በዓለም ውስጥ ተግባራዊ የክርስቲያን ሕይወት

በክርስቲያናዊ እምነት እና በዓለማዊ ባህል መካከል ያለው መገናኘት በየዘመናቱ ቤተክርስቲያንን ከሚገጥሟት እጅግ ዘላቂ እና ከፍተኛ ተግዳሮቶች መካከል አንዱ ነው። የቀድሞዎቹ ደቀ መዛሙርት በሮማ ግዛት ውስጥ ከነበረው ማኅበራዊ-ፖለቲካዊ ውስብስብነት ጋር ከመታገል አንስቶ፣ በድኅረ-ዘመናዊ ማኅበረሰብ የብዝኃነት መሀል እስከሚኖሩ የዘመናችን አማኞች ድረስ፣ የአንድን ሰው ሥነ-መለኮታዊ እምነቶች በማይጋራ እና አብዛኛውን ጊዜም በንቃት በሚቃወም ዓለም ውስጥ፣ እንዴት በታማኝነት መኖር እንደሚቻል የሚነሳው ጥያቄ ምንጊዜም አጣዳፊ ሆኖ ይኖራል። የሴኩላራይዜሽን (ዓለማዊነት) ጫናዎች ፣ በሰፊው ሲተረጎም ሃይማኖታዊ እምነትን፣ ሥልጣንን እና ልምምድን ከሕዝባዊው መድረክ ቀስ በቀስ ማግለል ማለት ነው። እነዚህን ተግዳሮቶች በዘመናዊው ምዕራባዊ ዓለም፣ እና አሁን አሁን ደግሞ በግሎባል ሳውዝ እያባባሱት መጥተዋል።

ሆኖም ይህ ተግዳሮት አዲስ አይደለም። የብሉይ እና የአዲስ ኪዳን ቀኖናዊ ቅዱሳት መጻሕፍት፣ በአብዛኛው፣ በትልልቅ እና አብዛኛውን ጊዜም ጠላትነት በሞላባቸው ባህላዊ አካባቢዎች ውስጥ አናሳ ሆነው ለሚኖሩ ማኅበረሰቦች የተጻፉ ጽሁፎች ናቸው። እስራኤል እንደ ቃል ኪዳን ሕዝብ በከነዓናውያን፣ በግብፃውያን፣ በባቢሎናውያን እና በፋርስ ሥልጣኔዎች መካከል ኖራለች። የጥንቷ ቤተክርስቲያን ብቅ ያለችው በግሪኮ-ሮማዊ አረማዊነት እና በአይሁድ የሁለተኛው ቤተ መቅደስ አውዶች ውስጥ ነው። ቅዱሳት መጻሕፍት ስለ ታማኝ ሕይወት ተግባራዊ ገጽታዎች በቀጥታ የሚናገሩት በትክክል በእነዚህ አውዶች ውስጥ ነው፦ ከሰው ልጅ ማኅበረሰብ ሳይገለሉ እንዴት መጸለይ፣ መሥራት፣ ቤተሰብን ማስተዳደር፣ በማኅበራዊ ሕይወት መሳተፍ፣ መከራን መቀበል፣ የእንግዳ ተቀባይነትን ማሳየት እና የሥነ-ምግባር ታማኝነትን መጠበቅ እንደሚቻል ያስተምራሉ።

የቃላት ብያኔ

'ዓለማዊ' እና 'ዓለማዊ ዓለምን' መተርጎም

'ሴኩላር' ወይም 'ዓለማዊ' የሚለው ቃል 'ዘመን' ወይም 'ዓለም' ከሚለው የላቲን ቃል የመጣ ሲሆን ከፍተኛ የሆነ የትርጉም ለውጥ አድርጓል። በመጀመሪያው ሥነ-መለኮታዊ አጠቃቀሙ፣ በግድ ለሃይማኖት ጠላትነትን ሳያሳይ ጊዜያዊውን ከዘላለማዊው እውነታ ለመለየት ብቻ ያገለግል ነበር። በዘመናዊው አጠቃቀም ግን፣ ዓለማዊ' ማለት በእግዚአብሔር ማመን ከሌሎች አማራጮች መካከል አንዱ አማራጭ ብቻ የሆነበትን፣ እና ለማኅበራዊ ሕይወት መደበኛ ማዕቀፍ መሆኑ ያበቃበትን ሁኔታ ያመለክታል። ለዚህ ጽሑፍ ዓላማ፣ 'ዓለማዊ ዓለም' ማለት ከመለኮታዊ ሥልጣን ወይም ከገሃዱ ዓለም በላይ ከሆነ ግዴታ ጋር ምንም ዓይነት ግልጽ ግንኙነት ሳይኖራቸው በሚንቀሳቀሱ ፍልስፍናዎች፣ ተቋማት፣ እና አሠራሮች የተቀረጸ ማኅበራዊ-ባህላዊ እሳቤ ማለት ነው።

ይህ ትርጓሜ ዓለማዊው ዓለም ወጥ በሆነ መልኩ ለክርስትና ጠላት ነው ብሎ አስቀድሞ አይገምትም፣ ምንም እንኳን መዋቅራዊ በሆነ እና አብዛኛውን ጊዜም ርዕዮተ-ዓለማዊ በሆነ መልኩ ግድየለሽ ወይም ተቃዋሚ መሆኑን ቢገነዘብም። የመጽሐፍ ቅዱስ ማዕቀፍም በተመሳሳይ ውስብስብ የሆነን ግንኙነት ይገነዘባል፦ በአዲስ ኪዳን ውስጥ 'ዓለም' (ኮስሞስ / kosmos) ገለልተኛ ትርጉም (የተፈጠረው ሥርዓት፣ ዮሐ 3:16) እና አሉታዊ ትርጉም (ከእግዚአብሔር የተለየ የወደቀ የዕሴቶች ሥርዓት፣ 1 ዮሐ 2:15-17) አለው። ጥልቅ የሆነ የቅዱሳት መጻሕፍት ንባብ ሁለቱንም ትርጉሞች ውጤታማ በሆነ ውጥረት ውስጥ አብሮ መያዝን ይጠይቃል።

ለዓለማዊ ተሳትፎ የብሉይ ኪዳን መሠረቶች

የፍጥረት ትእዛዝ እና የአምላክ መልክ

ክርስቲያኖች ከዓለም ጋር ስለሚያደርጉት ተሳትፎ የሚቀርብ ማንኛውም ሐሳብ ሥነ-መለኮታዊ መነሻው የፍጥረት ትምህርት መሆን አለበት። ዘፍጥረት 1-2 ለቀጣይ መጽሐፍ ቅዱሳዊ ሥነ-ምግባሮች መሠረት የሚሆኑ በርካታ መሠረታዊ መርሆችን ያስቀምጣል። አንደኛ፣ የሰው ልጆች በእግዚአብሔር መልክ መፈጠራቸው ( ዘፍ 1:26-27) የእያንዳንዱን ሰው ሊቀነስ የማይችል ክብር ያስቀምጣል፣ እናም ትርጉም ያለው የሰው ልጅ ባህል ሊኖር የሚችልበትን መሠረት ይጥላል። ሁለተኛ፣ የባህል ትእዛዝ ፣ 'ብዙ፥ ተባዙ፥ ምድርንም ሙሉአት፥ ግዙአትም' (ዘፍ 1:28) ሲሆን የሰው ልጅ በሥራ፣ በኪነ-ጥበብ፣ በአስተዳደር እና በማኅበረሰብ አማካይነት በፍጥረት ውስጥ የተደበቁ አቅሞችን እንዲያጎለብት ኃላፊነት ይሰጣል።

የባህል ትእዛዝ፣ ከእግዚአብሔር ተለይቶ በራስ ገዝነት ሳይሆን እንደ እርሱ እንደራሴዎች (መዝ 8:5-8) የሰውን ባህል በሙሉነት ለማዳበር የተሰጠ መለኮታዊ ተልእኮን ይወክላል። ይህ ትእዛዝ በውድቀት ምክንያት አልተሻረም፤ ይልቁንም በሰው ልጅ የባህል ጥረቶች ውስጥ ከንቱነትን፣ ግጭትን እና መጣመምን ባመጣው ኃጢአት ምክንያት ውስብስብ ሆኗል (ዘፍ 3:17-19፤ ሮሜ 8:20)። የቅዱሳት መጻሕፍት የቤዛነት ትረካ፣ በከፊል፣ የዚህ የመጀመሪያ ትእዛዝ ዳግም መታደስ እና ነገረ-ፍጻሜያዊ መቋጫ (ራእይ 21-22) ተደርጎ ሊወሰድ ይችላል።

ከሁሉም በላይ፣ የእግዚአብሔር መልክ ከዓለም ጋር መሳተፍ ፣ ባህላዊ፣ ማኅበራዊ፣ እና ሲቪል ገጽታዎቹን ጨምሮ ለክርስቲያናዊ ሕይወት እንደ አማራጭ የሚታከል ሳይሆን፣ የሰው ልጅ መሠረታዊ ጥሪ አካል መሆኑን ያሳያል። ከባህላዊ ተሳትፎ ሙሉ በሙሉ የሚያፈገፍግ ክርስቲያን ይህንን የፍጥረት ትእዛዝ ከመፈጸም ይልቅ ይጥሰዋል።

እስራኤል በአሕዛብ መካከል

የአብርሃም ቃል ኪዳን (ዘፍ 12:1-3) የቀረውን የብሉይ ኪዳን ክፍል የሚመራ አንድ መስተጋብርን ያስተዋውቃል፦ እስራኤል የተለየ ሕዝብ እንድትሆን ከአሕዛብ መካከል ተጠርታለች፣ ሆኖም ይህ ምርጫ በግልጽ ተልእኮአዊ ነው ። 'በአንተ የምድር ነገዶች ሁሉ ይባረካሉ' (ዘፍ 12:3)። የእስራኤል መለየት በራሱ ግብ አይደለም፣ ነገር ግን ከያህዌ ጋር ባላት የቃል ኪዳን ግንኙነት አማካይነት ዓለምን ለመባረክ እንደ መሣሪያ ሆኖ ያገለግላል።

የሲና ሕግጋት (ዘጸ 19-24፤ ዘዳግም) ይህንን ውጥረት ይበልጥ ያዳብሩታል። እስራኤል 'የካህናት መንግሥትና የተቀደሰ ሕዝብ' ሆና ተመሥርታለች (ዘጸ 19:6) ። የካህን አማላጅነት አንድ ሰው ከሚያማልድላቸው ጋር መቅረብን ሲያሳይ፣ ቅድስና (ቃዶሽ ፣ 'የተለየ' ማለት ነው) ደግሞ መለየትን ይጠይቃል። የሙሴ ሕግ የምግብ ሕግጋት፣ የንጽሕና ሥርዓቶች እና የድንበር ምልክቶች፣ ከሌሎች ተግባራቸው በተጨማሪ፣ እስራኤል በአሕዛብ መካከል ላላት ልዩነት ማኅበራዊ ሁኔታዎችን ለመፍጠር አገልግለዋል። ሆኖም እስራኤል በዚያው ልክ ለባዕድ አገር ሰው ፍትህን እና ርኅራኄን እንድታሳይ ታዛለች (ዘሌ 19:33-34፤ ዘዳ 10:17-19)፤ ይህም መለየቷ መቼም ቢሆን ወደ አግላይነት እንዳይጠነክር ያሳያል።

ይህ ጥቅስ ለኦሪት ከሚሰጠው ግልጽ ተልእኮአዊ ማብራሪያ አንጻር አስደናቂ ነው፦ እስራኤል ለእግዚአብሔር ሕግ የምትሰጠው ታዛዥነት፣ በሚመለከቱ አሕዛብ ፊት ስለ እግዚአብሔር ጥበብ እንደ ሕዝባዊ ምስክር ሆኖ እንዲያገለግል የታሰበ ነበር። ይህ 'የመሳብ ሞዴል' የሆነው ተልእኮ ፣ የማኅበረሰቡ የሕይወት ጥራት የውጭ ሰዎችን ወደ እግዚአብሔር የሚስብበት ፣ መጽሐፍ ቅዱሳዊውን የዓለም ተሳትፎ ለመረዳት መሠረታዊ ነው። እንዲሁም የቃል ኪዳን ማኅበረሰቡ ውስጣዊ ሕይወት (አምልኮ፣ ሥነ-ምግባር፣ ማኅበራዊ ፍትህ) ቀጥተኛ የሆነ ሕዝባዊ-ሥነ-መለኮታዊ ትርጉም እንዳለው ያረጋግጣል።

የባቢሎን ምርኮ እስራኤል በዓለማዊ አካባቢ ስለሚኖር ሕይወት ያላትን ግንዛቤ ይበልጥ አስልቶታል። የኤርምያስ ለምርኮኞች የላከው መልእክት (ኤር 29:4-7) በተለይ አስተማሪ ነው፦ 'እኔ ወደ እርሷ ማርኬ ላፈልስኋት ከተማ ሰላምን (ሻሎም) ፈልጉ፥ ስለ እርሷም ወደ እግዚአብሔር ጸልዩ፤ በሰላምዋ ለእናንተ ሰላም ይሆናልና'። ይህ ክፍል መገለልን ወይም ገለልተኛ ተቃውሞን ከመምከር ይልቅ፣ ስለ አረማዊቷ ከተማ ንቁ የማኅበረሰብ ተሳትፎን እና የአማላጅነት ጸሎትን ያዛል። በባቢሎን ቤተ መንግሥት ውስጥ የዳንኤል፣ ሐናንያ፣ ሚሳኤል፣ እና ዓዛርያ አብነት ፣ የተለየውን የሃይማኖት ልምምዳቸውን እየጠበቁ (ዳን 1፣ 3፣ 6) በተመሳሳይ ጊዜ በሙያዊ ኃላፊነቶቻቸው የላቀ ውጤት ማምጣታቸው (ዳን 1:17-20፤ 2:48-49) ፣ የዚህን ድርብ ታማኝነት ታላቅ ምሳሌ ይሰጣል።

የነቢያት ትውፊት እና ማኅበራዊ ሥነ-ምግባር

የእስራኤል ጥንታውያን ነቢያት የቃል ኪዳን እምነት ስላለው ማኅበራዊ እና ሥነ-ምግባራዊ አንድምታዎች በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ እጅግ ኃይለኛ ከሆኑት ማብራሪያዎች መካከል ጥቂቶቹን ያቀርባሉ። አሞጽ፣ ኢሳይያስ፣ ሚክያስ፣ እና የዘመናቸው ሰዎች የሃይማኖት ሥርዓትን ከማኅበራዊ ፍትህ መለየትን በተከታታይ ያወግዛሉ፤ እውነተኛ የእግዚአብሔር አምልኮ የተለወጡ ማኅበራዊ ግንኙነቶችን ማፍራት እንዳለበት አጥብቀው ይናገራሉ። የአሞጽ ታዋቂ አዋጅ 'በዓላችሁን ጠልቻለሁ፥ አቅሽሼዋለሁም... ነገር ግን ፍርድ እንደ ውኃ፥ ጽድቅም እንደማያቋርጥ ፈሳሽ ይፍሰስ' (አሞጽ 5:21, 24)። የነቢያት የቃል ኪዳን ታዛዥነት ሕዝባዊ እና ማኅበራዊ ባሕርይ ሊኖረው ይገባል የሚለውን አቋም በምሳሌነት ያሳያል።

'ለአሕዛብ ፍርድን የሚያወጣ' እና ተልእኮው 'እስከ ምድር ዳርቻ' የሚዘልቀው የኢሳይያስ የእግዚአብሔር ባሪያ ራዕይ (ኢሳ 42:1-4፤ 49:1-6)፣ የቃል ኪዳኑ ማኅበረሰብ ከብሔረ-እስራኤል አልፎ የሚሰፋበትን የአዲስ ኪዳንን አሠራር አስቀድሞ የሚያሳይ ዓለም አቀፋዊ አቅጣጫን ያስተዋውቃል። ኢሳይያስ 58 ለተግባራዊ ሥነ-ምግባር ልዩ ጠቀሜታ አለው፤ ምክንያቱም እውነተኛ አምልኮን ('ጾምን') ለድሆች እና ለተገለሉ ሰዎች በሚደረግ ተጨባጭ የፍትህ፣ የነጻነት፣ እና የልግስና ተግባራት ይተረጉመዋል። ከማኅበራዊ ለውጥ የተፋታውን አስመሳይ ሃይማኖት የሚነቅፈው ይህ የነቢያት ትችት፣ የክርስቲያን እምነትን በማኅበራዊ እና ፖለቲካዊ ረገድ ፋይዳ ቢስ በሚያደርግ መልኩ ከማመንፈስ የሚከላከል ዘላቂ መከላከያ ሆኖ ይኖራል።

የዕለት ተዕለት ሕይወት ሥነ-ምግባር

የብሉይ ኪዳን የጥበብ ትውፊት ፣ ምሳሌ፣ ኢዮብ፣ መክብብ፣ እና የተወሰኑ መዝሙራት ከመደበኛ የሰው ልጅ የዕለት ተዕለት ሕይወት ተግባራት ጋር፦ ማለትም ከሥራ፣ ከሀብት፣ ከንግግር፣ ከጓደኝነት፣ ከጾታዊ ግንኙነት፣ ከጊዜ፣ እና ከሞት ጋር ምናልባትም እጅግ ቀጥተኛ የሆነውን የብሉይ ኪዳን ተሳትፎ ያቀርባል። ይህ ሥነ-ጽሑፍ በተለየ የቃል ኪዳን ማዕቀፍ ውስጥ ሳይሆን፣ በአብዛኛው በሥነ-ፍጥረት ሥነ-መለኮት ውስጥ በመንቀሳቀስ በእግዚአብሔር መልክ ለተፈጠሩ ሰዎች ሁሉ ተደራሽ የሆኑ ዓለም አቀፋዊ የሰው ልጅ ጉዳዮችን በመዳሰሱ ይታወቃል።

የምሳሌ መጽሐፍ ተግባራዊ የሥነ-ምግባር ትምህርቱን፣ ' የጥበብ መጀመሪያ እግዚአብሔርን መፍራት ነው' በሚለው ትምህርት ላይ (ምሳ 1:7፤ 9:10) በመመሥረት፣ እውነተኛ ተግባራዊ ጥበብ በመሠረቱ ሥነ-መለኮታዊ መሆኑን ያረጋግጣል። ሆኖም በምሳሌ መጽሐፍ ስለ ሥራ ትጋት (ምሳ 6:6-11፤ 12:24)፣ በንግድ ስለሚኖር ታማኝነት (ምሳ 11:1፤ 16:11)፣ ለድሆች ስለሚሰጥ ለጋስ ምጽዋት (ምሳ 19:17፤ 22:9)፣ እና ስለ ጠቢብ የንግግር አጠቃቀም (ምሳ 18:21) የሚሰጠው የተለየ ምክር፣ ከዓለማዊ ተሳትፎ ጋር እጅግ አግባብነት ያላቸውን የሕይወት ገጽታዎች በትክክል ይዳስሳል። የመክብብ መጽሐፍ የዓለማዊ ስኬትን ገደቦች፣ እና ትርጉም ላለው ሕይወት መለኮታዊ አቅጣጫ አስፈላጊ መሆኑን በተመለከተ (መክ 12:13-14) እንደ ቀጣይነት ያለው ሥነ-መለኮታዊ ማሰላሰያ ሆኖ ያገለግላል።

ለዓለማዊ ተሳትፎ የአዲስ ኪዳን መሠረቶች

የእግዚአብሔር መንግሥት እና ባህላዊ መገኘት

የኢየሱስ ማዕከላዊ አዋጅ የሚያተኩረው በእግዚአብሔር መንግሥት (ግዛት) ላይ ነው ። ይኸውም መለኮታዊ ሉዓላዊነት ወደ ሰው ልጅ ታሪክ ውስጥ ያደረገው የነገረ-ፍጻሜ ሰብሮ መግባት ነው (ማርቆስ 1:14-15)። ይህ አዋጅ ክርስቲያኖች ከዓለማዊው ዓለም ጋር እንዴት ሊዛመዱ እንደሚገባ ጥልቅ አንድምታዎች አሉት። የእግዚአብሔር መንግሥት በኢየሱስ አገልግሎት፣ ሞት፣ እና ትንሣኤ ውስጥ 'አስቀድማ' የተጀመረች፣ ሆኖም በነገረ-ፍጻሜያዊው የወደፊት ጊዜ ውስጥ 'ገና ያልተጠናቀቀች' ናት። ይህ የተጀመረ ነገረ-ፍጻሜ፣ ለክርስቲያኖች የተለመደውን ውጥረት ይፈጥራል፦ ይኸውም በእርግጥ በመጣች መንግሥት ዜጎች ሆነው፣ ነገር ግን ገና ሙሉ በሙሉ ለእርሷ ባልተገዛ የዓለም ሥርዓት ውስጥ መኖር ነው።

ኢየሱስ ስለዚህ ውጥረት ያስተማረው ትምህርት፣ 'የቄሣርን ለቄሣር፥ የእግዚአብሔርንም ለእግዚአብሔር አስረክቡ' (ማቴዎስ 22:21፤ ማርቆስ 12:17፤ ሉቃስ 20:25) በሚለው መመሪያው በምሳሌነት ይታያል። ይህ ታዋቂ አባባል ዓለማዊ የፖለቲካ ሥልጣንን መለኮታዊ አያደርግም ወይም ሙሉ በሙሉ ውድቅ አያደርግም፤ ይልቁንም ጊዜያዊ የዜግነት ግዴታዎች፣ የመጨረሻ ከሆነው መለኮታዊ ሉዓላዊነት አጠቃላይ ማዕቀፍ ውስጥ ሆነው እውቅና የሚያገኙበትን የተለየ ግንኙነት ይመሠርታል። በዚህም ኢየሱስ ቲኦክራሲያዊ ፍጹምነትን (የሕይወት ክፍሎች ሁሉ በሃይማኖታዊ ማኅበረሰብ ውስጥ የሚዋጡበትን) እና ዓለማዊ ሁለትዮሽነትን (ሃይማኖታዊ ሕይወት ከዜግነት ሕልውና ሙሉ በሙሉ የሚለይበትን) በተመሳሳይ ውድቅ ያደርጋል።

በማቴዎስ የተራራው ስብከት (ማቴዎስ 5:13-16) ውስጥ ያሉት የጨው እና የብርሃን መንታ ዘይቤዎች፣ የደቀ መዛሙርት ማኅበረሰብ ከዓለም ጋር ሊኖረው ስለሚገባው ግንኙነት የኢየሱስን ራዕይ ያጠቃልላሉ። ጨው፣ ውጤታማ እንዲሆን፣ ከሚያጣፍጠው እና ከሚጠብቀው ነገር ጋር መነካካት አለበት፤ ብርሃን፣ ለማብራት፣ በጨለማ ውስጥ መገኘት አለበት። ሁለቱም ዘይቤዎች ተሳትፎን እንጂ መገለልን አያስቡም። 'ጨው አልጫ ቢሆን ግን... ወደ ውጭ ተጥሎ በሰው ከመረገጥ በቀር ወደ ፊት ለምንም አይጠቅምም' (ቁ. 13) የሚለው ማሳሰቢያ፣ ከዓለም ጋር በመመሳሰል ልዩነትን ስለማጣት ያስጠነቅቃል። ስለዚህ መንታ አደጋዎቹ መገለል (ለመሳተፍ አለመቻል) እና መመሳሰል (ከልክ በላይ በመሳተፍ ልዩነትን ማጣት) ናቸው።

የተራራው ስብከት

የተራራው ስብከት (ማቴዎስ 5-7) የኢየሱስን የሥነ-ምግባር ትምህርት የያዘ እጅግ ቀጣይነት ያለው እና የተጠናከረ አካል ነው። ምሁራን ስለ ዘውጉ እና ተግባሩ ተከራክረዋል — ሊደረስበት የማይችል እሳቤን፣ የሽግግር ጊዜ ሥነ-ምግባርን፣ ወይስ በተጨባጭ ሊደረስበት የሚችል የማኅበረሰብ መለኪያን ይወክላል በሚለው ላይ ። ይህ ጽሑፍ ስብከቱ በመንፈስ ቅዱስ አማካይነት ሊኖር የሚችለውን የእግዚአብሔር መንግሥት ሕይወት ባሕርይ ይገልጻል፣ እንዲሁም ለተግባራዊ የክርስቲያን ሕልውና ጥብቅ ቢሆንም መደበኛ መለኪያ ይሰጣል የሚለውን ስምምነት ይከተላል።

ብፅዕናዎች (ማቴዎስ 5:3-12) ለመንግሥቱ ዜጋ መሠረታዊ የባሕርይ መግለጫ ሆነው ያገለግላሉ፦ በመንፈስ ድሆች የሆኑ፣ የሚያዝኑ፣ የዋሆች፣ ጽድቅን የሚራቡና የሚጠሙ፣ የሚምሩ፣ ልባቸው ንጹሕ የሆነ፣ የሚያስታርቁ፣ እና የሚሰደዱ ብፁዓን ናቸው። እነዚህ በጎነቶች የማኅበራዊ እርምጃ ፕሮግራምን ሳይሆን፣ እውነተኛ ተሳትፎን ሊያስችል የሚችልን የባሕርይ ምስረታ ይገልጻሉ። ቀጥሎ ያሉት 'ተቃርኖዎች' (ማቴዎስ 5:21-48) የሙሴን ሕግ በጥልቀት ይለውጡታል፣ ጥያቄዎቹንም ከውጫዊ ባሕርይ ወደ ውስጣዊ ዝንባሌ ያሰፋሉ፣ በመጨረሻም ጠላቶችን እንኳ ውደዱ (ማቴዎስ 5:43-48) ወደሚለው ትእዛዝ ያደርሳሉ ። ይህ ለዓለማዊው (ለሌላው) ወገን የሚሰጥ፣ የክርስቲያናዊ ማኅበራዊ ሥነ-ምግባርን ምንጊዜም ለይቶ የሚያሳውቅ እጅግ ጥብቅ የሆነ አቋም ነው።

በስብከቱ መሃል የሚገኘው የጌታ ጸሎት (ማቴዎስ 6:9-13)፣ ተግባራዊ ሥነ-ምግባርን በምስጋና ጸሎት ላይ ይመሠርታል፦ 'መንግሥትህ ትምጣ፥ ፈቃድህ በሰማይ እንደ ሆነች እንዲሁ በምድር ትሁን' (ቁ. 10) የሚለው ልመና፣ ክርስቲያኖች ከዓለም ጋር የሚያደርጉት ተሳትፎ የነገሮች ሁሉ በመለኮታዊ ሉዓላዊነት ሥር ነገረ-ፍጻሜያዊ (eschatological) መለወጥን ያነጣጠረ እና ከዚያም የተነሳሳ መሆኑን ያረጋግጣል። ይህ ለባህላዊ ብሩህ-ተስፋ ወይም ለተስፋ መቁረጥ መገለል የተሰጠ ፈቃድ ሳይሆን፣ በታሪክ ውስጥ ላለው የእግዚአብሔር የቤዛነት ዓላማ በታማኝነት እና በጸሎት ለመሳተፍ የተሰጠ ፈቃድ ነው።

የጳውሎስ ሥነ-ምግባር፡ ጥሪ

የጳውሎስ መልእክቶች፣ በዓለማዊ ማኅበረሰብ ውስጥ ስለሚኖረው የክርስቲያን ሕይወት ተግባራዊ አደረጃጀት እጅግ ሰፊውን የአዲስ ኪዳን ማብራሪያ ይይዛሉ። የጳውሎስ የሥነ-ምግባር ማዕቀፍ በአዲስ ፍጥረት ሥነ-መለኮት (2 ቆሮንቶስ 5:17፤ ገላትያ 6:15) እና በነገረ-መንፈስ ቅዱስ ላይ የተመሠረተ ነው፦ ከክርስቶስ ጋር የሞተው እና የተነሳው (ሮሜ 6:1-11)፣ እና መንፈስ ቅዱስ ያደረበት (ሮሜ 8:9-11) አማኝ፣ ለተለወጠ የሕልውና መንገድ ኃይል ተሰጥቶታል።

ሮሜ 12-15 የጳውሎስን እጅግ ሁሉን-አቀፍ ተግባራዊ ማሳሰቢያ ይወክላል፣ የሚጀምረውም 'ሰውነታችሁን እግዚአብሔርን ደስ የሚያሰኝና ሕያው ቅዱስም መሥዋዕት አድርጋችሁ ታቀርቡ ዘንድ... እርሱም ማስተዋል የሞላበት አምልኮአችሁ ነው' (12:1) በሚለው እና 'የእግዚአብሔር ፈቃድ... ምን እንደ ሆነ ፈትናችሁ ታውቁ ዘንድ በልባችሁ መታደስ ተለወጡ እንጂ ይህን ዓለም አትምሰሉ' (12:2) በሚለው ጥሪ ነው። 'ማስተዋል የሞላበት አምልኮ' የሚለው ሐረግ አስደናቂ ነው፦ ጳውሎስ እዚህ ጋር አምልኮ በአምልኮ ሥርዓቶች ብቻ የተገደበ ነው፣ 'ተራው ሕይወት' ደግሞ በሥነ-መለኮት ገለልተኛ ነው የሚለውን ማንኛውንም የቅዱስ/ዓለማዊ ሁለትዮሽነት ውድቅ በማድረግ፣ አጠቃላይ የሆነውን አካላዊ፣ የዕለት ተዕለት ሕልውናን ይቀድሳል።

ሮሜ 13:1-7 የአማኙን ከዓለማዊ የፖለቲካ ሥልጣን ጋር ያለውን ግንኙነት በቀጥታ ይመለከታል። ጳውሎስ ለገዥ ባለሥልጣናት እንድንገዛ የሰጠው ትእዛዝ መለኮታዊ ሹመታቸውን መሠረት ያደረገ ቢሆንም፣ በተለይ ፍትሐዊ ባልሆኑ ወይም ጨቋኝ በሆኑ አስተዳደሮች አውድ ውስጥ ሰፊ ክርክር አስነስቷል። ይህ ክፍል የመንግሥትን ሥልጣን ገደብ ከሚገነዘቡ (ሐዋርያት ሥራ 5:29፤ ራእይ 13)፣ እና ገዥዎችን ለመለኮታዊ መለኪያዎች ተጠያቂ ከሚያደርጉ የነቢያት ትውፊቶች ጋር በቀኖናዊ አውድ ውስጥ አብሮ መነበብ አለበት። የጳውሎስ ማዕቀፍ ለእግዚአብሔር ከመታዘዝ ቅድሚያ በሚሰጠው ግዴታ የሚገደብ (ነገር ግን የማይሻር)፣ የዜግነት ተሳትፎ እና ተገቢ የሆነ መገዛት መኖሩን ያረጋግጣል።

የጳውሎስ የጥሪ ትምህርት፣ ስለ ተለያዩ የመንፈስ ስጦታዎች በሚሰጠው ትምህርት (ሮሜ 12:6-8፤ 1 ቆሮንቶስ 12፤ ኤፌሶን 4:11-13) እና አማኞች 'እያንዳንዱ በተጠራበት መጠራት እንደዚሁ ይኑር' (1 ቆሮንቶስ 7:20, 24) በሚለው ምክሩ፣ ይበልጥ ዳብሯል፤ ይህም መደበኛ ለሆኑ ዓለማዊ ሙያዎች ሥነ-መለኮታዊ ትርጉምን የሚያረጋግጥ ሆኖ በሰፊው ይተረጎማል። ይህ የጳውሎስ ግንዛቤ፣ የመካከለኛው ዘመን ክርስትና የነበረውን የቅዱስ/ዓለማዊ ተዋረድ በተግባር በማፍረስ በምዕራቡ ዓለም ታሪክ ውስጥ ምናልባትም እጅግ ባህላዊ ለውጥ ያመጣ ሥነ-መለኮታዊ እድገት ነው።

ቆላስይስ 3:23-24 ስለ ሥራ ሥነ-መለኮት ምናልባትም እጅግ ቀጥተኛውን የጳውሎስ አባባል ያቀርባል፦ 'ለሰው ሳይሆን ለጌታ እንደምታደርጉ፥ የምታደርጉትን ሁሉ በትጋት አድርጉት፥ ከጌታ የርስትን ብድራት እንድትቀበሉ ታውቃላችሁና።' ዓለማዊ ሥራ ግልጽ ከሆነ ሃይማኖታዊ አገልግሎት ጋር ተመሳሳይ በሆነ የተሳትፎ ጥራት እና ተነሳሽነት መከናወን አለበት የሚለው ይህ መርህ፣ ለተግባራዊ የክርስቲያን ሕይወት ሥር-ነቀል አንድምታዎች አሉት። በኤፌሶን 5:22-6:9 እና በቆላስይስ 3:18-4:1 የሚገኙት የቤተሰብ ሕግጋት ፣ ጳውሎስ የዘመኑን የተለመዱ ማኅበራዊ መዋቅሮች ክርስቲያናዊ ለማድረግ የነበረውን ፍላጎት ይበልጥ ያሳያሉ፤ እነዚህ መዋቅሮች በግሪኮ-ሮማውያን ማኅበረሰብ ዘንድ ተቀባይነት የነበራቸው ሲሆን፣ ነገር ግን ጳውሎስ በቤተሰብ ውስጥ የእርስ በርስ መገዛትን፣ ፍትህን እና ፍቅርን በመጥራት የእነርሱን የተዋረድ ግምቶች በተመሳሳይ ጊዜ ይገለብጣል።

በዓለም ውስጥ መቀደስ

የዮሐንስ ወንጌል እና የዮሐንስ መልእክቶች፣ በክርስቲያኑ ማኅበረሰብ እና በዓለም መካከል ስላለው ውጥረት ምናልባትም እጅግ የተራቀቀውን ትንታኔ ያቀርባሉ። አራተኛው ወንጌል 'ዓለም' (kosmos) የሚለውን ቃል ልዩ በሆነ የዲያሌክቲክ (ተቃርኖአዊ ውህደት) መንገድ ይጠቀማል፦ ዓለም በአንድ ጊዜ የመለኮታዊ ፍቅር ዕቃ (ዮሐንስ 3:16)፣ እንዲሁም በክርስቶስ እና በደቀ መዛሙርቱ ላይ የሚደረግ የጠላትነት ማዕከል ነው (ዮሐንስ 15:18-19፤ 17:14)። ይህ ዲያሌክቲክ ዓለማዊውን ሥርዓት ያለምንም ትችት ወደ መቀበል፣ ወይም ደግሞ በጅምላ ወደ መቃወም እንዳያመራ ይከላከላል።

የዮሐንስ 17 የሊቀ ካህናት ጸሎት ለክርስቲያኑ ድርብ ማንነት ዋና ማሳያ ነው። ኢየሱስ ከዓለም የመወገድን (የመውጣትን) አማራጭ በግልጽ ውድቅ ያደርጋል፣ በተመሳሳይ ጊዜም የደቀ መዛሙርቱን ከዓለም መሠረታዊ መለየት ('ከዓለም አይደሉም') አጥብቆ ይናገራል፣ እናም ከእርሱ ተልእኮ ጋር በሚመሳሰል ተልእኮ ወደ ዓለም ይልካቸዋል ('እንደ ላክኸኝ... እንዲሁ ላክኋቸው')። የዚህ ድርብ እንቅስቃሴ አሠራር በእውነት መቀደስ ነው (ቁ. 17, 19) ። ይህም ወደ መመሳሰል ሳያመራ ተሳትፎን የሚያስችል የሥነ-ምግባር እና የመንፈሳዊ ምስረታ ሂደት ነው።

አንደኛ የዮሐንስ መልእክት የሥነ-ምግባሩን ውጤት ያዳብራል፦ ለዓለም በአሉታዊ መልኩ ፣ ማለትም፣ ከእግዚአብሔር ከተለየው የዕሴት ሥርዓቱ ጋር መመሳሰል፣ የሚኖረው ፍቅር ከእግዚአብሔር ፍቅር ጋር አይጣጣምም (1 ዮሐንስ 2:15-17)። ሆኖም ይህ ወዲያውኑ 'እርሱ አስቀድሞ ወዶናልና እኛ እንወደዋለን' (1 ዮሐንስ 4:19) በሚለው አዎንታዊ የሥነ-ሰብእ አባባል እና እርስ በርሳችን እንድንዋደድ በተሰጠው ትእዛዝ ይገደባል ። ይህ ፍቅር ተጨባጭ የሆነ የቁሳቁስ ልግስናን ጨምሮ (1 ዮሐንስ 3:17)፣ ለማኅበራዊ ባሕርይ አንድምታዎች አሉት። ስለዚህ የዮሐንስ ትውፊት፣ ከዓለም ጋር የሚደረግ እውነተኛ ተሳትፎ የሚመነጨው ውስጣዊ ሕይወቱ በመለኮታዊ ፍቅር ከተሞላ ማኅበረሰብ መሆኑን አጥብቆ ይናገራል።

የጴጥሮስ ሥነ-መለኮት፡ መጻተኞች እና ምስክሮች

አንደኛ የጴጥሮስ መልእክት፣ በክርስቲያናዊ እምነታቸው ምክንያት ማኅበራዊ መገለል እና መገፋት እያጋጠማቸው ያሉ ማኅበረሰቦችን ይመለከታል። ጴጥሮስ አማኞችን 'ለተበተኑት መጻተኞች' (1:1) እና 'እንደ እንግዶችና እንደ መጻተኞች' (2:11) ብሎ መጥራቱ፣ የቤተክርስቲያንን ማኅበራዊ ሁኔታ ለመተርጎም በእስራኤል የባቢሎን ምርኮ የበለጸገ የብሉይ ኪዳን ትውፊት ላይ ይመሠረታል። ይህ ዘይቤ በሥነ-መለኮት ፍሬያማ ነው፦ ስደተኞች (ምርኮኞች) ራሳቸውን ባገኙበት ባህል ውስጥ የግድ እየተሳተፉ፣ የራሳቸውን የተለየ ማንነት፣ ቋንቋ እና ልምምድ ይጠብቃሉ።

ይህ ጽሑፍ የተለመደውን የጴጥሮስ ድርብ እንቅስቃሴ ይዟል፦ ከሥጋዊ ምኞት መራቅ (ልዩ መሆን) በአሕዛብ መካከል መልካም ኑሮን ከመጠበቅ (ተሳትፎ) ጋር። የመጨረሻው ተነሳሽነት በግልጽ ተልእኮአዊ ነው፦ በሕዝባዊ አደባባይ ያለው የክርስቲያን ባሕርይ ጥራት ወንጌላዊ ውጤት እንዲኖረው የታሰበ ሲሆን፣ መጀመሪያ ማኅበረሰቡን ይቃወሙ ከነበሩት ሰዎች የእግዚአብሔርን መክበርን የሚያመጣ ነው። ስለዚህ ጴጥሮስ ተራውን የክርስቲያን በጎነት ፣ ታማኝነት፣ ቅንነት፣ ልግስና፣ ለባለሥልጣናት መገዛት (2:13-17)፣ በሥራ ታማኝ መሆን (2:18-25) በተፈጥሮው እንደ ምስክርነት ይቆጥረዋል።

'በእናንተ ስላለ ተስፋ ምክንያትን ለሚጠይቋችሁ ሁሉ መልስ ለመስጠት ዘወትር የተዘጋጃችሁ ሁኑ' (1 ጴጥሮስ 3:15) የሚለው ትእዛዝ፣ ከበጎ ኑሮ (ድርጊታዊ) ምስክርነት ጋር የቃል ምስክርነት አብሮ መሄድ እንዳለበት ያረጋግጣል። በዓለማዊ ማኅበረሰብ ውስጥ የሚኖር እውነተኛ የክርስቲያን መገኘት፣ ማሳየትንም ማወጅንም የተግባር ሥነ-ምግባርን እና ግልጽ የሆነ ሥነ-መለኮታዊ ማመዛዘንን ያካትታል። ይህ ሁሉን-አቀፍ ምስክርነት፣ በእምነት ማኅበረሰብ ውስጥ ጥልቅ ሥር መስደድን፣ እንዲሁም ከውጭ ካሉት ጋር በልበ-ሙሉነት እና በአክብሮት መሳተፍን ይጠይቃል።

ለተግባራዊ የክርስቲያን ሕይወት መሠረታዊ መርሆች

ከላይ የቀረበው የትንታኔ እና የሥነ-መለኮት እይታ፣ በዓለማዊ ዓለም ውስጥ ለሚኖር ተግባራዊ የክርስቲያን ሕይወት ወጥ የሆኑ መርሆችን ያስገኛል። እነዚህ መርሆች ከማንኛውም ነጠላ ጽሑፍ የተገኙ ሳይሆኑ፣ ከቀኖናዊው ሙላት ተስማሚ ምስክርነት የሚወጡ ናቸው። ሠንጠረዥ 1 የብሉይ እና የአዲስ ኪዳን ጭብጦችን ንጽጽራዊ ቅኝት ያቀርባል፣ በመቀጠልም የስድስት መሠረታዊ መርሆች ዝርዝር ማብራሪያ ይቀርባል።

ሠንጠረዥ 1፡ ለዓለማዊ ተሳትፎ ንጽጽራዊ የመጽሐፍ ቅዱስ ማዕቀፍ

ሠንጠረዥ 2፡ በዓለማዊ ዓለም ለሚኖር ተግባራዊ የክርስቲያን ሕይወት ስድስት መሠረታዊ መርሆች

መርህ አንድ፡ የፍጥረት ተሳትፎ

የፍጥረት ትምህርት፣ ከሰው ልጅ ሕልውና ቁሳዊ፣ ማኅበራዊ እና ባህላዊ ገጽታዎች ጋር መሳተፍ ለእግዚአብሔር መልክ ተሸካሚዎች የተፈቀደ ብቻ ሳይሆን የሚፈለግም መሆኑን ያረጋግጣል። ከክርስቲያናዊ መጋቢነት አድማስ ውጭ የሆነ፣ 'ሙሉ በሙሉ ዓለማዊ' ተብሎ የሚጠራ ሥነ-መለኮታዊ ምድብ የለም። ክርስቲያኑ መሐንዲስ፣ መምህር፣ ነርስ፣ የፖለቲካ ሰው፣ የኪነ-ጥበብ ባለሙያ እና ወላጅ፣ የእግዚአብሔርን የፈጠራ ጥበብ በተፈጠረው ሥርዓት ላይ በማምጣት የካህንነት መካከለኛነትን ተግባር ያከናውናል። ከማንኛውም ዓይነት የቅዱስ/ዓለማዊ ሁለትዮሽነት በተቃራኒ፣ ይህንን የፍጥረት ሥነ-መለኮት መልሶ ማግኘት፣ በዓለማዊ ሥራም ሆነ ቅጥር ውስጥ ላለ ክርስቲያን ሥነ-መለኮት ሊያበረክት የሚችለው ምናልባትም እጅግ ተግባራዊ የሆነ ለውጥ አምጪ አስተዋጽኦ ነው።

መርህ ሁለት፡ የቃል ኪዳን ልዩነት

መጽሐፍ ቅዱሳዊው ትውፊት፣ የቃል ኪዳኑ ሕዝብ ከአካባቢው ባህሎች የሚለየውን፣ ልዩ የሆነ የሥነ-ምግባር እና መንፈሳዊ ባሕርይ እንዲጠብቅ በተከታታይ ያሳስባል። ሆኖም ይህ ልዩነት፣ መቼም ቢሆን በራሱ ግብ አይደለም ፣ ሁልጊዜም ለምስክርነት የሚያገለግል ነው። የክርስቲያን ልዩነት፣ በጥንቃቄ ለሚመለከት ሁሉ ሊታዩ በሚችሉ የታማኝነት፣ የጾታ ሥነ-ምግባር፣ የገንዘብ አጠቃቀም፣ የንግግር፣ እና የግንኙነት ቃል-ኪዳኖች አሠራር ውስጥ ሊታይ ይገባል። ጳውሎስ 'ይህን ዓለም አትምሰሉ' (ሮሜ 12:2) ብሎ የሰጠው ትእዛዝ፣ ከባህል ጋር እንድንመሳሰል የሚደረግ ቋሚ ጫና እንዳለ እና በመንፈስ ቅዱስ አቅም የሚደረግ ንቁ መቋቋም አስፈላጊ መሆኑን ያመለክታል።

መርህ ሦስት፡ ተልእኮአዊ መገኘት

ቤተክርስቲያን ያለችው ለራሷ ሳይሆን እግዚአብሔር ለሚወዳት ዓለም ነው (ዮሐንስ 3:16)። ይህ ተልእኮአዊ አቅጣጫ ማለት ክርስቲያኖች በዓለማዊው ማኅበረሰብ ውስጥ የሚሳተፉት የራሳቸውን እምነት ለመጠበቅ ብቻ ሳይሆን፣ በቃል፣ በድርጊት፣ እና በማኅበረሰብ ፣ ለእግዚአብሔር መንግሥት ምስክር ለመሆን ጭምር ነው ማለት ነው። ተልእኮአዊ መገኘት ከውጭ ላሉት የእንግዳ ተቀባይነትን ማሳየትን፣ ለተገለሉት መቆምን፣ በዜግነት ሕይወት መሳተፍን፣ እና የመንግሥቱ ዕሴቶች የሚታዩባቸውን ስፍራዎች ማልማትን ያካትታል። የቤተክርስቲያን ውስጣዊ ሕይወት ፣ የኅብረቷ፣ የፍትህ እና የፍቅሯ ጥራት ራሱ የሕዝባዊ አዋጅ (ምስክርነት) ዓይነት ነው (ዮሐንስ 13:35)።

መርህ አራት፡ የጥሪ (የሥራ) ታማኝነት

እያንዳንዱ ሕጋዊ የሆነ የሥራ ዓይነት ፣ ለእውነተኛ የሰው ልጅ ፍላጎቶች የሚያገለግል፣ ሥርዓት ያለውና አምራች ተግባር ተብሎ የሚተረጎመው ፣ የመለኮታዊ ጥሪ ዓይነት ነው። ጳውሎስ 'ለጌታ እንደምታደርጉ፥ የምታደርጉትን ሁሉ በትጋት አድርጉት' (ቆላስይስ 3:23) ብሎ የሰጠው ትእዛዝ፣ የራስን ጥቅም ለማስከበር ከሚደረግ ተራ ስሌት በላይ የሆነ የላቀ ጥራትን ፣ ታማኝነትን፣ እና አገልግሎትን መለኪያ ያቆማል። የጥሪ (የሙያ) ታማኝነት ማለት የመንግሥቱን ዕሴቶች ፣ ቅንነትን፣ ልግስናን፣ ፍትህን፣ ለሰዎች እንክብካቤ ማድረግን ፣ ወደ ሥራ ቦታ ማምጣት ማለት ሲሆን፣ ይህም እንደ ግል የሥነ-ምግባር ልምምድ ሳይሆን እንደ ሕዝባዊ ምስክርነት ተግባር ነው። ይህ ደግሞ ሥራም ሆነ ሙያ የማንነት፣ የትርጉም፣ ወይም የክብር ዋና ምንጭ ተደርጎ የሚወሰድበትን የጣዖት አምልኮን መቃወም ማለት ነው።

መርህ አምስት፡ የነቢያት ትችት

የእስራኤልን ነቢያት ትውፊት በመከተል፣ ቤተክርስቲያን በምትገኝበት ዓለማዊ አውድ ውስጥ ኢ-ፍትሃዊነትን እንድታጋልጥ (እንድትሰይም)፣ የጣዖት አምልኮን እንድትሞግት፣ እና እውነትን ለባለሥልጣናት እንድትናገር ተጠርታለች። ይህ የነቢይነት ተግባር የቤተክርስቲያን አመራሮች ብቻ ኃላፊነት ሳይሆን፣ እንደየተጽዕኖ አቅሙ መጠን፣ የእያንዳንዱ አማኝ የምስክርነት አካል ነው። የነቢያት ትችት ጥልቅ በሆነ የቅዱሳት መጻሕፍት ግንዛቤ፣ ለማኅበራዊ እውነታዎች ጥንቃቄ በተሞላበት ትኩረት፣ እና ቤተክርስቲያን ራሷ በኢ-ፍትሃዊነት ውስጥ ያላትን ተሳትፎ በሚቀበል የትሕትና አቋም ላይ የተመሠረተ መሆን አለበት። እንዲሁም ውግዘት ብቻ ሳይሆን፣ ገንቢ በሆነ ተሳትፎ የታጀበ መሆን አለበት።

መርህ ስድስት፡ ነገረ-ፍጻሜያዊ ተስፋ

በዓለማዊ ዓለም ውስጥ ለተግባራዊ ሥነ-ምግባር የሚበረከተው ልዩ የክርስቲያናዊ አስተዋጽኦ፣ ነገረ-ፍጻሜያዊ አቅጣጫው ነው። ክርስቲያኑ፣ በእርግጠኝነት ቃል የተገባውን አዲሱን ፍጥረት ማለትም የእግዚአብሔር መንግሥት ፍጻሜን (ራእይ 21-22) ፣ የወደፊቱን ብርሃን በማድረግ በአሁኑ ጊዜ ይሠራል። ይህ አቅጣጫ ተነሳሽነትን (ድካማችን ከንቱ አይደለም، 1 ቆሮንቶስ 15:58)፣ እንዲሁም በመከራ እና ውድቀት በሚመስሉ ሁኔታዎች ውስጥ መጽናናትን ይሰጣል። ይህ ከዩቶፒያን አክቲቪዝም ( የእግዚአብሔርን መንግሥት በሰው ልጅ ጥረት ብቻ ለመገንባት ከመጠበቅ) እና ከተስፋ መቁረጥ ዕጣ-ፈንታነት ( 'እግዚአብሔር በመጨረሻ ያስተካክለዋል' በማለት ለፍትህ ከመሥራት ወደኋላ ከማለት) ይጠብቃል። የቅዱሳት መጻሕፍት ነገረ-ፍጻሜያዊ ተስፋ፣ የእግዚአብሔር ዓላማዎች በመጨረሻ እንደማይከሽፉ በማመን፣ ትዕግስት የተሞላበት፣ ታማኝ እና ቀጣይነት ያለው የዓለም ተሳትፎን ያነሳሳል።

የዘመናችን ትግበራ እና ተግዳሮቶች

የብዝኃነት (Pluralism) ተግዳሮት

በዘመናዊው ዓለማዊ ዓለም ውስጥ ተግባራዊ የክርስቲያን ሕይወትን የሚገጥመው እጅግ አጣዳፊ ተግዳሮት ሥር-ነቀል የሆነ የብዝኃነት ሁኔታ ነው ። ይኸውም እያንዳንዱ ስለ እውነት እና ዕሴት የየራሱን ተፎካካሪ ጥያቄ የሚያቀርብባቸው፣ በርካታ እና እርስ በርስ የማይስማሙ የዓለም እይታዎች አብረው የሚኖሩበት ሁኔታ ነው። በዚህ አካባቢ ውስጥ፣ ስለ ሰው ልጅ ጾታዊ ግንኙነት፣ ስለ ሕይወት ቅድስና፣ ስለ ጋብቻ ተፈጥሮ፣ እና ስለ መጨረሻዎቹ (የላቁ) እውነታዎች የሚሰጡት ልዩ የክርስቲያን አቋሞች ከጊዜ ወደ ጊዜ እንደማይታገሱ ወይም አግላይ ተደርገው ይታያሉ። ከላይ የተዘረጋው መጽሐፍ ቅዱሳዊ ማዕቀፍ እንደሚያሳየው፣ ክርስቲያኖች የብዝኃነትን ማኅበረሰብ ማራኪ በሆነ በራስ መተማመን ሊያሳትፉት ይገባል ። ለባህላዊው ስምምነት እጅ ሳይሰጡ፣ እንዲሁም ራስን የመከላከል ወይም የጠበኝነት አቋም ሳይዙ።

የጴጥሮስ ትእዛዝ የንግግሩን ቃና ያስቀምጣል፦ ጥብቅ የሆነ አእምሯዊ ተሳትፎ ከጸጋ የተሞላ ግላዊ ባሕርይ ጋር ተዳምሮ። በተጨማሪም የነቢያት ትውፊት ለክርስቲያኖች እንደሚያስታውሰው፣ የሕዝባዊ ምስክርነታቸው መለኪያ የትምህርተ-ሃይማኖት ትክክለኝነት ብቻ ሳይሆን፣ የተግባር ፍትህ እና ፍቅራቸው ጥራት ጭምር ነው። እውነትን እየተናገረ በተግባር የማያሳየው ማኅበረሰብ፣ በሕዝባዊ አደባባይ ውስጥ ትንሽ አመኔታ ብቻ ነው የሚያገኘው።

ዲጂታል ማኅበረሰብ እና የባሕርይ መበላሸት

የዲጂታል አብዮት ለክርስቲያናዊ ባሕርይ ምስረታ ታይቶ የማይታወቅ ተግዳሮቶችን ፈጥሯል። የማኅበራዊ ሚዲያ በየቦታው መገኘት፣ ፖርኖግራፊ (የብልግና ምስሎች)፣ ሱስ አስያዥ የሆኑ አልጎሪዝሞች፣ እና በጥንቃቄ የተቀነባበሩ የመስመር ላይ ማንነቶች መብዛት፣ ለእውነትኛነት፣ ለጾታዊ ንጽሕና፣ ለትዕግስት፣ ለጥልቅ ጓደኝነት እና ለሰንበት ዕረፍት መጽሐፍ ቅዱሳዊ በጎነቶች ላይ የተለየ አደጋ ይደቅናሉ። የብሉይ ኪዳን የጥበብ ትውፊት፣ በተደጋጋሚ ልምምዶች እና ተጠያቂነት ባላቸው ግንኙነቶች አማካይነት ባሕርይን ለመገንባት በሚሰጠው ጥልቅ ትኩረት፣ ለዚህ ተግዳሮት የተለየ አግባብነት ያለው መልስ ይሰጣል። ጳውሎስ፣ እውነተኛ፣ ክቡር፣ ጻድቅ፣ ንጹሕ፣ ተወዳጅ እና መልካም የሆነውን ሁሉ 'እነዚህን አስቡ' (ፊልጵስዩስ 4:8) በማለት የሰጠው ትእዛዝ፣ ዛሬ ባለው የትኩረት ምጣኔ ሀብት ውስጥ በአስቸኳይ የሚፈለግ ሆን ተብሎ ትኩረትን የማስተዳደር ሥራን ይጠይቃል።

የኢኮኖሚ ሕይወት እና የሀብት ሥነ-ምግባር

መጽሐፍ ቅዱሳዊው ትውፊት በሀብት፣ በፍትህ እና በታማኝ ሕይወት መካከል ስላለው ግንኙነት በተከታታይ እና በግልጽ ያሳስበዋል። በዘሌዋውያን 25 ካለው የኢዮቤልዩ ሕግ ጀምሮ፣ በነቢያት በኩል የኢኮኖሚ ብዝበዛን እስከማውገዝ፣ ኢየሱስ ስለ ገንዘብ (ማሞን) አደጋዎች እስከሰጠው ትምህርት (ማቴዎስ 6:24፤ ሉቃስ 16:13)፣ እና የጥንቷ ኢየሩሳሌም ማኅበረሰብ የነበረው እጅግ የላቀ ልግስና እስከሚገልጸው ድረስ (ሐዋርያት ሥራ 2:44-45፤ 4:32-37)፣ ቅዱሳት መጻሕፍት የአብዛኛውን የዘመናችንን የኢኮኖሚ ሕይወት ለሚገልጸው ንብረት-አካባች ግለሰባዊነት ወጥ የሆነ ተግዳሮት ያቀርባሉ። በኢኮኖሚያዊ ሕይወት ውስጥ የሚደረግ ተግባራዊ የክርስቲያን ተሳትፎ፣ ግላዊ ሥነ-ምግባርን (ታማኝነትን፣ ልግስናን፣ ቀላልነትን) እና መዋቅራዊ ግንዛቤን (ለፍትሐዊ የደመወዝ ክፍያ፣ ለፍትሐዊ ንግድ፣ እና በኢኮኖሚ ለተገለሉት እንክብካቤ ለማድረግ መቆምን) ያካትታል።

የፖለቲካ ተሳትፎ እና የዜግነት ኃላፊነት

መጽሐፍ ቅዱሳዊው ማዕቀፍ፣ የፖለቲካ ተሳትፎን በጅምላ መቀበልንም ሆነ በጅምላ ውድቅ ማድረግን ይቃወማል። ክርስቲያኖች አርአያ የሚሆኑ ዜጎች እንዲሆኑ፣ ሕጋዊ ባለሥልጣንን በማክበር፣ ግብር በመክፈል፣ የጋራ ጥቅምን በማስቀደም ተጠርተዋል፤ ሆኖም በተመሳሳይ ጊዜ ኢ-ፍትሃዊነትን የመንቀፍ እና ከሥልጣን ገደቡ የሚያልፍን ባለሥልጣን የመቃወም የነቢያት ነጻነታቸውን ሊጠብቁ ይገባል። በዲሞክራሲያዊ ማኅበረሰቦች ውስጥ፣ ይህ በዜግነት ሂደቶች ውስጥ በሕሊና መሳተፍን ያካትታል፦ ድምጽ መስጠት፣ መሟገት፣ የማኅበረሰብ አገልግሎት፣ እና አስፈላጊ በሚሆንበት ጊዜ፣ በዳንኤል፣ በሐዋርያት፣ እና በቤተክርስቲያን ትውፊት መሠረት በመርህ ላይ የተመሠረተ ሕዝባዊ እምቢተኝነት ማድረግን ያካትታል ። የፖለቲካ ተሳትፎ በማንኛውም የፖለቲካ ፕሮግራሞች እና ፓርቲዎች ላይ የእግዚአብሔር መንግሥት ቅድሚያ በሚሰጠው መርህ መመራት አለበት።

ሠንጠረዥ 3፡ የተግባራዊ ክርስቲያናዊ ሕይወት ዘርፎች እና መጽሐፍ ቅዱሳዊ መመሪያዎች

ይህ ጽሑፍ ከዘፍጥረት እስከ ራእይ ድረስ ያለውን አጠቃላይ የቀኖና (የቅዱሳት መጻሕፍት) ምስክርነት በመጠቀም፣ በዓለማዊ ዓለም ውስጥ ስለሚኖር ተግባራዊ የክርስቲያን ሕይወት ሁሉን አቀፍ የሆነ ትንታኔያዊ እና ሥነ-መለኮታዊ ምርመራ አካሂዷል። ትንታኔው እጅግ ወጥ የሆነ መጽሐፍ ቅዱሳዊ ራዕይን አሳይቷል፦ ራዕዩም ራሱን የሚያገልም ሆነ ከዓለም ጋር የሚመሳሰል ያልሆነ፣ የዋህነት የተሞላበት ብሩህ-ተስፋም ሆነ በተስፋ መቁረጥ የተሞላ ሽንፈትን የማያሳይ፣ ይልቁንም በነቢይነት የሚሳተፍ ፣ በመደበኛ የዓለማዊ ሕልውና መዋቅሮች እና ትግሎች ውስጥ ሆኖ ለእግዚአብሔር መንግሥት ምስክር የሚሆን ነው።

ብሉይ ኪዳን ይህንን ራዕይ በሥነ-ፍጥረት ሥነ-መለኮት፣ በቃል ኪዳን ሥነ-ምግባር፣ በማኅበራዊ የነቢያት ትችት፣ እና ለዕለት ተዕለት ሕይወት በሚሆን ተግባራዊ ጥበብ ላይ ይመሠርተዋል። አዲስ ኪዳን በኢየሱስ ትምህርት፣ በጳውሎስ መልእክቶች፣ በዮሐንስ ጽሑፎች፣ እና በጴጥሮስ ትውፊት አማካይነት ፣ ይህንን ማዕቀፍ ያጠልቀዋል፣ ዓለም አቀፋዊ ያደርገዋል፣ እና በነገረ-ፍጻሜያዊ አቅጣጫ መልሶ ያቀናብረዋል። ውጤቱም ማናቸውንም የቅዱስ/ዓለማዊ ሁለትዮሽነትን ውድቅ የሚያደርግ ሁሉን-አቀፍ የክርስቲያን ሕልውና ማብራሪያ ነው፦ የሕይወት ክፍሎች ሁሉ፣ በሁሉም ገጽታዎቻቸው፣ በመለኮታዊ ጥሪ፣ በመንግሥቱ ምስክርነት፣ እና በመንፈስ ቅዱስ በሚመጣ ለውጥ ክልል ውስጥ ይወድቃሉ።

በዚህ ጽሑፍ ውስጥ የተዋሃዱት ስድስቱ መርሆች ፣ የፍጥረት ተሳትፎ፣ የቃል ኪዳን ልዩነት፣ ተልእኮአዊ መገኘት፣ የጥሪ ታማኝነት፣ የነቢያት ትችት፣ እና ነገረ-ፍጻሜያዊ ተስፋ — በሃያ አንደኛው ክፍለ ዘመን ዓለማዊ ዓለም ውስጥ ለሚኖር የክርስቲያን ሕይወት በሥነ-መለኮት ላይ የተመሠረተ እና ተግባራዊ አግባብነት ያለው ማዕቀፍ ይሰጣሉ። እነዚህ መርሆች ለእያንዳንዱ ውስብስብ ማኅበራዊ እና የሥነ-ምግባር ጥያቄ ቀላል መልሶችን አይሰጡም፣ ነገር ግን ጥበብ የተሞላባቸው እና አውዱን ያገናዘቡ ፍርዶች ሊሰጡባቸው የሚችሉ አቅጣጫ-አስያዥ ቃል ኪዳኖችን እና በጎነቶችን ይመሠርታሉ።

በመጨረሻም፣ በዓለማዊ ዓለም ውስጥ የክርስቲያን ሕይወት በዋነኝነት ስትራቴጂካዊ ፕሮግራም ሳይሆን የምስክርነት ዓይነት ነው ። ይኸውም ከሞት ከተነሳው ክርስቶስ ጋር የተገናኘ፣ በመንፈሱ የተሞላ እና ተልእኮ የተቀበለ ማኅበረሰብ፣ ለሚመጣው መንግሥት እንደ ምልክቶች፣ ቅምሻዎች ፣ እና መሣሪያዎች ሆኖ የመኖሩ የተግባር ምስክርነት ነው። ሐዋርያው ጴጥሮስ እንዳወጀው፣ ዓለም እየተመለከተ በጎነታችን በሚታይበት በዚህ የተግባር ምስክርነት ጥራት አማካይነት፣ 'መልካሙን ሥራችሁን አይተው በሚጎበኝበት ቀን እግዚአብሔርን ያከብሩታል' (1 ጴጥሮስ 2:12)። ይህ በየትኛውም ዓለማዊ ዘመን ውስጥ ለተግባራዊ ክርስቲያናዊ ሕይወት፣ ጥሪም ተስፋም ሆኖ ይቀጥላል።