የአማኞች ሁሉ ክህነት

ወደ መለኮታዊው መገኘት የሚወስደው የጸጋ በር

"የአማኞች ሁሉ ክህነት" የሚለው ታላቅና ሰማያዊ አስተምህሮ በክርስቲያናዊ ሥነ-መለኮት ማዕከል ውስጥ የሚገኝ፣ ከእግዚአብሔር ኪዳን፣ ከማዳን ሥራና ከቤተ ክርስቲያን ዘላለማዊ ማንነት ጋር በጥብቅ የተሳሰረ እጅግ የከበረ ምስጢር ነው። ይህ ትምህርት ክርስቶስ ኢየሱስ በመስቀል ላይ የፈጸመው የማዳን ሥራ ምን ያህል ጥልቅ፣ ሁሉን አቀፍ እና ፍጹም ነፃ አውጪ እንደሆነ የሚያሳይ ሕያው ምስክር ነው። በብሉይ ኪዳን ዘመን፣ የእግዚአብሔር መገኘት የሚገኝበት ቅዱስ መካነ መቅደስ ከውጭው ዓለም በወፍራም መጋረጃ ተከልሎ ነበር፤ ሊቀ ካህናቱ ራሱም በዓመት አንድ ጊዜ ብቻ ያለ ደም ሊገባ አይችልም ነበር (ዕብራውያን 9፥7)። ነገር ግን የቀራንዮ በግ በሰቀለበት ዕለት፣ የቤተ መቅደሱ መጋረጃ "ከላይ እስከ ታች ከሁለት ተቀደደ" (ማቴዎስ 27፥51)። ይህ እግዚአብሔር በራሱ ተነሳሽነት የሰውን ልጅ ወደ ዘላለማዊ መገኘቱ መጥራቱን፣ በክርስቶስ ለሚያምኑት ሁሉ ደግሞ ወደ መቅደሱ ውስጥ የሚወስድ አዲስና ሕያው መንገድ በሰፊው መከፈቱን አረጋገጠ (ዕብራውያን 10፥20)።

ይህንን ታላቅ ክስተት ስንመለከት፣ ልባችን በአድናቆት ሊሞላ ይገባል፤ ምክንያቱም ይህ መጋረጃ መቀደድ ተራ ታሪካዊ ክስተት ብቻ ሳይሆን፣ የመላውን የቤዛነት ታሪክ ጫፍ የሚያመለክት መለኮታዊ ምልክት ነውና። ጌታ ኢየሱስ ራሱ "እኔ በር ነኝ፤ በእኔ የሚገባ ቢኖር ይድናል፥ ይገባልም ይወጣልም መሰማርያም ያገኛል" (ዮሐንስ 10፥9) ብሎ ተናግሮ ነበር፤ ዛሬ ያ በር ለሁሉም ክፍት ሆኗል። ሐዋርያው ጳውሎስ ይህንኑ እውነት ሲያጠናክር፣ "በእርሱ [በክርስቶስ] ሆነን ሁላችን በአንድ መንፈስ ወደ አብ መግባት አለንና" (ኤፌሶን 2፥18) ይላል፤ "ሁላችን" የሚለው ቃል ትልቅ ትኩረት ይሻል፤ ይህ መዳረሻ ለተመረጡ ጥቂት ካህናት ብቻ ሳይሆን፣ በክርስቶስ ደም ለታጠቡት አማኞች ሁሉ የተከፈተ ነው።

ይህ ማለት "እያንዳንዱ አማኝ በክርስቶስ ፊት ራሱን የቻለ ካህን ሆኗል" ከሚል ግላዊ መረዳት ያለፈ ነው፤ ይልቁንም መላው የክርስቶስ ቤዛ የተደረገለት ሕዝብ ፣ ወንድና ሴት፣ ባለጸጋና ድሃ፣ አገልጋይና ምዕመን ሳይለይ በክርስቶስ ታላቅ ሊቀ ካህንነት ውስጥ ተካፋይ ሆኖ፣ ወደ ልዑል እግዚአብሔር ፊት ያለ ምንም ምድራዊ አማላጅ በቀጥታ የመቅረብ፣ መንፈሳዊ መሥዋዕት የማቅረብ፣ ለወንድሞች የማማለድ እና የእግዚአብሔርን ድንቅ የፍቅር ሥራ በጨለማ ዓለም ፊት የመመስከር ልዩ መብትና ታላቅ ኃላፊነት እንደተሰጠው የሚያረጋግጥ የማንነት ማኅተም ነው።

የክህነት ጥሪ ታሪካዊና መንፈሳዊ ዳራ

በእስራኤል ታሪክ ውስጥ ክህነት የተወሰነው ከአሮን ነገድ ለተወለዱ ሰዎች ብቻ ነበር። ተራው እስራኤላዊ ወደ ቅዱሱ ስፍራ መቅረብ አይችልም ነበር፤ በመካከላቸው አወንታዊ የክህነት መዋቅር ነበረ። ነገር ግን አዲሱ ኪዳን ሲመጣ፣ ያ የጥላ ሥርዓት አልፎ እውነተኛው ብርሃን በራ። በክርስቶስ ኢየሱስ ያመንነው ሁሉ በሰማያዊው መንግሥት ፊት የካህናት ሹመት ተቀብለናል። የካህኑ ዋና ሥራ ከእግዚአብሔር ጋር መታረቅን ማወጅ፣ ሕዝቡን ወደ አምላክ ማቅረብ እና በምስጋና መሠዊያ ፊት ማገልገል ነው። ዛሬ እያንዳንዱ አማኝ በቤቱ፣ በሥራ ስፍራው እና በማኅበረሰቡ ውስጥ የእግዚአብሔርን ጸጋና ምሕረት ለዓለም የሚያካፍል ሕያው ካህን ነው።

ይህ ጽሁፍ ትምህርተ ክህነትን ከአራት ተደጋጋፊና ጥልቅ አቅጣጫዎች ይመረምራል፦ ታሪካዊና ትውፊታዊ ዳራውን፣ በብሉይ ኪዳን ያለውን ትንቢታዊ መሠረት፣ በአዲስ ኪዳን ያለውን ፍጻሜያዊ መገለጥ፣ እና ለዘመናዊቷ ቤተ ክርስቲያን ያለውን መንፈሳዊና ተግባራዊ አንድምታ። ትምህርቱን እንደ ደረቅ ታሪካዊ ርዕሰ ጉዳይ ብቻ ሳይሆን፣ የነፍስን ጥልቅ ናፍቆት የሚመልስ ፣ ወደ እግዚአብሔር ፊት በድፍረት የመቅረብ ነጻነት፣ የመንፈሳዊ አገልግሎት ክብር፣ እና የክርስቲያናዊ ሕይወት የዕለት ተዕለት ኃላፊነት ክብደት የሚያሳይ ሕያው እውነት አድርገን እንመለከተዋለን።

የክህነት ትምህርተ-ታሪክ ማጠቃለያ

የብሉይ ኪዳን መሠረቶች፡ ከሲና ቃል ኪዳን እስከ ትንቢታዊው ተስፋ

"የካህናት መንግሥት" የሚለው የመጀመሪያው የመለኮት ጥሪ

የአማኞች ሁሉ ክህነት ሰማያዊ ሥርወ-መሠረቱ በኦሪት ዘጸአት መጽሐፍ ውስጥ በጥልቅ ተተክሎ እናገኘዋለን። በዚያም እግዚአብሔር ከግብጽ የባርነት ቀንበር ነጻ ላወጣው ለመላው የእስራኤል ሕዝብ ፣ለአንድ የተወሰነ የክህነት ነገድ ብቻ ሳይሆን ለሕዝብ "የካህናት መንግሥትና የተቀደሰ ሕዝብ" የመሆን ዘላለማዊ ማንነትን በቃል ኪዳን አዋጅ ሰጠ። ይህ መለኮታዊ ቃል እጅግ ትልቅ ምሥጢር አለው፦ የአሮንና የሌዋውያን ልዩ የክህነት ሥርዓት ከመመሥረቱ አስቀድሞ፣ እግዚአብሔር ስለ መላው ሕዝብ የክህነት ሹመት ተናግሯል። ይህም የሚያሳየው የሌዋውያን ክህነት ራሱ ለመላው ሕዝብ ከተሰጠው ሰፊ የክህነት ጥሪ መነሻነት የመነጨ ልዩ አገልግሎት እንጂ፣ ሕዝቡን ከእግዚአብሔር መገኘት የሚያገልል የመጀመሪያው መለኮታዊ ዕቅድ አልነበረም ማለት ነው።

ንጽጽራዊ ትንተና፡ የሌዋውያን ክህነትና የመላው ሕዝብ ጥሪ

የአዲስ ኪዳን ፍጻሜ

ክርስቶስ፡ ብቸኛው ሊቀ ካህን፣ የምንካፈለው የጸጋ ምንጭ

የአማኞች ክህነት ትምህርት ፈጽሞ ራሱን የቻለ ገለልተኛ የሰዎች ኃይል አይደለም፤ ይልቁንም ከክርስቶስ ልዩና ወደር-የለሽ የመልከ ጼዴቃዊ ሊቀ ክህነት (ዕብ 7-10) ላይ ብቻ የተመሠረተ፣ ከዚያ የሚመነጭ የጸጋ ተሳትፎ (Participatory Truth) ነው። ክርስቶስ ብቻውን ፍጹምና ንጹሕ መሥዋዕት ሆኖ ለአንዴና ለመጨረሻ ጊዜ ራሱን አቅርቧል (ዕብ 9፥12, 26)፤ በዚህም የቤተ መቅደሱን መጋረጃ ቀዶ ሁሉም አማኞች ያለ ገደብ ወደ ቅድስተ ቅዱሳን በድፍረት እንዲገቡ አዲስና ሕያው መንገድን ከፍቷል (ዕብ 10፥19-22)። አማኞች ራሳቸው ገለልተኛ አማላጆች ሳይሆኑ፣ በአንድ ብቸኛ አማላጅ በኢየሱስ ክርስቶስ (1 ጢሞ 2፥5) በኩል ወደዚህ ክህነታዊ ክብርና ማንነት እንዲገቡ ተጠርተዋል።

1ኛ ጴጥሮስ 2፡ የክህነት ማንነት ታላቅ አዋጅ

ሐዋርያው ጴጥሮስ ለተበተኑት አማኞች በመንፈስ ቅዱስ አነሳሽነት ሲጽፍ፣ የዘጸአት 19፥6ን የቃል ኪዳን ቋንቋ በቀጥታ ወስዶ በክርስቶስ ደም ለታጠቡት ሁሉ ይተገብረዋል። 1ኛ ጴጥሮስ 2፥5 እና 2፥9 አብረው ተነበው ሲታዩ፣ የክህነት ማንነትና የክህነት ተግባር የተዋሃዱበት ድንቅ አዋጅ ይሆናሉ።

ጴጥሮስ በ2፥5 ላይ "መንፈሳዊ ቤት" (ማደሪያ) እና "ቅዱሳን ካህናት" (አገልጋይ) የሚሉትን ሁለት ምስሎች በአንድ ላይ ይጠቀማል፦ አማኞች ራሳቸው ቤተ መቅደሱ (ሕያዋን ድንጋዮች) ናቸው፣ በተመሳሳይ ጊዜም በዚያ ቤተ መቅደስ ውስጥ የሚያገለግሉ ካህናት ናቸው። መንፈስ ቅዱስ በእያንዳንዱ አማኝ ውስጥ ስለሚያድር (1 ቆሮ 6፥19) እኛ ራሳችን መቅደስም ካህንም በመሆን ይህን ታላቅ ክብር ተሸክመናል።

የራእይ መጽሐፍ፡ የክህነት ማንነት እስከ ዘላለም ድረስ

ራእይ መጽሐፍ የክህነት ማንነትን ወደ ፍጻሜ-ዘመናዊ (Eschatological) ክብር ከፍ ያደርገዋል፤ ይህም ትምህርቱ ጊዜያዊ የቤተ ክርስቲያን ልምምድ ብቻ ሳይሆን፣ የአማኙ ዘላለማዊ ክብርና ማንነት ክፍል መሆኑን ያረጋግጣል።

ይኸው ጭብጥ በራእይ 5፥10 ("ለአምላካችንም መንግሥትና ካህናት አደረግሃቸው፤ በምድርም ላይ ይነግሣሉ") እና በራእይ 20፥6 ("...የእግዚአብሔርና የክርስቶስ ካህናት ይሆናሉ፤ ከእርሱም ጋር ሺህ ዓመት ይነግሣሉ") ላይ ይደጋገማል። የክህነት ማንነት በዚህ ምድር ብቻ የተወሰነ ማዕረግ ሳይሆን፣ እስከ ዘላለም ድረስ ከክርስቶስ ጋር የምንነግሥበት የጸጋችን ማሳያ ነው።

ቁልፍ የክህነት ጥቅሶች በአዲስ ኪዳን መጻሕፍት

ሥነ-መለኮታዊ ትንተና፡ አራቱ የዕለት ተዕለት የክህነት ተግባራት

ትምህርተ ክህነትን ወደ ተግባራዊ የዕለት ተዕለት ግንዛቤ ለማምጣት፣ የመጽሐፍ ቅዱስ ምሁራን አራት እርስ በርስ የተያያዙ መንፈሳዊ ተግባራትን ይለያሉ፦ (1) ወደ እግዚአብሔር ቀጥተኛ መዳረሻ፣ (2) መንፈሳዊ መሥዋዕት ማቅረብ፣ (3) ለሌሎች ማማለድ፣ እና (4) የእግዚአብሔርን ድንቅ ሥራ መመስከር። እነዚህ ተግባራት የክርስቲያኑ ዕለታዊ የአምልኮ ሕይወት ናቸው።

ተሐድሶአዊ አስተምህሮ፡ ሉተርና የክህነት ትርጓሜ

ማርቲን ሉተር ትምህርቱን ሲያዳብር፣ ዋነኛ መከራከሪያው በእምነትና በጥምቀት በተገኘው መጽደቅ ላይ የተመሠረተ ነበር። ለሉተር፣ ማንኛውም አማኝ በክርስቶስ ውስጥ በእምነት አዲስ ፍጥረት ሆኖ ሲወለድ፣ ያለ ተጨማሪ ተቋማዊ ሥርዓት (ያለ "የክህነት ሹመት" ማዕረግ) ወዲያውኑ መንፈሳዊ ካህን ይሆናል። የሰው ልጅ ፈጠራ የሆነውን ተዋረዳዊ ክፍፍል ውድቅ በማድረግ፣ በካህንና በምእመን መካከል ያለው ልዩነት የቤተ ክርስቲያን አደረጃጀትና የአገልግሎት (Vocation) ጉዳይ እንጂ የመንፈሳዊ ደረጃ ጉዳይ አለመሆኑን አጽንቷል።

ይህ መጽሐፍ ቅዱሳዊ ትምህርት በተግባር ታላቅ መንፈሳዊ መነቃቃትን አስከትሏል፦ የመጽሐፍ ቅዱስን በአፍ መፍቻ ቋንቋ የመተርጎምና የእግዚአብሔርን ቃል ራስ የማንበብ መብት፣ የግል ጸሎትን ያለ ካህን አማላጅነት በቀጥታ የማቅረብ ነጻነት፣ እና እያንዳንዱ ክርስቲያን የራሱን የዕለት ተዕለት ሥራ (ቢሆን ገበሬ፣ ቢሆን እናት፣ ቢሆን ነጋዴ) እንደ መንፈሳዊ ጥሪ አድርጎ የመመልከት አዲስ ግንዛቤ አምጥቷል።

ልዩነት ከካቶሊክና ከኦርቶዶክስ አመለካከት

ይህ ትምህርት ማለት ምን ማለት አይደለም?

የአማኞች ሁሉ ክህነት ትምህርት ብዙ ጊዜ በተሳሳተ መንገድ ተተርጉሞ፣ የቤተ ክርስቲያንን መዋቅርና ሥርዓት ፈጽሞ ወደ ውድቅ የሚያደርግ "ኃላፊነት የለሽ ግላዊነት" ተደርጎ ይወሰዳል። መጽሐፍ ቅዱስ የካህንነት ማንነትን ከቤተ ክርስቲያን ሥርዓትና አብሮነት ፍጹም ተነጣጥሎ አያስተምርም።

መንፈሳዊ ፋይዳ ለግል አማኝ ሕይወት

ይህ መለኮታዊ እውነት ለግል አማኝ ሕይወት ያለው መንፈሳዊ ኃይል እጅግ ጥልቅ ነው። በክርስቶስ ኢየሱስ ስም አባታችን ብለን ለመጥራት ወደ እግዚአብሔር ፊት የመቅረብ ሙሉ መብት እንዳለን ማወቅ፣ ነፍስን ከፍርሃትና ከሩቅነት ስሜት ነጻ ያወጣታል።

መንፈሳዊ ፋይዳ ለቤተ ክርስቲያን ማኅበር

የአማኞች ክህነት ትምህርት ለቤተ ክርስቲያን ማኅበራዊ ሕይወት የሕይወት እስትንፋስ ነው። ቤተ ክርስቲያን ጥቂት "ባለሙያ" አገልጋዮች የሚያገለግሉባትና አብዛኞቹ ምእመናን ተመልካች ብቻ የሚሆኑባት ደረቅ ተቋም ሳትሆን፣ እያንዳንዱ አባል በመንፈስ ቅዱስ ኃይል የራሱን የክህነት ድርሻ የሚያበረክትባት ሕያው የክርስቶስ አካል ናት።