በክርስቲያን ነገረ-መለኮት ውስጥ፣ ከመንፈስ ቅዱስ ስጦታዎች (ጸጋዎች) ባሕርይ እና በአሁኑ ዘመን ካላቸው አሠራር ጋር በተያያዘ ከሚነሱ ጥያቄዎች በላይ፣ ቀጣይነት ያለው ውዝግብን፣ የጦፈ አለመስማማትን፣ እና ወሳኝ የሆኑ እረኛዊ እና ቤተክርስቲያናዊ ውሳኔዎችን የሚያመጣ ርዕስ የለም። በልሳን መናገርን ፣ እንዲሁም ከዚህ ጋር ተያያዥነት ያላቸውን የቤተክርስቲያን መሪነት ሥልጣን፣ መንፈሳዊ ስጦታዎች፣ እና የትንቢት አገልግሎትን በተመለከተ የሚደረጉ ክርክሮች፣ በዘመናዊው ክርስትና ውስጥ ከሚገኙት እጅግ ጉልህ ከሆኑ የነገረ-መለኮት ስብራቶች አንዱን ይወክላሉ፤ እነዚህም የምሁራን ነገረ-መለኮት ሊቃውንትን ብቻ ሳይሆን፣ አጠቃላይ የቤተ-እምነት ቤተሰቦችን፣ የሚሲዮናውያን እንቅስቃሴዎችን፣ እና የአጥቢያ ቤተክርስቲያናትን የሚከፋፍሉ ናቸው። ይህ ክርክር፣ ከፕሮቴስታንት ተሐድሶ ወዲህ በዓለም አቀፍ ክርስትና ውስጥ እጅግ ትልቅ ተጽዕኖ ካመጣው ክስተት ፣ ይኸውም በሃያኛው መቶ ክፍለ ዘመን ከተነሳው የጴንጤቆስጤ መነቃቃት ወዲህ በከፍተኛ ሁኔታ ተባብሷል።
እነዚህ ጥያቄዎች ተራ ወይም ግምታዊ ብቻ አይደሉም። በቀጥታ የሚነኩት የቤተክርስቲያን አስተምህሮን እና የመንፈስ ቅዱስ አስተምህሮን ልብ ሲሆን፣ ይህም የክርስቲያን አምልኮን፣ የአገልግሎት መዋቅርን፣ መንፈሳዊ ሕይወት ግንባታን፣ እና የመለኮታዊ መገለጥን ግንዛቤ በቀጥታ የሚቀርጽ ነው። የሐዋርያትና የነቢያት አገልግሎቶች አሁንም በዚህ ዘመን ንቁ ከሆኑ፣ ቤተክርስቲያን እነዚህን ለመለየት፣ ተግባራዊ ለማድረግ፣ እና ተጠያቂነትን ለማስፈን መዋቅሮችን ማዘጋጀት አለባት። በሌላ በኩል ደግሞ፣ ዋናው የመጽሐፍ ቅዱስ አቋም የሚያስተምረው የመጽሐፍ ቅዱስን በቂነት እና የመጨረሻ ባለሥልጣንነት በመሆኑ፣ ማንኛውም ዘመናዊ መገለጥ ወይም ትንቢት ከቅዱሳን መጻሕፍት ጋር እኩል ሊሆን እንደማይችልና ሁልጊዜም በቃሉ መመዘን (1ኛ ዮሐንስ 4፡1) እንዳለበት ያሰምርበታል።
በልሳን መናገር ለሁሉም አማኞች የተሰጠ የመንፈስ ቅዱስ መደበኛ ስጦታ ከሆነ፣ ቤተክርስቲያን ይህንን በአምልኮዋና በሕይወት ግንባታ ሥርዓቷ ውስጥ ማካተት ይኖርባታል። የጸጋ (የካሪዝማቲክ) ስጦታዎች ከሐዋርያት ዘመን ጋር አብረው ያበቁ ከሆኑ፣ ቤተክርስቲያን በዘመናችን በስፋት ለሚታየው የካሪዝማቲክ ልምምድ ትርጉምና አሁን ስላለው የመንፈስ ቅዱስ አሠራር ግልጽ ማብራሪያ መስጠት አለባት። ከእነዚህ ጽንፎች የትኛውም ቢሆን ትክክለኛውን ቀኖናዊ ትምህርት የማይወክል ከሆነ፣ ቤተክርስቲያን የተሟላውን የመጽሐፍ ቅዱስ ምስክርነት ያገናዘበ፣ እና "ሁሉ በአገባብና በሥርዓት ይሁን" (1ኛ ቆሮንቶስ 14፡40) የሚለውን መመሪያ የሚከተል ይበልጥ የተመጣጠነ የመንፈስ ቅዱስ አስተምህሮን ማዘጋጀት ይኖርባታል።
ይህ ጽሑፍ እነዚህን ጥያቄዎች በጥልቅ የመጽሐፍ ቅዱስ ትርጓሜና በነገረ-መለኮታዊ ክርክር አቀራረብ ይመረምራል፤ የሚጀምረውም ከብሉይ ኪዳን መሠረታዊ የመንፈስ ቅዱስ ምስክርነት ፣ መንፈስ ቅዱስ በልዩ ሰዎች ላይ ለልዩ ተልዕኮ ይወርድ ከነበረበት ዘመን በመነሳት፣ አዲስ ኪዳን ወደሚያሳየው የመንፈስ ቅዱስ አስተምህሮ ማጠቃለያ የሆነውን በጴንጤቆስጤ ቀን በሁሉም ሥጋ ላይ መፍሰሱን ወደሚያሳየው የአዲስ ኪዳን ተስፋ በማምራት ነው። በመጨረሻም፣ የተሟላውን የመጽሐፍ ቅዱስ ምስክርነት ለማክበር የሚጥርና፣ በስሜታዊ ልምምድ ወይም ደረቅ በሆነ የትምህርት ጥብቅነት ውስጥ የማይወድቅ፣ በአሁኑ ዘመን ስላለው የመንፈስ ቅዱስ አገልግሎት ገንቢ የሆነ ነገረ-መለኮት ያቀርባል።
ለሙሉ ንባብ አንዱን የትምህርት ዘርፍ ይንኩ / ይጫኑ
Old Testament
የእግዚአብሔር መንፈስ (ሩዋሕ) በፍጥረት፣ በእስራኤል ታሪክ፣ በነቢያት አገልግሎት እና የኢዩኤል ትንቢት።
New Testament
መንፈስ ቅዱስ በኢየሱስ አገልግሎት፣ የጰራቅሊጦስ ተስፋ፣ የጴንጤቆስጤ መፍሰስ እና የጥምቀት በረከቶች።
Nature of Gifts
ስለ ካሪስማታ፣ ዶሬአ፣ ኔውማቲካ ምንነት፤ እንዲሁም የ1ኛ ቆሮንቶስ 12 የስጦታዎች ምደባና ዝርዝር።
Church Offices & NAR
የኤፌሶን 4 እና ሮሜ 12 ሹመቶች። የሐዋርያዊ ቅብብሎሽ ቀጣይነት ጥያቄ እና የዘመናዊ አዝማሚያዎች ግምገማ።
Discernment
መንፈሳዊ ስጦታዎችን የመለየት ሂደት፣ የተፈጥሮ ችሎታ (Talent) እና ስጦታ ልዩነት፣ እና የሚያጋጥሙ ተግዳሮቶች።
Tongues & Continuation
የልሳን ስጦታ፣ የመንፈስ ጥምቀት ሥነ-መለኮት (Cessationism vs Continuationism) እና ሥነ-መለኮታዊ ሚዛን።
የመንፈስ ቅዱስ አስተምህሮ መሠረቶች
የዕብራይስጡ ቃል ሩዋሕ “መንፈስ”፣ “ነፋስ”፣ ወይም “እስትንፋስ” ተብሎ የሚተረጎመው ፣ ብሉይ ኪዳን መለኮታዊ አሠራርን በፍጥረትም ሆነ በታሪክ ውስጥ ለሚያቀርብበት መንገድ መሠረታዊ ነው። ይህ ቃል በመጀመሪያ የሚገኘው በዘፍጥረት ታሪክ ውስጥ ነው፦ “የእግዚአብሔርም መንፈስ በውኃ ላይ ሰፍፎ ነበር” (ዘፍጥረት 1፡2)። የዚህ ሐረግ ትክክለኛ የሰዋሰው እና የነገረ-መለኮት ትርጉም አከራካሪ ነው ። አንዳንዶች "ኃይለኛ ነፋስ" ብለው በመተርጎም ጥንታዊውንና ቅርጽ የሌለውን ከባቢ አየር እንደሚገልጽ አድርገው ይወስዱታል፤ ሌሎች ደግሞ ግላዊ የሆነው የእግዚአብሔር መንፈስ ቅርጽ በሌለው ባዶነት ላይ በመፍጠር እንደሰፈፈ አድርገው ይረዱታል። አጠቃላዩ የመጽሐፍ ቅዱስ ምስክርነት ግን ግላዊ-መንፈሳዊውን ትርጓሜ አጥብቆ ይደግፋል፦ መዝሙር 104፡30 የፍጡራንን ሕይወት ለመለኮታዊው ሩዋሕ ይሰጣል፤ “መንፈስህን ትልካለህ ይፈጠራሉም”፣ እንዲሁም ኢዮብ 33፡4 መንፈስን የሰው ልጅ ሕይወት ስጦታ አድርጎ ያቀርበዋል። “የእግዚአብሔር መንፈስ ፈጠረኝ፥ ሁሉንም የሚችል የአምላክ እስትንፋስ ሕይወት ሰጠኝ”።
የብሉይ ኪዳን የፍጥረት መንፈሳዊ አስተምህሮ ፣ መንፈስ ቅዱስ በተፈጠረው ሥርዓት ውስጥ የሕይወት ፣ ባዮሎጂካዊ፣ ማኅበራዊ እና መንፈሳዊ መለኮታዊ ወኪል መሆኑን መሠረታዊ መርሕ ያረጋግጣል። ይህ የፍጥረት መንፈሳዊ አስተምህሮ፣ አዲስ ኪዳን መንፈስ ቅዱስን የአዲስ ፍጥረት ወኪል አድርጎ (2 ቆሮንቶስ 5፡17፤ ዮሐንስ 3፡5–8) በማቅረብ የህልውና መሠረት እንደሆነ ይመሠክራል። በባዶነት ላይ ሰፍፎ የፍጡራንን ሕይወት የጠራው ያው መንፈስ፣ የሰው ልጆችን ዳግም የሚወልድና በክርስቶስ ያለውን የፍጻሜ ዘመን አዲስ ፍጥረት የሚጀምረው መንፈስ ነው።
በብሉይ ኪዳን ታሪክ ውስጥ፣ የመንፈስ ቅዱስ አሠራር ባሕርይ በአብዛኛው አልፎ አልፎ የሚከሰት፣ የተመረጠ፣ እና ለተለየ ዓላማ የሚሰጥ እንጂ፤ ዓለም አቀፋዊ፣ ቀጣይነት ያለው፣ ወይም ለድነት መደበኛ የሆነ አልነበረም። መንፈስ ቅዱስ በተወሰኑ ግለሰቦች ላይ ለተወሰነ ተግባር ፣ ለመሪነት፣ ለወታደራዊ ማዳን፣ ለትንቢት አዋጅ፣ ለሥነ-ጥበብ ፈጠራ፣ ለጥበብ ይመጣ ነበር፤ በብዙ አጋጣሚዎችም ይህ ስጦታ ጊዜያዊና ተግባራዊ እንጂ ቋሚና የባሕርይ ክፍል አልነበረም። ይህ ንድፍ የአሮጌው ኪዳን የመንፈስ ቅዱስ አሠራር ወሳኝ መዋቅራዊ ገጽታ ሲሆን፣ አዲሱ ኪዳን ተስፋ ከሚሰጠው የመንፈስ ቅዱስ ዓለም አቀፋዊነት ጋር ሆን ተብሎ የሚነጻጸር ነው።
በመሳፍንት ዘመን የነበረው የመንፈስ ቅዱስ አሠራር ለዚህ ጥሩ ማሳያ ነው። መንፈስ ቅዱስ ለተወሰኑ ወታደራዊና አገራዊ የማዳን ተግባራት በዖትኒኤል (መሳፍንት 3፡10)፣ በጌዴዎን (መሳፍንት 6፡34)፣ በዮፍታሔ (መሳፍንት 11፡29)፣ እና በሶምሶን (መሳፍንት 14፡6፣ 19፤ 15፡14) ላይ "መጣ" ፣ "በኃይል ወረደ") ብሎ ይነግረናል። የእነዚህ ስጦታዎች ጊዜያዊና ለተወሰነ ተግባር የተሰጡ መሆን፣ የመንፈስ ቅዱስ መለየት ከሶምሶን የሞራል መውደቅ ጋር በተገናኘበት የሶምሶን ታሪክ (መሳፍንት 16፡20) ይበልጥ ተብራርቷል። የመዝሙር 51፡11 አሳዛኝ ልመና ፣ "ቅዱስ መንፈስህንም ከእኔ ላይ አትውሰድብኝ" የሚለው የሚያንጸባርቀው ይህንኑ የነገረ-መለኮት እውነታ ነው።
መንፈስ ቅዱስ በሥነ-ጥበብና በቴክኒክ ፈጠራ ውስጥ የነበረው ሚና ትልቅ ቢሆንም፣ ብዙ ጊዜ ችላ የተባለ ይመስላል። የእጅ ባለሙያዎቹ ባስልኤል እና ኤልያብ ማደሪያ ድንኳኑን ለመንደፍና ለመሥራት በመንፈስ እንደተሞሉ በግልጽ ተነግሯል፦ "በጥበብና በማስተዋል በእውቀትም በሥራም ሁሉ የእግዚአብሔርን መንፈስ ሞላሁበት" (ዘጸአት 31፡3)። ይህ የመንፈስ ቅዱስ አሠራር ስፋት ፣ የትንቢት ንግግርንና የወታደራዊ ጀግንነትን ብቻ ሳይሆን የሥነ-ጥበብ ብቃትንና የቴክኒክ ዕውቀትንም ማካተቱ የመንፈስ ቅዱስን አሠራር በጠባብ ሃይማኖታዊ ወይም ስሜታዊ ክስተቶች ብቻ የሚገድብን ማንኛውም አመለካከት የሚቃረን ነው።
በብሉይ ኪዳን ውስጥ እጅግ የዳበረው የመንፈስ ቅዱስ አሠራር የሚታየው በነቢይነት አገልግሎት ውስጥ ነው። ቀኖናዊ ነቢያት፣ የሚያውጁት ቃል በመንፈስ ቅዱስ የተሰጠ እንደሆነ፣ ማለትም በመንፈስ ቅዱስ አማካኝነት የመጣና እንዲናገሩ ያስገደዳቸው መለኮታዊ ቃል መሆኑን ሁልጊዜ ይረዱ ነበር (ኤርምያስ 20፡9፤ አሞጽ 3፡8)። የሚክያስ ራስን መግለጽ ለዚህ ጥሩ ምሳሌ ነው፦ "እኔ ግን በደሉን ለያዕቆብ፥ ኃጢአቱንም ለእስራኤል እነግር ዘንድ በእግዚአብሔር መንፈስ ኃይልንና ፍርድን ብርታትንም ተሞልቻለሁ።" (ሚክያስ 3፡8)። ሕዝቅኤል ለነቢይነቱ ያለው ግንዛቤ ሙሉ በሙሉ በመንፈስ ቅዱስ የተቃኘ ነው፦ "መንፈስም ገባብኝ" (ሕዝቅኤል 2፡2)፣ "መንፈስም አነሣኝ" (ሕዝቅኤል 3፡12)፣ እና "የእግዚአብሔርም መንፈስ ወደቀብኝ" (ሕዝቅኤል 11፡5) የሚሉት በሕዝቅኤል መጽሐፍ ተደጋግመው የሚገኙ አገላለጾች ናቸው።
መንፈስ ቅዱስ በትንቢት ውስጥ ያለው ሚና፣ እውነተኛ የትንቢት ንግግር የሰው ልጅ ሃይማኖታዊ አባባል ብቻ ሳይሆን፣ ከመለኮታዊ ፈቃድ የመነጨና በሰው ልጅ መሣሪያነት የሚገለጽ በመለኮት የተሰጠ መግባባት መሆኑን ቀኖናዊ መርሕ ያረጋግጣል። ይህ መርሕ በአዲስ ኪዳን በ2ኛ ጴጥሮስ 1፡20–21 እንዲህ ይላል፦ "በመጽሐፍ ያለውን ትንቢት ሁሉ ማንም ለገዛ ራሱ ሊተረጉም አልተፈቀደም፤ ትንቢት ከቶ በሰው ፈቃድ አልመጣምና፥ ዳሩ ግን በእግዚአብሔር ተልከው ቅዱሳን ሰዎች በመንፈስ ቅዱስ ተነድተው ተናገሩ።"
የዚህ ተስፋ በርካታ ገጽታዎች ነገረ-መለኮታዊ ክብደት አላቸው። አንደኛ፣ ተስፋ የተሰጠው የመንፈስ መፍሰስ በስፋቱ ዓለም አቀፋዊ ነው ። "በሥጋ ለባሽ ሁሉ" ፣ ይህም የእድሜ፣ የጾታ፣ እና በተዘዋዋሪ የብሔር ድንበሮችን በግልጽ የሚያልፍ ነው። ሁለተኛ፣ የመንፈስ ቅዱስ መፍሰስ ዋነኛ ውጤት የትንቢት ንግግር ነው፦ ዓለም አቀፋዊው የመንፈስ ስጦታ፣ ዓለም አቀፋዊ የትንቢት ልምምድን ያመነጫል። ሦስተኛ፣ አውዱ የፍጻሜ ዘመን ነው ፤ "ታላቁና የሚያስፈራው የእግዚአብሔር ቀን" (ኢዩኤል 2፡31) ፣ ይህንን ተስፋ አዲስ ኪዳን ከመሲሐዊው ዘመን መጀመር ጋር ከሚያያይዘው፣ በመጨረሻው ዘመን ከሚመጣው መለኮታዊ አገዛዝ ማዕቀፍ ውስጥ ያስቀምጠዋል።
በዘኍልቍ 11፡29 ላይ የሚገኘው የሙሴ ምኞት " የእግዚአብሔር ሕዝብ ሁሉ ነቢያት ቢሆኑ፥ እግዚአብሔርም በእነርሱ ላይ መንፈሱን ቢያወርድ፤ አንተ ስለእኔ ትቀናለህን?" ፤ የኢዩኤልን የፍጻሜ ዘመን ተስፋ የሚያመለክት ቅድመ-ናፍቆት ነው። የአዲሱ ኪዳን የመንፈስ ቅዱስ ፍጻሜ፣ ሙሴ የተመኘውን እውን ያደርጋል። ወደ ዕብራይስጥ የተጻፈው መልእክት ይህንን የድነት-ታሪክ ሽግግር እንዲህ ያስቀምጠዋል፦ "ከጥንት ጀምሮ እግዚአብሔር በብዙ ዓይነትና በብዙ ጎዳና ለአባቶቻችን በነቢያት ተናግሮ፥ ሁሉን ወራሽ ባደረገው... በዚህ ዘመን መጨረሻ ለእኛ በልጁ ተናገረን" (ዕብራውያን 1፡1–2) ። የወልድን መገኘት ለአማኙ ማኅበረሰብ የሚያስተላልፈው የፍጻሜ ዘመን መንፈስ፣ ከፊልና የቅድመ-ዕይታ የነበረውን የአሮጌውን ኪዳን መንፈሳዊ አሠራር ይተካዋል፣ ፍጻሜም ያደርገዋል።
የፍጻሜ ዘመን መፍሰስ
የአዲስ ኪዳን የመንፈስ ቅዱስ ታሪክ የሚጀምረው በጴንጤቆስጤ ሳይሆን፣ በሥጋዌ ነው። መንፈስ ቅዱስ በኢየሱስ መፀነስ ላይ የነበረው ሚና (ማቴዎስ 1፡18፣ 20፤ ሉቃስ 1፡35)፣ ከመጀመሪያው አንስቶ እርሱን (ኢየሱስን) በልዩ ሁኔታ መንፈስ ቅዱስ ያረፈበት የእግዚአብሔር ልጅ ፣ የፍጻሜ ዘመን መንፈስ ፍጹም ማደሪያውን ያገኘበት መሆኑን ያረጋግጣል። በዮርዳኖስ ጥምቀቱ ወቅት መንፈስ ቅዱስ በእርሱ ላይ መውረዱ (ማቴዎስ 3፡16–17፤ ማርቆስ 1፡10–11፤ ሉቃስ 3፡21–22፤ ዮሐንስ 1፡32–33)፣ ለመሲሐዊ አገልግሎቱ የተደረገለት ቅባት ነው፤ ይህ የኢሳይያስ 61፡1–2 ፍጻሜ ሲሆን ፣ ኢየሱስ ራሱ በመክፈቻው የናዝሬት ስብከቱ ላይ ለራሱ የተገበረው ጽሑፍ ነው (ሉቃስ 4፡18–21)፦ "የጌታ መንፈስ በእኔ ላይ ነው፥ ለድሆች ወንጌልን እሰብክ ዘንድ ቀብቶኛልና።"
ኢየሱስ አገልግሎቱን በመንፈስ የተሞላ አድርጎ መግለጹ፣ እና በተለይም በመንፈስ ቅዱስ ላይ የሚደረግ ስድብ ብቸኛው የማይሰረይ ኃጢአት መሆኑን መለየቱ፣ መንፈስ ቅዱስ በአገልግሎቱ የነበረው አሠራር ማየት ለሚችሉ ዓይኖች በግልጽ የሚታይ እንደነበር ያመለክታል። አጋንንትን ማውጣቱ የተከናወነው "በእግዚአብሔር መንፈስ" (ማቴዎስ 12፡28) ሲሆን፣ ይህ "የእግዚአብሔር መንግሥት ወደ እናንተ ቀርባለች" ለሚለው እውነት ማስረጃ ነው። መንፈስ በሚሠራበት ቦታ፣ የፍጻሜው ዘመን መንግሥት ይገኛል።
የዮሐንስ የላይኛው ክፍል ንግግር (ዮሐንስ 14–16)፣ በአዲስ ኪዳን ውስጥ ከጴንጤቆስጤ በፊት ከተሰጡት የመንፈስ ቅዱስ ትምህርቶች እጅግ የዳበረውን የነገረ-መለኮት ትምህርት ያቀርባል፤ መንፈስ ቅዱስን ጰራቅሊጦስ ፣ በተለያየ መንገድ "አጽናኝ"፣ "ረዳት"፣ "መካሪ"፣ ወይም "ጠበቃ" ተብሎ በሚተረጎመው ልዩ ስያሜ ያቀርበዋል።
መንፈስ ቅዱስ "ሌላ ጰራቅሊጦስ" (ዮሐንስ 14፡16) ተብሎ ተገልጿል፤ "ሌላ" የሚለው ቃል ኢየሱስ ራሱ የመጀመሪያው ጰራቅሊጦስ እንደነበር ያመለክታል (1 ዮሐንስ 2፡1)፣ እናም የመንፈስ መምጣት የኢየሱስን መተካት ሳይሆን፣ የእርሱ በመንፈስ የሚቀጥል መገኘት መሆኑን ያሳያል። መንፈስ "ስለ እኔ ይመሰክራል" (ዮሐንስ 15፡26) እና "ወደ እውነት ሁሉ ይመራችኋል" (ዮሐንስ 16፡13)።
በሐዋርያት ሥራ 2 ላይ የሆነው የጴንጤቆስጤ መንፈስ መፍሰስ፣ በአዲስ ኪዳን ውስጥ የመንፈስ ቅዱስን አሠራር የሚገልጽ ዋነኛ ክስተት ነው፤ ይህ የኢዩኤል የፍጻሜ ዘመን ተስፋ እና ኢየሱስ ራሱ ስለ መንፈስ ቅዱስ መምጣት የሰጠው ተስፋ ፍጻሜ ነው።
በጴንጤቆስጤ የሆነው በልሳን መናገር ፣ "በሁሉም መንፈስ ቅዱስ ሞላባቸው፥ መንፈስም ይናገሩ ዘንድ እንደ ሰጣቸው በሌላ ልሳኖች ይናገሩ ጀመር" (ቁ. 4)፤ በታሪኩ ውስጥ ወዲያውኑ ሊብራራ የሚችል ነው፦ "ከከሰማይ በታች ካሉ ሕዝብ ሁሉ" የተሰበሰበው ሕዝብ (ቁ. 5)፣ "እያንዳንዳችን የተወለድንበትን የገዛ ቋንቋችንን እንዴት እንሰማለን?" አለ (ቁ. 8)። የዚህ የጴንጤቆስጤ ልሳን ባሕርይ፣ ሊታወቁ የሚችሉ የሰዎች ቋንቋዎች መሆን ነው (ጥቅም ላይ የዋለው የግሪክ ቃል ግሎሳ ቋንቋን ወይም ልሳንን የሚያመለክት ሲሆን፣ ክፍሉ እያንዳንዱ ሰሚ የራሱን ቀበሌኛ - ዲያሌክቶስ - እንዳወቀ ይገልጻል)።
የጴጥሮስ የትርጓሜ ስብከት፣ የጴንጤቆስጤን መፍሰስ በኢዩኤል የፍጻሜ ዘመን ተስፋ ላይ በግልጽ ይመሠርተዋል። የመንፈስ ቅዱስ መፍሰስ ተራ ከተፈጥሮ በላይ የሆነ ተአምር ብቻ ሳይሆን፣ "የመጨረሻው ዘመን" መጀመሩን የሚያመለክት የፍጻሜ ዘመን ክስተት ነው።
በሐዋርያት ሥራ እንደተገለጸው፣ የጥንቷ ቤተክርስቲያን ቀጣይነት ያለው መንፈሳዊ ሕይወት፣ መንፈስ ቅዱስ በማኅበረሰቡ ሕይወት ውስጥ በነበረው ቀጣይ፣ ሁሉን አቀፍ፣ እና ባለብዙ-ገጽታ መገኘት የሚታወቅ ነበር። መንፈስ ቅዱስ የሚሲዮናዊነት የውሳኔ አሰጣጥን ይመራል፣ ኃይል ያስታጥቃል፣ እና አሕዛብ በኪዳኑ ማኅበረሰብ ውስጥ መካተታቸውን ያረጋግቃል። የጳውሎስ መልእክቶች፣ መንፈስ ቅዱስን የልጅነት መንፈስ (ሮሜ 8፡14–16)、የፍጻሜ ዘመን ርስታችን "በኩራት" እና "መያዣ" (አረቦን) (ሮሜ 8፡23) አድርገው ይረዱታል።
| ሥነ-መለኮታዊ ምድብ | ሥነ-መለኮታዊ ፋይዳ | ተጨባጭ ምሳሌዎች | መጽሐፍ ቅዱሳዊ ጥቅስ |
|---|---|---|---|
| የመታደስ ሕይወት | የአስተሳሰብና የባሕርይ ለውጥ በማምጣት ዓለምን ከመምሰል መጠበቅ። | በክርክርና በቁጣ ፈንታ በፍቅርና በትዕግስት ምላሽ መስጠት። | ሮሜ 12:2፤ ቲቶ 3:5 |
| የመንፈስ ፍሬ | የክርስቶስን ባሕርይ በአማኙ ሕይወት ውስጥ በተጨባጭ መግለጥ። | አስቸጋሪ በሆኑ ማኅበራዊ ግንኙነቶች ውስጥ መለኮታዊ ሰላምንና ራስን መግዛትን ማሳየት። | ገላትያ 5:22-23 |
| የማስተዋል ብርሃን | የመጽሐፍ ቅዱስን እውነትና ጥልቅ መለኮታዊ ምስጢራትን የመረዳት አቅም። | ቃሉን ሲያጠኑ ድንገተኛ መገለጥና መንፈሳዊ መመሪያ ማግኘት። | 1 ቆሮ. 2:10-12፤ ዮሐ. 16:13 |
| የኅብረት አንድነት | በአማኞች መካከል መለኮታዊ ፍቅርንና ሥርዓትን ማስፈን። | በቤተክርስቲያን ውስጥ ያለውን ዘርንና ማኅበራዊ ደረጃን መሠረት ያደረገ መከፋፈል ማሸነፍ። | ኤፌ. 4:3፤ 2 ቆሮ. 13:14 |
| መለኮታዊ ኃይል | ለምስክርነትና ለተጋድሎ የሚሰጥ ከተፈጥሮ በላይ የሆነ አቅም። | በስደትና በሞት ፊት እንኳ ሳይፈሩ ወንጌልን በድፍረት መመስከር። | ሐዋ. 1:8፤ ሐዋ. 4:31 |
| የጸጋ ስጦታዎች | ቤተክርስቲያንን ለማነጽ የሚሰጡ ልዩ ልዩ መለኮታዊ ችሮታዎች። | እንደ አስፈላጊነቱ በመፈወስ፣ በማስተማር ወይም በትንቢት ጉባኤውን ማነጽ። | 1 ቆሮ. 12:4-11 |
| ምልጃና ጸሎት | በሰው አቅም የማይገለጡ ጸሎቶችን በመንፈስ አጋዥነት ማቅረብ። | ቃላት በሚያጥሩበት የታላቅ መከራ ወቅት በመንፈስ መጸለይና መጽናናት። | ሮሜ 8:26-27፤ ኤፌ. 6:18 |
| የመንፈስ ድፍረት | እውነትን ያለ ፍርሃትና ያለ ይሉኝታ የመናገር መለኮታዊ ብቃት። | ጴጥሮስ በአይሁድ ሸንጎ ፊት የክርስቶስን ጌትነት ያለ ፍርሃት ማወጁ። | ሐዋ. 4:13፤ ሐዋ. 9:27 |
ካሪስማታ፣ ኔውማቲካ፣ ዶሬአ
አዲስ ኪዳን ለመንፈሳዊ ስጦታዎች የሚጠቀምባቸው ቃላት የተለያዩ ሲሆኑ፣ የእነዚህ ቃላት ትርጉም የክስተቶቹን ነገረ-መለኮታዊ ባሕርይ በሚገባ ያበራሉ። እጅግ የተለመደው ቃል ካሪስማታ (ነጠላው፦ ካሪስማ - charisma) ሲሆን፣ ከካሪስ (charis) ወይም "ጸጋ" ከሚለው ቃል የመነጨ ነው። ይህም በሰዎች ብቃት፣ በመንፈሳዊ ብስለት፣ ወይም በልዩ የጸሎት ጥረት ላይ ያልተመሠረተ፣ ነገር ግን ሙሉ በሙሉ በመለኮታዊ ልግስና እና በእግዚአብሔር ሉዓላዊ ምርጫ የሚሰጥ የጸጋ ስጦታን ያመለክታል። ይህ ማለት ስጦታዎቹ የሚከፋፈሉት መንፈስ ቅዱስ ራሱ "እንደሚፈቅድ" (1 ቆሮ. 12፡11) እንጂ በሰው ፍላጎት ወይም ትዕዛዝ አይደለም።
በ1 ቆሮንቶስ 12፡1 እና 14፡1 ኔውማቲካ (pneumatika) የሚለው ቃል ደግሞ፣ የእነዚህን ስጦታዎች መንፈሳዊ ባሕርይ፣ ማለትም ምንጫቸው፣ ኃይላቸውና ጥገኛነታቸው በመንፈስ ቅዱስ (ቶ ኔውማ - to pneuma) ላይ መሆኑን አጽንዖት ይሰጣል። ለመንፈስ ቅዱስ ራሱ እና ለድነት ስጦታ ዶሬአ (dōrea) ፣"ስጦታ" ወይም "በረከት" የሚለው ቃል፣ ለማይገባው ሰው የሚሰጥ መለኮታዊ ሞገስ መሆኑንና በነጻ የሚሰጥ የእግዚአብሔር መገኘት መሆኑን ያሳያል። ዋናው የመጽሐፍ ቅዱስ አስተምህሮ እንደሚያሳየው፣ ታላቁ ስጦታ (ዶሬአ) መንፈስ ቅዱስ ራሱ ሲሆን፣ ልዩ ልዩ ስጦታዎች (ካሪስማታ) ደግሞ ለቤተክርስቲያን ጥቅም የሚሰጡ የዚህ ታላቅ ስጦታ ተግባራዊ መገለጫዎች ናቸው።
በ1 ቆሮንቶስ 12፡1፣ ጳውሎስ pneumatikōn የሚለውን ቃል በመጠቀም "ስለ መንፈሳዊ ነገሮች" ወይም "ስለ መንፈስ ስጦታዎች" ይናገራል። የቆሮንቶስ አማኞች ሁኔታቸውን በከፍተኛ እና ከተፈጥሮ በላይ በሆኑ መግለጫዎች ለማረጋገጥ ይፈልጉ ነበር። ይሁን እንጂ ጳውሎስ በቁጥር 4 ላይ charismata የሚለውን ቃል በመጠቀም ወዲያውኑ ያርማቸዋል። እነዚህ ችሎታዎች የ"መንፈሳዊነት" ወይም የብቃት ምልክቶች ሳይሆኑ፣ በእግዚአብሔር በነጻ የተሰጡ "ጸጋ" ናቸው።
| ቃል | ሥነ-መለኮታዊ ትርጓሜ | ሥላሴያዊ አካል | ተግባራዊ አጽንኦት ምንጭ |
|---|---|---|---|
| Charismata | በመንፈስ ቅዱስ ሉዓላዊ ፈቃድና በጸጋ የሚታደሉ መለኮታዊ ስጦታዎች። | መንፈስ ቅዱስ (Pneuma) | የስጦታዎች ብዝኃነት ቢኖርም፣ የአንድነቱ መሠረት የመንፈስ ቅዱስ መገኘት ነው። |
| Diakoniai | ስጦታዎቹ ወደ ተግባራዊ አገልግሎት የሚቀየሩበትና Servanthood የሚገለጥበት ሚና። | ጌታ ኢየሱስ (Kyrios) | የአገልግሎት ዓይነቶች ቢለያዩም፣ የሥልጣኑና የትእዛዙ ምንጭ የክርስቶስ ጌትነት ነው። |
| Energemata | ስጦታዎቹ በተጨባጭ ውጤት እንዲያመጡ የሚያደርግ፣ ሁሉን በሁሉ የሚሠራ 'አስቻይ' መለኮታዊ ኃይል። | እግዚአብሔር አብ (Theos) | የመጨረሻው ውጤታማነት ከአብ መሆኑንና ግቡም ለአብ ክብርን መስጠት ነው። |
ኔውማ (pneuma) (አዲስ ኪዳን): ሥረ-ቃል፦ "እተነፍሳለሁ / ነፋስ"። አጠቃላይ ትርጉም፦ ነፋስ፤ እስትንፋስ፤ ሕያው ኃይል፤ የእግዚአብሔር መንፈስ። ዮሐ. 4፥24 "እግዚአብሔር መንፈስ ነው።"
ሩዋሕ (rûach) (ብሉይ ኪዳን): ሥረ-ቃል፦ "መተንፈስ / ነፋስ"። ሕይወት ሰጪ ኃይል፤ መለኮታዊ የሥራ ኃይል፤ የውስጥ ስሜት ወይም ፈቃም። ዘፍ. 1፥2 "የእግዚአብሔርም ሩዋሕ በውኃ ላይ ሰፍሮ ነበር።"
ዶሬአ (dōrea): "ነፃ የጸጋ ስጦታ"። ምንም ዓይነት ምላሽ የማይጠየቅበት ፍጹም ነፃ የማዳን ጸጋ (ሐዋ. 2፥38)።
ካሪስማ (charisma): "የጸጋ ስጦታ / አገልግሎት"። charis (ጸጋ) + -ma (ውጤት)። ለቤተ ክርስቲያን ህንፀት በመንፈስ የሚሰጥ የተግባር ብቃት (1ኛ ቆሮ. 12፥4)።
ስጦታው = ራሱ መንፈስ ቅዱስ፤ እንደ መለኮታዊ ውስጠ መገኘት የተሰጠ (ሐዋ. 2:38፤ ገላ. 3:14)።
ስጦታዎቹ = በመንፈስ ለአገልግሎት የሚሰጡ የተወሰኑ ችሎታዎች ወይም ተግባራት (1ኛ ቆሮ. 12:4–11፤ ሮሜ 12:6–8)።
መንፈስ ቅዱስ ስጦታው ነው፤ ስጦታዎቹ ደግሞ ስጦታው የሚያመጣቸው ናቸው።
| ስጦታ | ምደባ | ሥነ-መለኮታዊ ተግባር | የአውድ ትንታኔ | ተጨባጭ ምሳሌዎች |
|---|---|---|---|---|
| የጥበብ ቃል | መገለጥ | መለኮታዊ ሚስጥራትን ለቤተክርስቲያን ተጨባጭ ሁኔታ የመተርጎም ጸጋ። | በክርስቶስ የማዳን ሥራ ላይ ያለ ጥልቅ ድንገተኛ ግንዛቤ። | ለተወሳሰበ የቤተክርስቲያን ችግር መለኮታዊ መፍትሄ ማመንጨት። (ሐዋ. 15፡13-21) |
| የዕውቀት ቃል | መገለጥ | በእግዚአብሔር ጸጋና ፈቃድ ላይ ያለ ልምምዳዊና መጽሐፍ ቅዱሳዊ ዕውቀት። | ትምህርተ-መለኮታዊ እውነታን ለጉባኤው የማሳወቅ ችሎታ። | አንድን ግለሰብ ወይም ሁኔታ የሚገጥመውን ድብቅ ነገር በመንፈስ ማወቅ። (ሐዋ. 5፡1-11) |
| እምነት | ኃይል | ለተወሰኑ አስቸጋሪ ሁኔታዎች የሚሰጥ ልዩ "ተራራ-አንቀሳቃሽ" መለኮታዊ ጽናት። | ከደህንነት እምነት የተለየ፣ ለተግባር የሚሰጥ ስጦታ። | በከባድ ስደት ወይም ተግዳሮት ውስጥ የእግዚአብሔርን ታማኝነት አጥብቆ መያዝ። (ሐዋ. 27፡21-25) |
| የፈውስ ስጦታዎች | ኃይል | በሰው ባዮሎጂያዊና መንፈሳዊ ማንነት ላይ የሚገለጥ ከተፈጥሮ በላይ ጤና። | ስሙ በብዙ ቁጥር መገኘቱ ልዩ ልዩ ለሆኑ በሽታዎች ያለውን ስፋት ያሳያል። | በጸሎት ከተለያዩ በሽታዎች (ሥጋዊና መንፈሳዊ) መለኮታዊ ፈውስ ማግኘት። (ሐዋ. 3፡1-10) |
| ተአምራት | ኃይል | መለኮታዊ ኃይል በተፈጥሮ ሕግጋት ላይ ያለውን የበላይነት የሚያሳይ ክንውን። | የእግዚአብሔር መንግሥት መቅረቡን የሚያሳይ ተጨባጭ ምልክት። | ከተፈጥሮ ሕግ በላይ የሆኑ ክስተቶች (ለምሳሌ ሙታንን ማስነሳት)። (ሐዋ. 9፡40) |
| ትንቢት | ንግግር | መለኮታዊ መልእክትን ለጉባኤው ማነጽ በሚመጥን መልኩ ማድረስ። | አስቀድሞ ከመናገር ይልቅ፣ አሁን ያለውን የእግዚአብሔርን ፈቃድ ማወጅ። | የአማኞችን ልብ የሚገልጥና ወደ ንስሐ የሚመራ ወቅታዊ ቃል። (1 ቆሮ. 14፡3) |
| መናፍስትን መለየት | ዕውቀት | የአንድን መንፈሳዊ መገለጥ ምንጭ የመለየት ብቃት። | ቤተክርስቲያንን ከሐሰተኛ ትምህርት ለመጠበቅ የሚረዳ መከላከያ። | አዳዲስ ትምህርቶች ከመጽሐፍ ቅዱስ እውነት ጋር ያላቸውን ስምምነት መመርመር። (1 ዮሐ. 4፡1-3) |
| ልዩ ልዩ ልሳናት | ንግግር | በተናጋሪው ያልተማረ፣ በመንፈስ ቅዱስ የሚሰጥ ሰማያዊ ወይም ሰብአዊ ቋንቋ። | ለግል ማነጽ ወይም በትርጓሜ ሲታገዝ ለጉባኤው የሚያገለግል ምልክት። | በጸሎት ጊዜ መንፈስ ቅዱስ በሚሰጠው ቋንቋ እግዚአብሔርን ማመስገን። (1 ቆሮ. 14፡2) |
| ልሳናትን መተርጎም | ንግግር | በልሳን የተነገረውን ሚስጥራዊ መልእክት በሚረዳ ቋንቋ የመግለጥ ችሎታ። | ልሳንን ወደ ትንቢት ደረጃ የሚያሳድግና ጉባኤውን የሚያንጽ ስጦታ። | በልሳን የተነገረውን መልእክት ሁሉም እንዲረዳው ወደ ግልጽ ቋንቋ መተርጎም። (1 ቆሮ. 14፡13) |
በስጦታዎችና በአገልግሎቶች መካከል ያለው ግንኙነት
የቤተክርስቲያንን አደረጃጀት እና የአገልግሎት ተልእኮ በተመለከተ ከሚነሱት አበይት ነገረ-መለኮታዊ ርዕሰ ጉዳዮች አንዱ በመንፈሳዊ ስጦታዎች እና በቤተክርስቲያን መደበኛ ሹመቶች/አገልግሎቶች መካከል ያለውን መጽሐፍ ቅዱሳዊ እና ታሪካዊ ድንበር መለየት ነው። በቆሮንቶስ ቤተክርስቲያን የነበረው ዋነኛ ችግር ስጦታዎች መብዛታቸው ሳይሆን፣ ስጦታን ከሥልጣንና ከመንፈሳዊ ብስለት ጋር ማምታታታቸው ነበር። ጳውሎስ ለመደበኛ አገልግሎት (ለሽማግሌነት/ኤጲስ ቆጶስነት እና ለዲያቆንነት) ያስቀመጠው መመዘኛ (1 ጢሞቴዎስ 3) የሚያተኩረው በስጦታ ላይ ሳይሆን በባሕርይ ላይ ነው።
ሐዋርያት ካለፉ በኋላ ቤተክርስቲያን እንድትመራ የተቀመጠው መለኮታዊ ሥርዓት አዳዲስ ሐዋርያትን መሾም አልነበረም። የሐዋርያት ሥራ 14፡23 እና 20፡28፣ እንዲሁም የጳውሎስ መልእክቶች በግልጽ እንደሚያሳዩት ሐዋርያት አደራውን ያስረከቡት ለእረኞች/ሽማግሌዎች/ኤጲስ ቆጶሳት እና ለዲያቆናት ነው።
| መጽሐፍ ቅዱሳዊ የአገልግሎት ጸጋ | ሥነ-መለኮታዊ ተግባር | መዋቅራዊና ተልዕኮአዊ ትኩረት | ተጨባጭ ምሳሌዎችና ጥቅሶች |
|---|---|---|---|
| ሐዋርያት | አዳዲስ አብያተ ክርስቲያናትን መመሥረትና ሥርዓተ-ቤተክርስቲያንን መዘርጋት። | የወንጌልን አቅኚነት እና መሠረታዊ ትምህርትን መጠበቅ። | አዳዲስ ክልሎች ገብቶ ቤተክርስቲያን መትከል፤ መሪዎችን ማብቃት። (ሐዋ. 13:2-4) |
| ነቢያት | የእግዚአብሔርን ድምፅና ወቅታዊ ፈቃድ ለቤተክርስቲያን ማስተላለፍ፤ ለፍትህ መጥራት። | ማኅበረሰቡ ከመለኮታዊው መርህ ጋር እንዲሰለፍ ማድረግና ቅድመ-እይታን መስጠት። | የቤተክርስቲያን መንፈሳዊ ዝለት ሲኖር ንስሐን ማወጅ። (ሐዋ. 11:27-28) |
| ወንጌላውያን | የማያምኑትን ወደ ክርስቶስ መንግሥት መጋበዝ፤ ወንጌልን ማሰራጨት። | የቤተክርስቲያንን ቁጥር ማሳደግና የማኅበረሰብ ግንኙነትን ማጠናከር። | በየመንደሩና በየአደባባዩ ወንጌልን በማብሰር ሰዎችን መጥራት። (ሐዋ. 21:8) |
| እረኞች | የአማኞችን መንፈሳዊና ስሜታዊ ደህንነት መጠበቅ፤ መንጋውን መመገብ። | ማሳደግ፣ በምሕረት ላይ ያተኮረ እንክብካቤና ጤናማ ኅብረት መፍጠር። | በአማኞች መካከል ዕርቅ መፍጠር፣ የታመሙትን መጎብኘት። (1 ጴጥ. 5:1-4) |
| አስተማሪዎች | መለኮታዊውን እውነት በሥርዓት ማብራራትና ከሐሰተኛ ትምህርት መከላከል። | ስልታዊ እውቀት፣ ጥልቀት ያለው ትምህርተ-መለኮትና አተገባበር ላይ ማተኮር። | የመጽሐፍ ቅዱስ ጥናቶችን ማዘጋጀት፣ ዶክትሪንን ማብራራት። (2 ጢሞ. 2:2) |
በዘመናችን ያሉ አንዳንድ የካሪዝማቲክ እንቅስቃሴዎች እንደ NAR ("የአዲስ ሐዋርያዊ ተሐድሶ")፣ "አዳዲስ ሐዋርያትና ነቢያት" ዛሬም ከነሙሉ ሥልጣናቸው ያስፈልጋሉ ብለው ይከራከራሉ። ሆኖም ይህ ትምህርት የቅዱስ ቃሉን በቂነት የሚጻረር ነው። አዳዲስ ሐዋርያት አሉ ማለት፣ ከቃሉ ውጪ የሆኑ አዳዲስ፣ መለኮታዊ እና የማይሳሳቱ መገለጦች አሉ ወደሚል ስህተት ያመራል። በይሁዳ 3 መሠረት እምነት "ለቅዱሳን አንድ ጊዜ ፈጽሞ" ተሰጥቷል።
አዲስ ኪዳን "ሐዋርያ" (Apostolos) የሚለውን ቃል በሁለት የተለያዩ እርከኖች ይጠቀመዋል፦
1. የክርስቶስ ሐዋርያት (The "Capital-A" Apostles): እነዚህ 12ቱ እና ጳውሎስ ናቸው። የዚህ ሥልጣን መስፈርቶች የክርስቶስን ትንሣኤ በአካል ማየት እና በቀጥታ ከክርስቶስ መሾም ነበር። እነዚህ የቤተክርስቲያን ፍጹም አስተምህሮአዊ መሠረቶች ናቸው (ራዕይ 21፡14)።
2. የአብያተ ክርስቲያናት ሐዋርያት (small-a apostles): ቤተክርስቲያን ለወንጌል ተልእኮ የላከቻቸው እንደ በርናባስ፣ ሲላስ፣ እና ኤጳፍሮዲጡስ። እነዚህ ሰዎች የወንጌል አርበኞች ቢሆኑም፣ መጽሐፍ ቅዱሳዊ ሥልጣን አልነበራቸውም። የዘመናችን አክራሪ እንቅስቃሴዎች ይህንን የተግባር ሐዋርያነት ወስደው፣ የመሠረት-ጣይነት ሐዋርያነትን ካባ ሲያለብሱት ከባድ የሥነ-መለኮት ግጭት ፈጥሯል።
| ስጦታ/ሹመት | መሠረታዊ ሚና (አንዴ የሆነ) | ተከታታይ ተግባር (ዛሬ ያለው) | ተጨባጭ ምሳሌዎች |
|---|---|---|---|
| ሐዋርያት | 12ቱ/ጳውሎስ: የትንሳኤው ቀጥተኛ ምስክሮችና የቀኖና መጽሐፍት ጸሐፊዎች። | አብያተ ክርስቲያናትን የሚተክሉ፣ መሪዎችን የሚያሰለጥኑና ሥርዓት የሚዘረጉ። | እንደ ጳውሎስ መሠረት መጣል፤ ዛሬ አዳዲስ የሆኑ የሚሽነሪ ክልሎችን የሚከፍቱ አቅኚዎች። |
| ነቢያት | መለኮታዊ መገለጥን በማውረድ መጽሐፍ ቅዱስን ያጠናቀቁ። | ለቤተክርስቲያን ወቅታዊ መመሪያን፣ ማስተካከያንና መጽናናትን የሚሰጡ። | እንደ አጋቦስ፤ ዛሬ ቤተክርስቲያን ከዓለማዊነት እንድትመለስ "የእግዚአብሔር ቃል" ይዘው የሚቆሙ። |
| መመዘኛ | የቀደሙት ሐዋርያትና ነቢያት | የዛሬዎቹ “ሐዋርያዊና” ነቢያዊ ጸጋዎች |
|---|---|---|
| መሠረት | አንዴ የተጣለ: ቤተክርስቲያን በሐዋርያትና ነቢያት መሠረት ላይ ታንጻለች (ኤፌ. 2:20)። | ግንባታ: በተጣለው መሠረት ላይ እስከ ዘመን ፍጻሜ የሚቀጥል ሥራ። |
| የሥልጣን ምንጭ | ቀጥተኛ: ከክርስቶስ በራእይ ወይም በአካል የተቀበሉት ትዕዛዝ። | ተዋጽኦአዊ (Secondary): ከተጻፈው የእግዚአብሔር ቃል የሚመነጭ። ማንኛውም "ራእይ" በቃሉ ይመዘናል። |
| የመገለጥ ባሕርይ | ቀኖናዊ: የማይሳሳትና ለሁሉም ዘመን የሚሠራ ትምህርት። | አውዳዊ : ለአንድ ወቅት የሚሰጥ። "ሁለቱ ወይም ሦስቱ ይናገሩ ሌሎችም ይመርምሩ" (1 ቆሮ. 14:29)። |
በሮሜ 12፡6-8 የተዘረዘሩት ሰባት ስጦታዎች፣ ከ1 ቆሮንቶስ 12 በተለየ መልኩ "ተግባራዊ" ወይም "የተነሳሽነት" ስጦታዎች ተብለው ይጠራሉ።
| ስጦታ | ሥነ-መለኮታዊ አጽንኦትና መመሪያ | ተዛማጅ ጥቅሶች |
|---|---|---|
| ትንቢት | እንደ እምነት መጠን መናገር፤ መልእክቱ ከክርስቶስ ወንጌል ጋር የተስማማ መሆን አለበት። | ሮሜ 12፡6፤ 1 ቆሮ. 14፡3 |
| አገልግሎት | በተግባራዊ፣ በአስተዳደራዊና በቁሳዊ እርዳታ አገልጋይነትን (Servanthood) መግለጥ። | ሮሜ 12፡7፤ ሐዋ. 6፡1-4 |
| ማስተማር | መለኮታዊ እውነትንና ቀጥተኛውን ትምህርት በሥርዓት የማስረዳት ጸጋ። | ሮሜ 12፡7፤ 1 ጢሞ. 4፡13 |
| መምከር | ሌላውን ለለውጥ ማበረታታትና ማጽናናት፤ ልክ እንደ መንፈስ ቅዱስ አጠገብ ሆኖ መርዳት። | ሮሜ 12፡8፤ ሐዋ. 14፡22 |
| መስጠት | በልግስና: ያለ ድብቅ አጀንዳ፣ በቅንነትና በትርፍነት ማካፈል። | ሮሜ 12፡8፤ 2 ቆሮ. 9፡7-8 |
| መምራት | በትጋት: ቤተክርስቲያንን ወይም ሕዝብን በቅንነት፣ በኃላፊነትና በንቃት ማስተዳደር። | ሮሜ 12፡8፤ 1 ጢሞ. 3፡4-5 |
| ምሕረት | በደስታ: ለተጎዱትና ለታመሙት የሚደረግ ርኅራኄ ያለ ምሬት፣ በደስታ መከናወን አለበት። | ሮሜ 12፡8፤ ማቴ. 5፡7 |
"መንፈስን ሁሉ አትመኑ፥ ነገር ግን መናፍስት ከእግዚአብሔር ሆነው እንደ ሆነ መርምሩ" (1ኛ ዮሐ. 4:1)
መንፈሳዊ ስጦታዎችን መለየት (Discernment) በክርስቲያናዊ ሥነ-መለኮት እና በቤተ ክርስቲያን ሕይወት ውስጥ እጅግ አስፈላጊ ድርሻ አለው። እነዚህም ስጦታዎች ቤተ ክርስቲያንን ለማነጽ፣ ወንጌልን ለመስፋፋት፣ እና የእግዚአብሔር ጸጋ መገለጥ ተብለው ሆን ተብለው የተሰጡ ናቸው。
ይሁን እንጂ፣ እነዚህን ስጦታዎች ለይቶ ማወቅና መረዳት ከተራ የተፈጥሮ ምልከታ የዘለለ ነገርን ይፈልጋል፤ መንፈሳዊ መለየትን ይጠይቃል። ይህ ሂደት "መንፈስን ሁሉ አትመኑ" ከሚለው መጽሐፍ ቅዱሳዊ ማስጠንቀቂያ ጋር በቀጥታ የተያያዘ ነው (1ኛ ዮሐ. 4:1)። መንፈሳዊ ስጦታዎችን መለየት ማለት በእውነተኛ መለኮታዊ ኃይልና በተራ ሰብዓዊ ችሎታ ወይም በሐሰተኛ መንፈሳዊ መገለጥ መካከል ያለውን ልዩነት በቃሉ ብርሃን መገንዘብ ማለት ነው።
1. የስጦታዎች መበላለጥ፡ በቤተክርስቲያን ውስጥ፣ አንዳንድ ስጦታዎች (ለምሳሌ፣ አመራር ወይም ስብከት) ከሌሎቹ በበለጠ ከፍ ተደርገው የሚታዩበትና የሚከበሩበት ስህተት በተደጋጋሚ ይታያል። ይህ በቆሮንቶስ ቤተ ክርስቲያን የነበረው ዓይነት ስህተት ነው፣ ይህም በአማኞች መካከል መከፋፈልንና ተዋረድን ይፈጥራል።
2. ፍርኃትና ሐሰተኛ ትሕትና፡ ብዙ አማኞች "ብቁ አይደለሁም" ወይም "እኔ ማነኝና" በሚል ሰበብ፣ እግዚአብሔር የሰጣቸውን ጸጋ በፈሪሃት ይቀብራሉ። ይህ የብቃት ማነስ ስሜት እግዚአብሔርን አለማመን ነው።
3. የልብ መነሻና ትዕቢት፡ ስጦታዎች ለክርስቶስ ክብር ሳይሆን ለግል ዝና፣ ለስልጣን ወይም ለምቾት ሲውሉ፣ የጸጋ ስጦታነታቸው ይሻርና ወደ ሰብዓዊ ችሎታ ወይም ወደ ትዕቢት ማሳያነት ይለወጣሉ።
| መመዘኛ | ተፈጥሯዊ ችሎታ (Talent) | መንፈሳዊ ስጦታ (Gift) | ሥነ-መለኮታዊ ትንታኔ / መጽሐፍ ቅዱሳዊ ማረጋገጫ |
|---|---|---|---|
| ምንጭ | የፍጥረት ጸጋ: እግዚአብሔር ለሰው ልጆች ሁሉ በጥበቡ የሰጠው ችሎታ። | የቤዛነት ጸጋ: መንፈስ ቅዱስ ለተዋጁ አማኞች ብቻ የሚሰጠው ልዩ ችሮታ። | ችሎታው "ከመጀመሪያው ልደት" ሲሆን፣ ስጦታው ግን "ከዳግም ልደት" በኋላ የሚሰጥ ነው። |
| መጽሐፍ ቅዱሳዊ ቃል | ጥበብና ማስተዋል: በብልሃትና በእውቀት መሥራት። | የመንፈስ መገለጥ: መንፈስ ቅዱስ ራሱን የሚገልጥበት መንገድ። | ችሎታው በሰው "ነፍስ" ውስጥ ሲሆን፣ ስጦታው ግን በሰው "መንፈስ" ውስጥ ይሠራል (1 ቆሮ. 2፡14)። |
| ዓላማ | ለዓለም ጥቅም: ምድርን ለመሙላትና ለመግዛት (ዘፍ 1፡28)። | ለአካል መታነጽ: የክርስቶስን አካል ለመገንባት (1 ቆሮ. 12፡7)። | ችሎታው ለሥጋዊው ዓለም ሥርዓት ሲሆን፣ ስጦታው ግን ለቅዱሳን ማስታጠቂያ ነው። |
| የሥራ አስኪያጅ | የሰው ፈቃድና ጥረት: በልምምድና በትምህርት የሚዳብር። | የመንፈስ ቅዱስ ሉዓላዊነት: "እንደ ፈቀደ" ለእያንዳንዱ የሚያካፍለው (1 ቆሮ. 12፡11)። | ችሎታው በሰው ስልጠና ይወሰናል፤ ስጦታው ግን በመለኮታዊ ቅባት ይወሰናል። |
| የአገልግሎት ዘርፍ ተጨባጭ ምሳሌዎች | |||
| ንግግር | አንደበተ ርቱዕነት: ሰዎችን በንግግር የማሳመን ችሎታ። | የማስተማር/ትንቢት ስጦታ: የልብን ምስጢር የሚገልጥና ሰውን ለንስሐ የሚያበቃ። | የጳውሎስ ንግግር "በመንፈስና በኃይል" እንጂ "በሚያባብል በጥበብ ቃል" አልነበረም (1 ቆሮ. 2፡4)። |
| አመራር | አስተዳደራዊ ብቃት: ሰዎችን የማስተባበር ጥበብ። | የአስተዳደር ስጦታ: ቤተክርስቲያንን በመንፈሳዊ ማዕበል ውስጥ የመምራት ጥበብ。 | እግዚአብሔር በቤተክርስቲያን "አስተዳዳሪዎችን" ሾሟል (1 ቆሮ. 12፡28)። |
| ጥበብ | የፈጠራ ችሎታ: በእጅ ሥራና በሥነ-ጥበብ ጥራትን የመፍጠር ብቃት。 | የተቀደሰ ጥበብ: ለመቅደሱ አገልግሎት በመንፈስ ተሞልቶ መሥራት。 | ባስልኤል ለማደሪያው ድንኳን ሥራ በመንፈስ ተሞላ (ዘጸ. 31፡1-5)። |
| ርኅራኄ | ሰብአዊ ርኅራኄ: ለተቸገሩ ሰዎች የሚሰማ ተፈጥሯዊ የሀዘን ስሜት。 | የምሕረት ስጦታ: የታመሙትንና የተጎዱትን በመለኮታዊ ደስታ የመርዳት ጸጋ。 | "ምሕረት የሚያደርግ በደስታ ያድርግ" (ሮሜ 12፡8)። |
Cessationism vs Continuationism
የልሳን ስጦታ (Glossolalia) በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ በተለይም በአዲስ ኪዳን ሰፊ ትኩረት ከተሰጣቸው የመንፈስ ቅዱስ የጸጋ ስጦታዎች አንዱ ነው። ይህ ስጦታ አማኞች በመንፈስ ቅዱስ ኃይል ተሞልተው ያልተማሩትን ሰብአዊ ወይም መላእክታዊ ቋንቋ የሚናገሩበት መለኮታዊ ክንውን ነው። በአንድ በኩል፣ ልሳን አማኙ ከእግዚአብሔር ጋር ጥልቅ የሆነ መንፈሳዊ ግንኙነት በማድረግ ራሱን የሚያንጽበት፣ ሚስጥርን በመንፈስ የሚናገርበትና የጸሎት ህይወቱን የሚያጎለብትበት ውብ ስጦታ ነው። በሌላ በኩል ደግሞ፣ ከትርጓሜ ስጦታ ጋር ሲጣመር የክርስቶስን አካል ፣ ቤተክርስቲያንን ለማነጽ፣ ለመምከርና ለማጽናናት የሚያገለግል ስጦታ ነው።
ሐዋርያው ጳውሎስ በ1ኛ ቆሮንቶስ 12፡28-30 ላይ፣ “ሁሉ በልሳንስ ይናገራሉን?” ብሎ በመጠየቅ፣ የልሳን ስጦታ ለሁሉም አማኝ የተሰጠ እንዳልሆነና፣ የመንፈስ ስጦታዎች ለቤተክርስቲያን መታነጽ እንጂ ለግል ማረጋገጫ ብቻ እንደማይሰጡ ያስተምራል። የልሳናት ቀውስ የሚባለው ስጦታው ያለ መጽሐፍ ቅዱሳዊ መመሪያና ሥርዓት ጥቅም ላይ ሲውል ነው፤ ከእነዚህም አንዱ አለመተርጎም፣ እንዲሁም መንዘፍዘፍ፣ በቁጥጥር ስር መውደቅ ወይም አካላዊ ሁከት ናቸው። መጽሐፍ ቅዱስ "የነቢያት መንፈስ ለነቢያት ይታዘዛል" (1ኛ ቆሮ. 14፡32) ይላል။
| መመዘኛ | የጴንጤቆስጣዊ ሥነ-መለኮት | የወንጌላውያን ሥነ-መለኮት | ሥነ-መለኮታዊ ትንታኔ |
|---|---|---|---|
| ጊዜ | ከዳግም ልደት በኋላ የሚመጣ የተለየ ተሞክሮ። | አንድ ሰው በክርስቶስ ሲያምን በዚያው ቅጽበት የሚሆን ክንውን። | ወንጌላውያን ጥምቀትን ከደኅንነት መጀመሪያ ጋር ያያይዙታል። |
| ባሕርይ | ለአገልግሎትና ለምስክርነት የሚሰጥ መለኮታዊ "ኃይል መልበስ"። | አማኙን ከክርስቶስ አካል (ቤተክርስቲያን) ጋር የማዋሃድ ሥራ። | 1 ቆሮ. 12፡13 የወንጌላውያን ዋነኛ መሠረት ነው። |
| የመጀመሪያ ምልክት | በልሳን መናገር የጥምቀቱ የመጀመሪያና የግዴታ ምልክት ነው። | ዳግም መወለድና ለቃሉ የመገዛት ሕይወት። | ወንጌላውያን ልሳንን እንደ አንዱ ስጦታ እንጂ እንደ ጥምቀት ማረጋገጫ አያዩትም። |
| ዓላማ | ወንጌልን በኃይል ለመመስከርና ለምልክቶች። | በክርስቶስ ውስጥ አዲስ ማንነትንና ሥልጣንን ለመያዝ። | አንዱ ለሥራ፣ ሌላኛው ለማንነት ትኩረት ይሰጣሉ። |
| የአውድ ምሳሌ | |||
| አዲስ አማኝ | ዳግም ተወልዷል፤ ነገር ግን ለኃይል አገልግሎት ጥምቀቱን መጠበቅ አለበት። | ካመነበት ቅጽበት ጀምሮ በመንፈስ ተጠምቋል፤ በመንፈስ መሞላት ግን ይቀጥላል። | ኤፌ. 1:13: "የተስፋው መንፈስ የታተማችሁበት" |
| የልሳን መገለጥ | "በመንፈስ የመጠመቄ ማረጋገጫዬ ነው" ብሎ ያምናል። | "መንፈስ ቅዱስ ለቤተክርስቲያን ጥቅም ከሰጣቸው ስጦታዎች አንዱ ነው" ብሎ ይቀበላል። | 1 ቆሮ. 12:7: "ለጋራ ጥቅም" |
በዘመናችን ባለው የወንጌላውያን ክርስትና ውስጥ እጅግ አወዛጋቢ ከሆኑ ጉዳዮች አንዱ፣ በአዲስ ኪዳን የተገለጹት ተአምራዊ የጸጋ ስጦታዎች (ትንቢት፣ ልሳን፣ ፈውስ፣ ተአምራት) ዛሬም ይቀጥላሉ ወይስ በመጨረሻው ሐዋርያ ሞት ወይም በመጽሐፍ ቅዱስ ቀኖና መዘጋት አብቅተዋል? የሚለው ጥያቄ ነው።
በመላው አዲስ ኪዳን ውስጥ፣ የክርስቶስ ዳግም ምጽአት ከመሆኑ በፊት የጸጋ ስጦታዎች እንደሚያቆሙ የሚናገር አንድም ጥቅስ የለም። የብሉይ ኪዳን መስዋዕት እና ክህነት መሻር በዕብራውያን መልእክት በግልጽ እንደተቀመጠው ሁሉ (ዕብ. 8፡13)፣ የመንፈስ ስጦታዎችም እንዲያቆሙ ቢታዘዝ ኖሮ በግልጽ ይቀመጥ ነበር። ነገር ግን ጳውሎስ የጸጋ ስጦታዎችን “የመንፈስ መገለጥ” እና “ለጥቅም የሚሰጥ” (1 ቆሮ. 12፡7) በማለት ይገልጻቸዋል።
| መከራከሪያ ነጥብ | የመቋረጥ እሳቤ (Cessationism) | የመቀጠል እሳቤ (Continuationism) | ሥነ-መለኮታዊ ትንታኔ |
|---|---|---|---|
| የመሠረት አስተምህሮ | የቤተክርስቲያን መሠረት አንዴ ተጥሏል። ሐዋርያትና ነቢያት ካለፉ በኋላ፣ ልዩ ስጦታዎቻቸው አብረው ቆመዋል። (ኤፌ. 2፡20) | መሠረቱ ሐዋርያዊ ቢሆንም፣ የቤተክርስቲያን ሕንጻ ግንባታ ገና ስላልተጠናቀቀ፣ እምነትን ለማነጽ ስጦታዎች ዛሬም ያስፈልጋሉ። | በ"መሠረትና ሕንጻ" ዘይቤአዊ አገላለጽ ላይ ያለው የትርጓሜ ልዩነት ነው። |
| የስጦታዎቹ ዓላማ | ተአምራዊ ስጦታዎች የተሰጡት የአዲስ ኪዳንን ቃልና የሐዋርያትን ሥልጣን ለማረጋገጥ ብቻ ነበር። ቃሉ ሙሉ በሙሉ ስለጸና ተጨማሪ ምልክት አያስፈልግም። | የስጦታዎቹ ዋነኛ ዓላማ ለቤተክርስቲያን ማነጽ፣ መጽናናትና ማበረታታት ነው። ቤተክርስቲያን ደግሞ ዛሬም መታነጽ ስለሚያስፈልጋት አላበቁም። | የትኩረት ልዩነት ነው። |
| የመንፈስ ቅዱስ አሠራር | እግዚአብሔር አሁን የሚናገረው በተጻፈው ቃሉ (በመጽሐፍ ቅዱስ) አማካኝነት ብቻ ነው። | መንፈስ ቅዱስ ዛሬም ሕያውና ተንቀሳቃሽ ነው። የተጻፈውን ቃል ሳያፋልስ ዛሬም ይገለጣል። | በ"ቃል" እና በ"መንፈስ" መካከል ያለውን ትስስር የመረዳት ልዩነት ነው። |
| የ"ፍጹም" ትርጓሜ | "ፍጹም" የሚለው ቃል የመጽሐፍ ቅዱስ ቀኖና መጠናቀቁን ያመለክታል። ስለዚህ መጽሐፍ ቅዱስ ሲያልቅ፣ ልሳንና ትንቢት አልፈዋል (1 ቆሮ. 13፡8-10)። | "ፍጹም" የሚለው የክርስቶስን ዳግም ምጽአት ያመለክታል። ጌታ እስኪመጣ ድረስ ዕውቀታችን "ከፊል" ስለሆነ ስጦታዎቹ ይቀጥላሉ (1 ቆሮ. 13፡12)። | የ1ኛ ቆሮ. 13 "ፍጹም" ፍቺ በሁለት ታሪካዊና መለኮታዊ ማዕቀፎች የማየት ጉዳይ ነው። |
የመጽሐፍ ቅዱስ ማስረጃ ስጦታዎች እንደቆሙ ሳይሆን፣ የተወሰኑ መንፈሳዊ ሁኔታዎች የመንፈስ ቅዱስን አሠራር ሊገድቡ እንደሚችሉ ያሳያል፡-
| የእንቅፋት ዘርፍ | ሥነ-መለኮታዊ ትንተና | መጽሐፍ ቅዱሳዊ መርህ | ተጨባጭ መገለጫ |
|---|---|---|---|
| ተቋማዊ መንፈስን ማጥፋት | ለተቋማዊ ጽናት ሲባል ለመንፈስ ቅዱስ ድንገታዊ አሠራር ቦታ የመንፈግ ሂደት። | 1 ተሰ. 5፡19-20 — "መንፈስን አታጥፉ፤ ትንቢትን አትናቁ።" | ከቤተክርስቲያን ፕሮግራም ውጭ የሚገለጡ ስጦታዎችን እንደ ሁከት መቁጠር። |
| የሥርዓት አልበኝነት ሥጋት | ከዚህ ቀደም የታዩ ስህተቶችን በመፍራት ስጦታዎቹን ሙሉ በሙሉ ወደ መከልከል ማዘንበል። | 1 ቆሮ. 14፡39-40 — "ሁሉ በአገባብና በሥርዓት ይሁን።" | "ሕፃኑን ከቆሸሸው ውኃ ጋር አብሮ የመድፋት" አዝማሚያ፤ ስህተትን ለመከላከል መከልከል። |
| የትምህርተ-መለኮት ጉድለት | ስለ ስጦታዎች ትክክለኛ ትምህርት በሌለበት፣ አማኞች ስጦታዎቹን የመፈለግ ግዴታቸውን መዘንጋታቸው። | 1 ቆሮ. 12:1 — "ስለ መንፈሳዊ ስጦታዎች... ታውቁ ዘንድ እወዳለሁ።" | ስለ ስጦታዎች ምንነትና አጠቃቀም ባለማወቅ ምክንያት ስጦታዎቹ ተዳፍነው መቆየታቸው። |
| አለማመንና የልብ ጥንካሬ | አለማመን መለኮታዊው ኃይል የሚፈስበትን መስመር በመዝጋት የተአምራትን ውጤታማነት መገደቡ። | ማቴ. 13:58 — "ባለማመናቸው ምክንያት በዚያ ብዙ ተአምራት አላደረገም።" | እግዚአብሔር ዛሬም እንደሚሠራ ካለመጠበቅ የተነሳ የሚፈጠር መንፈሳዊ ድርቀት። |
| መርህ | ሥነ-መለኮታዊ ትንተና | ተግባራዊ መመሪያ | መጽሐፍ ቅዱሳዊ ማረጋገጫ |
|---|---|---|---|
| ተልዕኮአዊ ፋይዳ | ማንኛውም ስጦታ የእግዚአብሔርን ቃል የሚያጸና እና አማኞችን የሚያንጽ መሆን አለበት። | መገለጡ ለቃሉ አዲስ ትርጉም የማይጨምር ነገር ግን ቃሉን በተጨባጭ ሕይወት ውስጥ የሚያረጋግጥ መሆኑን መገምገም። | ማር. 16:20፤ ዕብ. 2:4 |
| የጋራ ግንባታ | ስጦታው የግል ዝናን ሳይሆን የማኅበረ-ምእመናንን መንፈሳዊ እድገት ማዕከል ያደረገ መሆን ይኖርበታል። | በሕዝብ ፊት የሚደረጉ መገለጦች ለሁሉም የሚረዱና መረዳትን የሚፈጥሩ መሆናቸውን ማረጋገጥ። | 1 ቆሮ. 12:7፤ 14:12 |
| ሥነ-ምግባራዊ ተጠያቂነት | አገልጋዩ ለቤተክርስቲያን መሪዎችና ለቃሉ እውነት ራሱን ማስገዛት አለበት፤ "የነቢያት መናፍስት ለነቢያት ይገዛሉ"። | ማንኛውም መገለጥ ከመቅረቡ በፊት ወይም በቀረበ ጊዜ በሽማግሌዎችና በበሰሉ አማኞች እንዲመዘን መፍቀድ። | 1 ቆሮ. 14:29-32 |
| ፍቅራዊ ቅኝት | ስጦታ ያለ ፍቅር "የሚጮህ ቃጭል" ነው። ያለ ፍቅር የሚገለጥ ኃይል አካልን ይጎዳል እንጂ አይገነባም። | የአገልግሎቱ ግፊት ከፍቅርና ከርኅራኄ የመነጨ መሆኑን እንጂ ከፉክክር ወይም ከበላይነት አለመሆኑን መፈተሽ። | 1 ቆሮ. 13:1-3 |
የመንፈሳዊ ስጦታዎች ቀጣይነት በቅዱሳት መጻሕፍት ሲረጋገጥ፣ አተገባበሩ ግን በቤተክርስቲያናዊ ሥርዓትና በክርስቶስን-ማዕከል ባደረገ መርህ መመራት አለበት። ማንኛውም ስጦታ የእግዚአብሔርን ቃል የሚያጸና እና አማኞችን የሚያንጽ፣ ለግል ዝና ሳይሆን ለጋራ አካል የተሰጠ መሆን አለበት። "የነቢያት መናፍስት ለነቢያት ይገዛሉ" እንደሚለው፣ አገልጋዩ ራሱን ለቤተክርስቲያን እና ለቃሉ እውነት ማስገዛት ይኖርበታል።
ከሁሉ በላይ፣ ያለ ፍቅር የሚገለጥ ማንኛውም ኃይል አካልን ይጎዳል እንጂ አይገነባም። የእውነተኛ መንፈሳዊነት መለኪያ አስደናቂ ስጦታ ሳይሆን የክርስቶስን ባሕርይ የሚያንጸባርቀው ፍቅር ነው።
"መንፈሳዊ ስጦታን በብርቱ ፈልጉ፥ ይልቁንም ትንቢት እንድትናገሩ... ነገር ግን ሁሉ በአገባብና በሥርዓት ይሁን።"
— 1ኛ ቆሮንቶስ 14:1, 40 —