “ሕያው ምልክት” እንደመሆኗ መጠን፣ በዘላለማዊው የክርስቶስ ክብርና አገዛዝ ውስጥ የምትካፈልበትን የመንግሥቱን ሙላት በናፍቆት ትጠብቃለች።
