ለመዳን በእርሱ እንድታድጉ
ጌታ ቸር መሆኑን ቀምሳችሁ እንደ ሆነ፥ ለመዳን በእርሱ እንድታድጉ አሁን እንደ ተወለዱ ሕፃናት ተንኰል የሌለበትን የቃልን ወተት ተመኙ። (1ኛ ጴጥሮስ 2፥2)
የክርስቲያን ሕይወት ውስጥ ከሚነሱ ጥያቄዎች መካከል በጣም አንገብጋቢ ከሚባሉት አንዱ፣ የድነት ማረጋገጫ ከክርስቲያናዊ ዕድገት ጋር ያለው ግንኙነት ምንድን ነው የሚለው ነው። አንዳንድ አስተማሪዎች፣ እንደ "የራሳችሁን መዳን ፈጽሙ" (ፊልጵስዩስ 2፥12) እና "ለመዳን በእርሱ እንድታድጉ" (1ኛ ጴጥሮስ 2፥2) የመሳሰሉ ንባቦችን መሠረት በማድረግ፣ ድነት ሊቋረጥ የሚችል ሂደት ነው ወደሚል መደምደሚያ ይደርሳሉ። ይህ ጽሁፍ እነዚህን ሁለት ጥቅሶች በሰዋስው፣ በዐውድና በስልታዊ ስነ-መለኮት ብርሃን አይቶ፣ ድነት በጸጋ ብቻ በእምነት ብቻ የተመሠረተ አንድ ጊዜ የተፈጸመ ክስተት ሆኖ ሳለ፣ ይኸው ድነት በአማኙ ሕይወት ውስጥ ቀጣይነት ባለው መንፈሳዊ ዕድገት የሚገለጥና የሚያድግ መሆኑን ያሳያል።
ማዕከላዊ ክርክራችን፦ ቅዱሳት መጻሕፍት ድነትን በአንድ ወገን እንደ ተጠናቀቀ ስጦታ፣ በሌላ ወገን ደግሞ እንደ ቀጣይ ተሞክሮ ያቀርባሉ፤ ይህ ልዩነት እርስ በርስ የሚጋጭ ሳይሆን፣ የአንድ ወጥ የድነት እውነታ ሁለት ልኬቶች መሆናቸውን ነው። "ስለ በጎ ፈቃዱ መፈለግንም ማድረግንም በእናንተ የሚሠራ እግዚአብሔር ነውና" (ፊልጵስዩስ 2፥13) የሚለው ራሱ የዚህ ጥናት የመጨረሻ ማዕከል ነው።
ይህንን ውዝግብ በትክክል ለመፍታት፣ ተርጓሚው መጀመሪያ ራሱን ሊጠይቅ የሚገባው ጥያቄ አለ፦ ቅዱሳት መጻሕፍት ድነትን የሚገልጹት በምን ዓይነት ማዕከላዊ ምስል ነው? መልሱ " ከክርስቶስ ጋር ኅብረት" (union with Christ) የሚለው ትምህርት ነው። ጳውሎስ ደጋግሞ "በክርስቶስ" የሚለውን ሐረግ ይጠቀማል፤ አማኝ ማንነቱን የሚያገኘው ራሱን ችሎ ካለው ጥረት ሳይሆን፣ ከክርስቶስ ጋር ካለው ሕያው ኅብረት ነው። ልክ ቅርንጫፍ ከወይኑ ግንድ ተነጥሎ ፍሬ ማፍራት እንደማይችል ( ዮሐንስ 15፥5)፣ አማኝም ከክርስቶስ ውጭ ራሱን ችሎ ሊድንም ሆነ ሊቀደስ አይችልም። ይህ ማዕከላዊ ምስል ስንይዘው፣ "ፈጽሙ" እና "እንድታድጉ" የሚሉት ትእዛዛት አዲስ ብርሃን ያገኛሉ፦ ከወይን ግንድ ጋር ተያይዞ ያለ ቅርንጫፍ ፍሬ እንዲያፈራ እንደሚታዘዝ ሁሉ፣ በክርስቶስ ያለ አማኝም ያገኘውን ሕይወት በፍሬ እንዲገልጥ ይታዘዛል፤ ይህ ትእዛዝ ግን ቅርንጫፉ ራሱ ፍሬውን በራሱ ጉልበት እንዲፈጥር አይጠይቀውም፤ ከግንዱ የሚፈስለትን ሕይወት ብቻ ይጠይቀዋል።
በዚህ አረዳድ፣ "ድነትን መሥራት" እና "በድነት ማደግ" የሚሉት ሐረጎች መንፈሳዊ ትርጉማቸው ጥልቅ ይሆናል፦ የክርስቲያን ሕይወት ራስን የማዳን ትግል ሳይሆን፣ የተቀበልነውን ማንነት ወደ ተግባር የመግለጥ ጉዞ ነው። ይህ ግንዛቤ ብቻውን በአካዳሚክ ደረጃ ትክክለኛ ትርጓሜ እንዲኖረን ከማድረግ አልፎ፣ የአንባቢውን ልብ ከከንቱ ራስን የማጽደቅ ልፋት ነጻ አውጥቶ፣ ወደ ልጅነት በእርግጠኝነት በተመሠረተ ደስተኛ ታዛዥነት ይመራዋል።
የድነት ሦስት ጊዜያት
የስነ-መለኮት ሊቃውንት ድነትን ሲገልጹ ብዙውን ጊዜ በሦስት ጊዜያት ይከፍሉታል፤ ይህ ሦስትዮሽ ማዕቀፍ ችግር ፈቺ ነው፦ "ፈጽሙ" እና "እንድታድጉ" የሚሉት ግሦች ወደ ሁለተኛው ደረጃ (ቅድስና) የሚያመለክቱ እንጂ ወደ መጀመሪያው ደረጃ (ጽድቅ) የሚያመለክቱ አይደሉም።
ያለፈ ድነት — ጽድቅ
Justification · "ድኛለሁ" · አንድ ጊዜ የተፈጸመ ሕጋዊ ተግባር።
የአሁን ድነት — ቅድስና
Sanctification · "እድናለሁ" · ዕለት ዕለት የሚቀጥል ሂደት።
የወደፊት ድነት — ክብር
Glorification · "እድናለሁ" · በዳግም ምጽአት የሚፈጸም የመጨረሻ ደረጃ።
የሦስቱ ደረጃዎች ንጽጽራዊ ማጠቃለያ
| ደረጃ | የግሪክ ስም | ጊዜ | ተግባሪ | ማረጋገጫ ጥቅስ (1954 ትርጉም) |
|---|---|---|---|---|
| ጽድቅ | Justification | ያለፈ፣ አንድ ጊዜ የተፈጸመ | እግዚአብሔር ብቻ (ሕጋዊ አዋጅ) | ሮሜ 5፥1 |
| ቅድስና | Sanctification | የአሁን፣ ተከታታይ ሂደት | እግዚአብሔር በአማኙ ውስጥ ይሠራል፤ አማኙ ይታዘዛል | 2ቆሮንቶስ 3፥18 |
| ክብር | Glorification | የወደፊት፣ በምጽአት የሚፈጸም | እግዚአብሔር ብቻ | ሮሜ 8፥24 |
ምስል 1፦ በእያንዳንዱ ደረጃ የእግዚአብሔር ሥራ እና የአማኙ ተሳትፎ
(አንጻራዊ ደረጃ ከ0–10፤ ፊልጵስዩስ 2፥12-13ን መሠረት ያደረገ)
ይህንን ሠንጠረዥ ስንመለከት፣ ለምን ጽድቅና ክብር በእግዚአብሔር ብቻ የተያዙ ሆነው ቅድስና ግን የአማኙን ተሳትፎ የሚጠይቅ ሆነ ብለን ልንጠይቅ እንችላለን። መልሱ የሚገኘው በራሱ በፍጥረት ሥርዓት ውስጥ ነው። ጽድቅ ውጭያዊ ተግባር ነው፤ በክርስቶስ ጽድቅ የተመሠረተ፣ ከአማኙ ውጭ ያለ፣ ወደ አማኙ ሒሳብ የተቆጠረ ስጦታ ነው። ክብር ደግሞ ወደፊት፣ በእግዚአብሔር ብቻ ኃይል የሚፈጸም የመጨረሻ ተግባር ነው። ቅድስና ግን በተፈጥሮዋ ውስጣዊ ናት፤ በአማኙ ውስጥ የተተከለች፣ በአማኙ ፈቃድ፣ አእምሮና ተግባር ውስጥ የምትገለጥ ናት። ስለዚህ እግዚአብሔር በዚህ ደረጃ ላይ የአማኙን ፈቃድ ወደ ጎን ገፍቶ ብቻውን አይሠራም፤ ይልቁን የአማኙን ፈቃድ ራሱ ይለውጣል፣ ያድሳል፣ ያንቀሳቅሳል ("ስለ በጎ ፈቃዱ መፈለግንም ማድረግንም በእናንተ የሚሠራ" — ፊልጵስዩስ 2፥13)። ይህ ምስጢር በሰው አእምሮ ሙሉ በሙሉ ሊፈታ ባይችልም፣ በጸሎት ልምምድ ውስጥ ግን ዕለት ዕለት የሚለማመደው ጤናማ ክርስቲያናዊ ተሞክሮ ነው።
ፊልጵስዩስ 2፥12-13 — ሰዋስዋዊና ዐውዳዊ ትንተና
የቃሉ ትርጉም
ጳውሎስ የተጠቀመበት የግሪክ ግሥ ትርጉሙ "ወደ ፍጻሜ ማምጣት"፣ "መግለጥ" ማለት ነው እንጂ "ማግኘት" ማለት አይደለም። ይህ ግሥ በጥንቱ ግሪክ ውስጥ ማዕድን አውጪዎችና ገበሬዎች ይጠቀሙበት ነበር። ስለዚህ ትክክለኛው ትርጉም "ያገኛችሁትን መዳን በሕይወታችሁ ግለጡት" የሚል እንጂ "መዳናችሁን ለማጠናቀቅ ሥሩ" የሚል አይደለም። ጳውሎስ ራሱ በዚያው መልእክት "ጸጋ በእምነት አድናችኋል፤ ይህም ከእናንተ አይደለም የእግዚአብሔር ስጦታ ነው እንጂ፤ ማንም እንዳይመካ ከሥራ አይደለም" (ኤፌሶን 2፥8-9) ብሎ ስለ ጻፈ፣ ፊልጵስዩስ 2፥12ን ራሱን የሚቃረን ትምህርት አድርጎ ማቅረብ አይቻልም።
የዐውዱ ትንተና፦ "ስለዚህ" የሚለው ትስስር
ቁጥር 12 የሚጀምረው በ"ስለዚህ" ነው፤ ይህም ጳውሎስ ከዚያ በፊት (ፊልጵስዩስ 2፥5-11) የተናገረውን የክርስቶስን ትሕትናና ታዛዥነት መሠረት አድርጎ የሚናገር መሆኑን ያሳያል። ክርስቶስ ራሱን ዝቅ አድርጎ እስከ ሞት ድረስ ታዛዥ እንደ ነበረ ሁሉ፣ አማኞችም ያንኑ ባሕርይ በሕይወታቸው እንዲያንጸባርቁ ይጠየቃሉ። ይህ ማለት ቁጥር 12 ስለ ድነት ማግኛ ዘዴ ሳይሆን፣ ስለ ድነት ውጤት፣ ማለትም ክርስቶስን ስለ መምሰል ትእዛዝ ነው።
"በፍርሃትና በመንቀጥቀጥ" — ምን ዓይነት ፍርሃት?
ጳውሎስ ተመሳሳይ ሐረግ በ2ቆሮንቶስ 7፥15 ላይ ተጠቅሞ፣ ቆሮንቶስ ሰዎች ቲቶን "በፍርሃትና በመንቀጥቀጥ" እንደ ተቀበሉት ሲናገር፣ ትርጉሙ ትሑት አክብሮትና ተገዢነት እንጂ ስለ ድነት መጥፋት የሚነሳ ጭንቀት አለመሆኑን ያሳያል።
ቁጥር 13ን ችላ አለማለት፦ የማን ሥራ ነው?
"ስለ በጎ ፈቃዱ መፈለግንም ማድረግንም በእናንተ የሚሠራ እግዚአብሔር ነውና።" አማኙ የራሱን ድነት "የሚፈጽመው" በራሱ ኃይል ሳይሆን፣ በውስጡ በሚሠራው በእግዚአብሔር ኃይል ነው።
"የራሳችሁን" — ነጠላ ወይስ ብዙ ቁጥር? የማኅበረሰብ ልኬት
በዋናው የግሪክ ጽሑፍ ላይ "የራሳችሁን መዳን ፈጽሙ" የሚለው ሐረግ የተቀመጠው በብዙ ቁጥር ነው፤ ይህ ማለት ሐዋርያው ጳውሎስ መልእክቱን እያስተላለፈ ያለው ለነጠላ ግለሰብ ሳይሆን፣ ለመላው የፊልጵስዩስ ቤተ ክርስቲያን ማኅበረሰብ በጋራ ነው። ይህ የሰዋሰው አጠቃቀም ቀላል መስሎ ቢታይም፣ የያዘው መንፈሳዊ እውነት ግን እጅግ ጥልቅ ነው፦ ድነትን "መፈጸም" ወይም በድነት ሕይወት መኖር ማለት፣ ከሰዎች ተነጥሎ በብቸኝነት የሚደረግ የግል ተጋድሎ አይደለም፤ ይልቁንም በቤተ ክርስቲያን ኅብረት ውስጥ እርስ በርስ እየተደጋገፍን የምንኖረው የጋራ ሕይወት ነው። ጳውሎስ ከዚህ ሐሳብ ቀደም ብሎ፣ "በአንድ ልብ ስለ ወንጌል ሃይማኖት አብራችሁ እየተጋደላችሁ በአንድ መንፈስ እንድትቆሙ" (ፊልጵስዩስ 1፥27) ማለቱ ይህንኑ ውብ የማኅበረሰብ ሕይወት ለማጉላት ነው። እንግዲህ አንድ አማኝ በብቸኝነት የቆመ መንፈሳዊ ተዋጊ አይደለም፤ ይልቁንም በወንድሞችና በእኅቶች ፍቅር፣ በመመካከርና በመተናነጽ፣ በጋራ ጸሎትና አምልኮ ውስጥ እያደገ የሚሄድ የክርስቶስ ሕያው አካል ነው (ኤፌሶን 4፥15-16)።
ከክርስቶስ መዝሙር ወደ ክርስቲያናዊ ተግባር
በፊልጵስዩስ 2፥6-11 ላይ የሚገኘው፣ ስለ ክርስቶስ ራስን ዝቅ ማድረግ የሚዘምረው አስደናቂ ቃል፤ "በእግዚአብሔር መልክ ሲኖር… ራሱን ባዶ አደረገ… ራሱን አዋረደ… ስለዚህ እግዚአብሔር ደግሞ ከፍ አደረገው" የሚለው ሐሳብ፣ ዝም ብሎ የአእምሮ እውቀት ወይም ሥነ-መለኮታዊ ማረጋገጫ ብቻ አይደለም፤ ይልቁንም የክርስቲያናዊ ሕይወታችን መመሪያ ነው። የጳውሎስ መልእክት እጅግ ግልጽ ነው፦ ክርስቶስ ራሱን ዝቅ ያደረገው አንድ ነገር ለማግኘት ብሎ ሳይሆን፣ ቀድሞውኑ አምላክ ስለነበረና በፍቅር ስለተሞላ ነው። አንድ አማኝ ራሱን ዝቅ የሚያደርገውና የሚታዘዘው ድነትን አሁን 'ለማግኘት' ብሎ ሳይሆን፣ ቀድሞውኑ በክርስቶስ ፍጹም ሥራ 'ስለዳነ' ነው። ይህ "ከማንነት ወደ ተግባር" የሚደረግ ሽግግር የጳውሎስ ትምህርት ዋና ነው፦ መጀመሪያ እውነታው ይታወጃል ፣"አዲስ ፍጥረት ናችሁ"፣ ከዚያም ተግባሩ ይከተላል ፣"እንደ ብርሃን ልጆች ኑሩ"። ስለዚህ "የራሳችሁን መዳን ፈጽሙ" የሚለው ቃል፣ ልክ የክርስቶስ ራስን ዝቅ ማድረግ የማዳን ስልት ሳይሆን የፍቅሩ መገለጫ እንደነበረ ሁሉ፤ የእኛም ታዛዥነትና ትሕትና የተቀበልነውን የጸጋ ድነት የምናሳይበት ውብ ፍሬ እንጂ፣ መዳንን የምንገዛበት ዋጋ አለመሆኑን በሚደንቅ ሁኔታ ያስተምረናል።
1ኛ ጴጥሮስ 2፥2 — "ለመዳን በእርሱ እንድታድጉ"
በዋናው የግሪክ ጽሑፍ ላይ፣ "እንደ ተወለዱ ሕፃናት ተንኰል የሌለበትን የቃልን ወተት ተመኙ፤ ይህም በእርሱ ለመዳን እንድታድጉ ነው" የሚለው ሐሳብ ጥልቅ የሆነ የጸጋ ትምህርት ይዟል። በዚህ ስፍራ "ለመዳን" ወይም በግሪኩ (into/unto salvation) የሚለው ሐረግ አቅጣጫን የሚያሳይ እንጂ፣ አስፈሪ የቅድመ-ሁኔታ ማስጠንቀቂያ አይደለም። ማለትም "መንፈሳዊ ዕድገት ካላሳያችሁ አትድኑም" እያለ ሳይሆን፣ ይልቁንም "ቀድሞውኑ በጸጋ ወደ ተቀበላችሁት ታላቅ የድነት ሙላትና ክብር እያደጋችሁ ትሄዳላችሁ" የሚል የፍቅርና የማረጋገጫ ቃል ነው።
"እንደ ተወለዱ ሕፃናት"
አንድ አዲስ የተወለደ ሕፃን ወተት የሚፈልገው "ለመወለድ" ብሎ ሳይሆን፣ ቀድሞውኑ "ስለተወለደና" ሕይወት ስላለው ነው። መወለድ አስቀድሞ የተከናወነ የእግዚአብሔር ተአምር ሲሆን፣ ወተት መመኘት ደግሞ የዚያ ሕይወት ተፈጥሯዊ ውጤት ነው። በተመሳሳይ ሁኔታ፣ አንድ አማኝ የእግዚአብሔርን ቃል ወተት አጥብቆ የሚመኘው ገና ሕይወት ለማግኘት (ወይም ላለመዳን) ሳይሆን፣ ቀድሞውኑ በማያልፈው ዘር ስለ ተወለደ ነው (1ጴጥሮስ 1፥23)። መንፈሳዊ ልደት ልክ እንደ ሥጋዊ ልደት አንድ ጊዜ ብቻ የሚከናወን፣ ዳግም የማይደገም የጸጋ ስጦታ ነው (ዮሐንስ 3፥3-8፤ ቲቶ 3፥5)።
1ጴጥሮስ 2፥2 የሚያስተምረን ስለ ድነት አለመረጋገጥ፣ ሥጋት፣ ወይም ስለሚጠፋ መዳን አይደለም፤ ይልቁንም አንድ ጊዜ በእግዚአብሔር ጸጋ ስለተወለደ አማኝ ጤናማ፣ ተፈጥሯዊና ቀጣይነት ያለው የመንፈሳዊ ምግብ ፍላጎት፣ እንዲሁም የዚህ ሕያው ፍላጎት አስደናቂ ውጤት ስለሆነው መንፈሳዊ ዕድገት ነው።
"ተንኰል የሌለበት የቃል ወተት"
ሐዋርያው ጴጥሮስ እዚህ ላይ የተጠቀመበት (ሎጊኮን) የሚለው የግሪክ ቅጽል፣ ብዙ ጊዜ "ንጹሕ" ወይም "እውነተኛ" ተብሎ ቢተረጎምም፣ ቃል በቃል ሲፈታ ግን "ከሎጎስ ጋር የተያያዘ"፣ "አእምሮአዊ" ወይም "የቃል የሆነ" ማለት ነው። ይህ ቃል፣ "በመጀመሪያው ቃል ነበረ… ቃልም ሥጋ ሆነ" (ዮሐንስ 1፥1,14) ወደሚለው የዮሐንስ ወንጌል መግቢያ፣ እንዲሁም "ቃልህም ተገኘ በላሁትም፤ ቃልህም የልቤ ደስታና ተድላ ሆነልኝ" (ኤርምያስ 15፥16) ወደሚለው የነቢዩ ደስታ ይመልሰናል። ጴጥሮስ በዚህ ቃል ምርጫው ሊነግረን የፈለገው ታላቅ እውነት አለ፦ ነፍሳችን የምታድግበት ይህ "ወተት"፣ ጊዜያዊ ስሜት፣ ወይም የደረቀ ሃይማኖታዊ ልማድ አይደለም። ይልቁንም፣ በእግዚአብሔር የሕይወት እስትንፋስ የተሞላ፣ አእምሮን የሚያድስ፣ ልብን የሚለውጥና ነፍስን የሚያጠግብ እውነተኛ መንፈሳዊ ምግብ ነው! የተፈጥሮ ወተት የሕፃንን አጥንትና ጡንቻ አጠንክሮ እንደሚገነባ ሁሉ፣ ንጹሑ የቃሉ ወተትም የአማኙን መንፈሳዊ ማንነት፣ አእምሮ፣ ፈቃድና ስሜት በክርስቶስ ሙላት ይገነባል። መጽሐፍ "እምነት ከመስማት ነው መስማትም በእግዚአብሔር ቃል ነው" (ሮሜ 10፥17) እንዲል፣ እውነተኛ መንፈሳዊ ጉልበት የሚገኘው ከዚህ ከሎጎስ ወተት ብቻ ነው።
ከቤተሰብ ወደ ቤተ መቅደስ፦ የ1ጴጥሮስ 2 ሰፊ ዐውድ
ሐዋርያው ጴጥሮስ ስለ ግለሰብ መንፈሳዊ ልደትና ዕድገት ካስተማረ በኋላ፣ ወዲያውኑ ይህንን ውብ ምስል ወደ ላቀና ወደ ሰፋ የኅብረት ሥዕል ያሸጋግረዋል፦ "እርሱም ደግሞ በሰው እንደ ተጣለ ድንጋይ… በእግዚአብሔር ዘንድ ግን የተመረጠ ክቡርም ወደ ሆነው ወደ እርሱ እየቀረባችሁ፥ እናንተ ደግሞ በኢየሱስ ክርስቶስ ለእግዚአብሔር መንፈሳዊ መሥዋዕትን ልታቀርቡ የተገባችሁ ቅዱሳን ካህናት እንድትሆኑ፥ መንፈሳዊ ቤት ለመሆን እንደ ሕያዋን ድንጋዮች ታነጹ" (1ጴጥሮስ 2፥4-5)። እዚህ ላይ ልብ ልንለው የሚገባን እጅግ አስደናቂ እውነት አለ፤ የብቸኛ ሕፃን ምስል (ቁጥር 2) ወደ አንድ ግዙፍና ሕያው የማኅበረሰብ ሕንፃ ምስል (ቁጥር 4-5) ከፍ ብሏል። ይህ ሽግግር ጥልቅ መንፈሳዊ ሚስጥር ይዟል፦ የእያንዳንዳችን የግል መንፈሳዊ ዕድገት ፈጽሞ ለብቻው የተነጠለ የብቸኝነት ጉዞ አይደለም! አንድ አማኝ በጸጋ የተወለደው ራሱን ችሎ ብቻውን እንዲቆም ሳይሆን፣ "መንፈሳዊ ቤት" ወደተባለችው ወደ ትልቋ የክርስቶስ ቤተ ክርስቲያን እንደ አንድ "ሕያው ድንጋይ" ተገጥሞና ተገንብቶ እንዲያበራ ነው። ስለዚህ "ለመዳን በእርሱ እንድታድጉ" የሚለው ቃል፣ የግላችንን መንፈሳዊ ብስለት ብቻ ሳይሆን፣ ውብ የሆነውን የቤተ ክርስቲያንን የጋራ ሕንፃና የካህናትነት አገልግሎት ሙላት በግልጽ ያሳየናል።
የብሉይ ኪዳን ቃል-ኪዳናዊ ማንነትና የአዲስ ኪዳኑ የጸጋ ሙላት
ጴጥሮስ ይህንኑ የጸጋ ትምህርት ሲቀጥል፣ በብሉይ ኪዳን ለእስራኤል ብቻ ተጠብቆ የነበረውን ታላቅ ቃል-ኪዳናዊ ክብር በቀጥታ አምጥቶ ለአዲስ ኪዳን ቤተ ክርስቲያን ያወርሰዋል፦ "እናንተ ግን የተመረጠ ትውልድ፥ የንጉሥ ካህናት፥ ቅዱስ ሕዝብ፥ የገዛ ርስቱ የሆነ ወገን ናችሁ" (1ጴጥሮስ 2፥9፤ ንጽ. ዘጸአት 19፥5-6)። ይህ ቃል ለነፍሳችን እጅግ ትልቅ ማረፊያና ማረጋገጫ ይሰጠናል፦ አንድ አማኝ ወደዚህ ወደ ላቀ የክብር ማንነት የሚያድገው ማንነቱን በራሱ ጥረት 'ለማግኘት' ተጨንቆ ሳይሆን፣ ይህ የጸጋ ማንነት ቀድሞውኑ ያለ ዋጋ ስለተሰጠው ነው ("ነበራችሁ… አሁን ግን… ናችሁ" ቁጥር 10)። የቃል ኪዳን ማንነት ፍጹም ነፃ ስጦታ ነው፤ መልካሙ የክርስቲያን ኑሮ ደግሞ የዚያ ውድ ስጦታ ተፈጥሯዊ ፍሬና መገለጫ ነው። ይህ መለኮታዊ ንድፍ በመላው ቅዱሳት መጻሕፍት ውስጥ ሳይዛባ ጎልቶ ይታያል፦ እግዚአብሔር መጀመሪያ በጸጋው ያድናል፣ ከዚያም ለዚያ ታላቅ ድነት የሚመጥን የፍቅር ሕይወት እንድንኖር አቅም ይሰጠናል። ይህንን መለኮታዊ ቅደም ተከተል አዛብተን (በቅድሚያ በመሥራት ለማግኘት) ስናስብ ብቻ ነው፣ ራስን በራስ የማዳን ወደሚለው አድካሚና ከንቱ ስህተት የምንወድቀው።
ቅዱሳት መጻሕፍት ስለ ድነት ማረጋገጫ ምን ይላሉ?
እነዚህን ሁለት ጥቅሶች ብቻቸውን መተርጎም ተገቢ አይደለም፤ ከመላው ቅዱሳት መጻሕፍት ትምህርት አንጻር መመዘን ያስፈልጋል።
| ጥቅስ (1954 ትርጉም) | ማዕከላዊ ሐሳብ |
|---|---|
| ዮሐንስ 10፥28-29 | ማንም ከክርስቶስ ወይም ከአባቱ እጅ በጎቹን ሊነጥቅ አይችልም |
| ሮሜ 8፥29-30 | ከቀደመ ምርጫ እስከ ክብር ድረስ ያለው "ወርቃማ ሰንሰለት" አንድም ማገናኛ አይላቀቅም |
| ፊልጵስዩስ 1፥6 | በጎውን ሥራ የጀመረ እግዚአብሔር ራሱ እስከ መጨረሻ ይፈጽመዋል |
| 1ጴጥሮስ 1፥3-5 | አማኞች ለሚገለጥ መዳን በእግዚአብሔር ኃይል ተጠብቀዋል |
ሁለት ጉድጓዶች፦ ሕጋዊነትና ልቅነት
የክርስቲያን የሕይወት ጉዞ በሁለት ጥልልቅ ገደሎች መካከል እንደተዘረጋ ጠባብ ድልድይ ነው። በአንድ በኩል "ሕጋዊነት" የተሰኘው ገደል ይገኛል፤ ይህ ስሕተት ድነትን ወይም የድነትን ቀጣይነት በሰው ሥራ ላይ በማንጠልጠል፣ አማኙን ወደ ማያባራ ራስን የመመርመርና የፍርሃት ባርነት ይመልሰዋል። ሐዋርያው ጳውሎስ በገላትያ መልእክቱ፣ "በመንፈስ ጀምራችሁ አሁን በሥጋ ትፈጽማላችሁን?" (ገላትያ 3፥3) በማለት በጽኑ የተቃወመው ይህንኑ አደገኛ አስተምህሮ ነው። በሌላ በኩል ደግሞ፣ "ልቅነት" የሚባል ሌላ ገደል አለ፤ ይህኛው ስሕተት ደግሞ ጸጋን እንደ ልቅነት ፈቃድ በመቁጠር፣ "ጸጋ እንዲበዛ በኃጢአት ጸንተን እንኑርን?" (ሮሜ 6፥1) ወደሚለው የሥጋ ስንፍና ያመራል። ለዚህም ጳውሎስ ወዲያውኑ "በጭራሽ አይገባም!" (ሮሜ 6፥2) በማለት በማያሻማ ቋንቋ የመለሰው። ፊልጵስዩስ 2፥12-13 እና 1ኛ ጴጥሮስ 2፥2 በዚህ ጠባብ ድልድይ ላይ በትክክል የሚያቆሙን ሚዛናዊ ጥቅሶች ናቸው፦ ድነት ሙሉ በሙሉ በጸጋ ላይ የተመሠረተ መሆኑን በእርግጠኝነት እያረጋገጡልን፣ በሌላ በኩል ደግሞ ይህ ጸጋ ሁልጊዜም ወደ ንቁ፣ ተጨባጭ እንዲሁም በፍርሃትና በመንቀጥቀጥ ወደሚታጀብ አክብሮታዊ ታዛዥነት እንደሚመራን በኃይል ያውጃሉ።
እንዴት እናድጋለን?
ቅዱሳት መጻሕፍት አማኙ በድነቱ የሚያድግባቸውንና የሚጎለብትባቸውን ተጨባጭ "የጸጋ መንገዶች" በግልጽ ያሳዩናል። እነዚህም እግዚአብሔር ራሱ የሾማቸው እና መንፈስ ቅዱስ በአማኙ ሕይወት ውስጥ ዘወትር የሚጠቀምባቸው መንፈሳዊ ልምምዶች ናቸው። ዋና ዋናዎቹም፦ የእግዚአብሔር ቃል ጥናትና ስብከት (1ኛ ጴጥሮስ 2፥2፤ ሮሜ 10፥17)፣ ጸሎት (1ኛ ተሰሎንቄ 5፥17)፣ የጌታ እራት/የቅዱስ ቁርባን ተሳትፎ (1ኛ ቆሮንቶስ 11፥23-26)፣ የቤተ ክርስቲያን ኅብረትና የጋራ አምልኮ (ዕብራውያን 10፥24-25)፣ እንዲሁም መንፈስ ቅዱስ በአማኙ ውስጥ የሚያከናውነው ተከታታይ ውስጣዊ ሥራ (ገላትያ 5፥16-25) ናቸው። እነዚህ ልምምዶች በራሳቸው ድነትን "የሚያስገኙ" ምንጮች አይደሉም፤ ይልቁንም በእምነት የተቀበልነውን ጸጋ ይበልጥ የምናጣጥምበትና የምናድግበት መተላለፊያ መስመሮች (ቦዮች) ናቸው። ልክ አንድ ቦይ ውኃውን ከዋናው ምንጭ አምጥቶ እንደሚያከፋፍል እንጂ በራሱ ውኃን እንደማይፈጥር ሁሉ፣ እነዚህ የጸጋ መንገዶችም ከክርስቶስ የሚፈልቀውን ሕይወት ወደ አማኙ ልብ ያደርሳሉ እንጂ የሕይወቱ ፈጣሪዎች አይደሉም።
የእረኝነትና የመንፈሳዊ ሕይወት አንድምታ
የእውነተኛ መጽሐፍ ቅዱሳዊ ትርጓሜ የመጨረሻ ግብ ትክክለኛ ትምህርትን ማመን ብቻ ሳይሆን፣ ትክክለኛ ሕይወትን መኖር ጭምር ነው። ይህ ጥናት ወደ ተግባራዊ የቤተ ክርስቲያን አገልግሎትና ወደ ግል የዕለት ተዕለት ሕይወት ሲመነዘር፣ የሚከተሉትን ዐበይት ቁምነገሮች እናገኛለን።
ከፍርሃት ወደ ምስጋና
ድነት ሙሉ በሙሉ በጸጋ ላይ ብቻ የተመሠረተ መሆኑን በሚገባ መረዳት፣ አማኙን ከፍርሃትና ከጭንቀት እስራት ነጻ ያወጣዋል። እውነተኛ ቅድስና የሚመነጨው "ድነትን ላግኝ" ከሚል ባርነታዊ ፍርሃት ሳይሆን፣ "ይህን ታላቅ ድነት በነጻ ስላገኘሁ" ከሚል ጥልቅ የምስጋና መንፈስ ነው። ክርስቲያን ለጌታው የሚታዘዘው ገሃነምን በመፍራት ሳይሆን፣ ላዳነው አምላክ ባለው የጋለ ፍቅር ተገፋፍቶ ነው፤ "እኛ እንወደዋለን፥ እርሱ አስቀድሞ ወዶናልና" (1ዮሐንስ 4፥19)።
የቃልን ወተት መራብ
አዲስ እንደተወለደ ሕፃን ንጹሑን የቃል ወተት አጥብቆ መመኘት፣ የጤናማ መንፈሳዊ ሕይወት የማይሳሳት መለኪያ ነው። ጤነኛ ሕፃን የቱንም ያህል ወተት ቢጠጣ በየጊዜው እንደሚራብ ሁሉ፣ ጤናማ የሆነ አዲስ ፍጥረትም የእግዚአብሔርን ቃል ዘወትር ይራባል፣ ይጠማልም (መዝሙር 42፥1-2)። ይህ መንፈሳዊ ርኃብ ከውስጣችን ሲጠፋ፣ ሁኔታው ሊመራን የሚገባው ራስን ወደ መመርመር እንጂ ተስፋ ወደ መቁረጥ አይደለም (2ቆሮንቶስ 13፥5)።
ማኅበረሰባዊ ኃላፊነት
"የራሳችሁን" የሚለው የብዙ ቁጥር አገላለጽ በግልጽ እንደሚያሳየው፣ መንፈሳዊ ዕድገት በብቸኝነት ሳይሆን በኅብረት የሚከወን ሂደት ነው። ማንም አማኝ ከቤተ ክርስቲያን አካል ተነጥሎ "ለብቻዬ አድጋለሁ" ሊል ከቶ አይችልም፤ መንፈሳዊ ብስለት የሚያብበውና ፍሬ የሚያፈራው፣ እርስ በርስ በመመካከር፣ በመገሠጽና በመተናነጽ፣ እንዲሁም በፍቅር በተሳሰረ ማኅበረሰብ ውስጥ ነው።
ራስን መመርመር እንጂ ራስን መኮነን አይደለም
አንድ አማኝ በሕይወቱ ውስጥ የመንፈሳዊ ፍሬ ማነስን ሲመለከት፣ ወዲያውኑ "በእርግጥ ድኛለሁ ወይ?" በሚል የተስፋ መቁረጥ ስሜት በራሱ ላይ ከመፍረድ ይልቅ፣ የጸጋው ምንጭ ወደሆነው አምላክ በንስሓ ሊመለስ ይገባዋል፤ ምክንያቱም "ኃጢአታችንን ብንናዘዝ ኃጢአታችንን ይቅር ሊለን ከዓመፃም ሁሉ ሊያነጻን የታመነና ጻድቅ ነው" (1ዮሐንስ 1፥9)።
"ስለ በጎ ፈቃዱ መፈለግንም ማድረግንም በእናንተ የሚሠራ እግዚአብሔር ነውና።" (ፊልጵስዩስ 2፥13)
የተጠቀሱ የመጽሐፍ ቅዱስ ክፍሎች (1954 ትርጉም)፦ ፊልጵስዩስ 1፥3-8, 1፥27, 2፥5-16, 3፥3-9፤ ኤፌሶን 2፥8-9, 4፥15-16፤ ሮሜ 5፥1, 6፥1-2, 8፥24, 8፥29-30, 10፥17, 12፥2፤ ገላትያ 3፥3, 5፥16-25፤ 2ቆሮንቶስ 3፥18, 7፥15, 13፥5፤ 1ቆሮንቶስ 11፥23-26፤ 1ጴጥሮስ 1፥3-5, 1፥23, 2፥2-10፤ ዮሐንስ 1፥1,14, 3፥3-8, 10፥28-29, 15፥5፤ ቲቶ 3፥5፤ ያዕቆብ 2፥17-26፤ ማቴዎስ 7፥16-20፤ መዝሙር 42፥1-2, 111፥10፤ ምሳሌ 1፥7፤ ኤርምያስ 15፥16፤ ዘጸአት 19፥5-6፤ ዕብራውያን 10፥24-25፤ 1ተሰሎንቄ 5፥17፤ 1ዮሐንስ 1፥9, 4፥19።