ተራሮች ሆይ፤ የእግዚአብሔርን ክስ አድምጡ

የኪዳን ክርክር በትንቢተ ሚክያስ

የነቢዩ ሚክያስ የፍርድ-ቤት ራእይ በምዕራፍ 1፣ 3፣ 6 እና 7

ትንቢተ ሚክያስ ፣ መላውን ፍጥረት በምስክርነት የሚጠራ እጅግ አስፈሪና ግርማ ሞገስ የተላበሰ መለኮታዊ የፍርድ ቤት ትንቢታዊ ጽሁፍ ነው። በተለይም በምዕራፍ 1፣ 3፣ 6 እና 7 ውስጥ፣ ነቢዩ 'ሪብ' (Rib) በመባል የሚታወቀውን ጥንታዊ የቅርብ ምሥራቅ የኪዳን ክርክር የሥነ-ጽሑፍ ዘይቤ በመጠቀም፣ እግዚአብሔር ኪዳን ባፈረሱት በገዛ ሕዝቡ በእስራኤልና በይሁዳ ላይ ያቀረበውን ታሪካዊ ክስ ቁልጭ አድርጎ ያሳየናል። ይህ ሸንጎ የሚከፈተው በምዕራፍ 1 ላይ፣ እግዚአብሔር ከቅዱስ መቅደሱ እንደ ኃያል ፈራጅ ወደ ምድር ሲወርድና ተራሮች ከእግሩ በታች እንደ ሰም ሲቀልጡ በሚታየው አስፈሪ ራእይ ነው። በመቀጠልም በምዕራፍ 3 ላይ፣ የክሱ ዶሴ ፍትሕን ወደ ንግድ በለወጡና መንጋውን በጭካኔ በሚበዘብዙ ምግባረ ብልሹ የፖለቲካና የሃይማኖት መሪዎች ላይ በብርቱ ያነጣጥራል። የዚህ ኪዳናዊ ሙግት ማለቂያ በምዕራፍ 6 ላይ ይደርሳል፤ እዚህ ላይ ቅዱስ እግዚአብሔር የማይናወጡትን ተራሮችና ኮረብቶች እንደ ሕያው አዳማጭ ምስክር በመጥራት፣ "ሕዝቤ ሆይ፥ ምን አደረግሁህ?" በማለት በጥልቅ የአባትነት የልብ ስብራት ይሞግታቸዋል። በመጨረሻም በምዕራፍ 7 ላይ፣ ይህ የኪዳን ክህደት ያስከተለውን አስከፊ የማኅበረሰብ መፈረካከስና የሥነ-ምግባር ዝቅጠት ካጋለጠ በኋላ፣ "እኔ ግን ወደ እግዚአብሔር እመለከታለሁ" ወደሚለው ጥልቅ የተስፋና የንስሐ ጩኸት ይሸጋገራል። እነዚህ ምዕራፎች አምላካዊ ጽድቅና ርኅራኄ የተጋመዱበትን ድንቅ ሥዕል የሚያቀርቡ ሲሆን፣ እያንዳንዱን ትውልድ በሕያው እግዚአብሔር የፍርድ ዙፋን ፊት አቁመው የልብን ታማኝነት የሚመዝኑ ኃያል መንፈሳዊ መስተዋቶች ናቸው።

†

ታሪካዊና ጽሑፋዊ አውድ

ትንቢተ ሚክያስ የተጻፈው በእስራኤል ታሪክ ውስጥ እጅግ አስጨናቂና ፈታኝ በሆነ የታሪክ ምዕራፍ ውስጥ ነው። የአሦር ግዛት የኃያልነት ክንድ በገነነበት፣ ሰሜናዊው የእስራኤል መንግሥት በ722 ቅ.ል.ክ. (ዓ.ዓ.) በሰማርያ ውድቀት ፈጽሞ በፈራረሰበት፣ እንዲሁም ደቡባዊው የይሁዳ መንግሥት በንጉሥ አካዝ ዘመነ መንግሥት ወደ ከፋ የፖለቲካዊና የሃይማኖታዊ ቀውስ አዘቅት ውስጥ እየገባ በነበረበት ወቅት ነው። ነቢዩ ሚክያስ ከገጠራማው የይሁዳ ቆላ (ከሞሬሼትጌት) የተነሣ ነቢይ ሲሆን፣ ከከተማው የልሂቃን ማኅበረሰብ ተነጥሎ የቆመ፣ የጭቁኑ የገበሬውና የድሀው ክፍል ድምፅ ሆኖ አገልግሏል። ዘመኑ የታላላቆቹ ነቢያት የኢሳይያስ፣ የአሞጽና የሆሴዕ ዘመንም ጭምር በመሆኑ፣ የሚክያስ ትንቢት ለብቻው የጮኸ ነጠላ ድምፅ ሳይሆን፣ ከእነዚህ ነቢያት ጋር በአንድ መንፈስ የተቀኘና የተናበበ የተባበረ የእግዚአብሔር ቃል አካል ነው።

ሚክያስ የመልእክቱን አወቃቀር የገነባው፣ በጥንታዊው የቅርብ ምሥራቅ የሥነ-ጽሑፍ ዘይቤ "ኪዳናዊ ክርክር" (ወይም በዕብራይስጡ ‹ሪብ› [Rib]) እየተባለ በሚጠራው ኃያል ቅርጽ ነው። ይህ ዘይቤ ከዓለም አቀፍ የውል (ስምምነት) ትውፊት የመነጨ ሲሆን፣ አንደኛው ወገን የገባውን ኪዳን ሲያፈርስ፣ ሌላኛው ወገን ምስክሮችን አቅርቦ በይፋዊ የፍርድ አደባባይ ክሱን የሚያሰማበት ሥርዓት ነው። ነቢያትም ይህንኑ የፍርድ ቤት ቅርጽ እግዚአብሔር ከእስራኤል ጋር በሲና ተራራ የገባው ኪዳን መጣሱን በይፋ ለማጋለጥ ተጠቅመውበታል (ንጽ. ኢሳ. 1፥2-3፤ ሆሴ. 4፥1-3)። ትንቢተ ሚክያስን ማንበብ ማለት፣ ራስን በታላቁ የእግዚአብሔር የፍርድ ሸንጎ ውስጥ እንደ ተከሳሽ ወይም እንደ ተመልካች አድርጎ ማቅረብ ማለት ነው።

ይህ የሥነ-ጽሑፍ ምርጫ በራሱ ጥልቅ የሆነ መንፈሳዊ ትርጓሜን አዝሎ ይገኛል። እግዚአብሔር ከሕዝቡ ጋር ያለውን መስተጋብር እንደ ውል፣ እንደ ስምምነትና እንደ ኪዳን መግለጹ፣ ኃጢአት ማለት ከሕግ ማዕቀፍ ማፈንገጥ ብቻ ሳይሆን፣ የተቀደሰን የፍቅር ግንኙነት ማጉደፍ መሆኑን ያሳየናል። በዘፍጥረት መጽሐፍ ከኖኅ (ዘፍ. 9)፣ ከአብርሃም (ዘፍ. 15፣ 17)፣ በኋላም በሲና ተራራ ከመላው ሕዝብ (ዘጸ. 19-24) ጋር የተመሠረተው ኪዳናዊ ታሪክ ወደ ሚክያስ ዘመን ሲደርስ፣ ሕዝቡ ያንን ታሪካዊና መለኮታዊ የፍቅር ግንኙነት ዘንግተውት ነበር። ስለዚህ ‹ሪብ› (ኪዳናዊ ክርክር) የተሰኘው ቅርጽ የሚያስተምረን እውነት ይህ ነው፦ ኃጢአት ሕግን ከመጣስ እጅግ የዘለለ ነው፤ ኃጢአት ማለት ኪዳናዊ ግንኙነትን መክዳት ነው። ልክ ባልና ሚስት የጋብቻ ውላቸውን ሲያፈርሱ የሚፈጠረው ስብራት ከሕጋዊ ቅጣት ባለፈ ጥልቅ የልብ ቁስለት እንደሚያስከትል ሁሉ፣ የይሁዳም ኃጢአት በዋናነት የአምላክን ልብ ያደማ የፍቅር ክህደት ነበር።

ማስታወሻ፦ "ሪብ" ከጥንታዊው የቅርብ ምሥራቅ ዓለም አቀፍ ውል ትውፊት የተወረሰ ሥነ-ጽሑፋዊ ቅርጽ ነው፤ ይህም ትንቢቱን እንደ ገለልተኛ ግጥም ሳይሆን እንደ ሕጋዊ ሰነድ እንድናነበው ይጠይቀናል።

አንባቢው ራሱን በዚህ ፍርድ ቤት ውስጥ ባገኘ ጊዜ፣ የመጀመሪያው ጥሪ የይሁዳን ታሪክ ማጥናት ብቻ ሳይሆን የራሱን ኪዳናዊ ታሪክ ማስታወስ ነው፤ እግዚአብሔር ለእኔ ምን አድርጎልኛል? እኔስ በምላሽ ምን መልስ ሰጠሁ?

የመለኮታዊው ፍርድ ቤት ገጸ ባሕርያት

ምዕራፍ ስድስት ይህንን ኪዳናዊ የፍርድ ቅርጽ (ሪብ) በጉልህ ያሳየናል፦ እግዚአብሔር ተራሮችንና ኮረብቶችን እንደ ዳኛና ምስክር በመጥራት፣ ከሕዝቡ ጋር ያለውን ሙግትና ክርክር ያቀርባል።

" አሁን። ተነሣ፥ በተራሮችም ፊት ተፋረድ፥ ኮረብቶችም ቃልህን ይስሙ ብሎ እግዚአብሔር የሚለውን ስሙ። ተራሮች ሆይ፥ ጠንካሮች የምድር መሠረቶችም ሆይ፥ እግዚአብሔር ከሕዝቡ ጋር ክርክር አለውና፥ ከእስራኤልም ጋር ይፋረዳልና የእግዚአብሔርን ክርክር ስሙ።" (ሚክ. 6፥1-2)

ከሳሽ

እግዚአብሔር ራሱ፤ ተበዳይ ወገን ነው፣ የኪዳን ታማኝነት ተጓድሎበታልና።

ተከሳሽ (በዳይ)

ሕዝቡ፤ ኪዳኑን በማፍረስ የተከሰሰው ወገን።

ዳኛ

ራሱ ቅዱስ እግዚአብሔር፤ ፍርዱ የሦስተኛ ወገን ጣልቃ ገብነት ሳያስፈልገው በፍጹም ጽድቅ ላይ የተመሠረተ ነው።

ምስክሮች

ተራሮች፣ ኮረብቶች፣ እና የድነት ታሪኩ ትዝታ፤ እነዚህም ጸንተው የሚኖሩ ዘላቂ ምስክሮች ናቸው።

ታዛቢዎች

አሕዛብ፤ "እናንተ አሕዛብ ሁሉ፥ ስሙ" (1፥2)፣ ይህም ፍርዱ በዓለም ፊት በይፋ የሚሰጥ መሆኑን ያመለክታል።

ይህ የክሱ አቀራረብ በራሱ ጥልቅ ትምህርት አዝሏል፦ እግዚአብሔር ሕዝቡን በቅድሚያ ሳያስጠነቅቅ ድንገት አይፈርድም፤ በቂ ማስረጃ ሳያቀርብ አይከስም፤ እንዲሁም ሕያው ምስክር ሳይጠራ የፍርድ ውሳኔ አይሰጥም። ይህ አሠራር የእግዚአብሔር ፍርድ የዘፈቀደ የቁጣ ማዕበል ሳይሆን፣ ሕጋዊና ኪዳናዊ መሠረት ያለው ተጠያቂነት መሆኑን ቁልጭ አድርጎ ያሳያል።

ይህ የገጸ ባሕርያት አሰላለፍ አንድ ልዩ የሆነ እንቆቅልሽን ይፈጥራል፦ እግዚአብሔር በአንድ ጊዜ ከሳሽም ዳኛም ነው። በሰውኛ የፍትሕ ሥርዓት ሲታሰብ ይህ ሁኔታ የጥቅም ግጭት ይመስላል፤ ተበዳይ ራሱ ዳኛ ቢሆን ፍርዱ ገለልተኛ ሊሆን አይችልምና። ነገር ግን የእግዚአብሔር ተፈጥሯዊ ቅድስና እና ጽድቅ በራሱ የፍርዱን ፍጹም ገለልተኝነት ያረጋግጣል፤ ምክንያቱም የእርሱ ፍርድ ከውጭ በተጫነ የሕግ ማዕቀፍ ሳይሆን፣ ከራሱ ቅዱስ ባሕርይ ከሚፈልቅ ፍጹም ርትዕ (ፍትሕ) የሚመነጭ በመሆኑ ነው (ዘፍ. 18፥25፦ "የምድር ሁሉ ፈራጅ በውኑ ቅን ፍርድ አይፈርድምን?")። ፍርዱም ከደረቅ ቁጣ ብቻ ሳይሆን በጥልቅ ከተጎዳ የአባት ልብ የሚፈልቅ ነው፤ ይህም ፍርዱን ይበልጥ ጽድቅ የተሞላበት፣ አቅራቦቱም ልብን የሚነካ ያደርገዋል።

የመለኮት ግርማዊ መውረድ (ቴዎፋኒ)
የክሱ መግቢያ

ይህ መለኮታዊ ክስ የሚጀምረው እግዚአብሔር በግርማ ወደ ምድር በሚወርድበት አስፈሪ ራእይ ነው፦

"እነሆ፥ እግዚአብሔር ከስፍራው ይወጣል፥ ወርዶም በምድር ከፍታዎች ላይ ይረግጣል። ተራሮችም በእሳት ፊት እንዳለ ሰም፥ በገደልም ወርዶ እንደሚፈስስ ውኃ፥ በበታቹ ይቀልጣሉ፥ ሸለቆችም ይሰነጠቃሉ።" (ሚክ. 1፥3-4)

ይህ ክፍል በሲና ተራራ ላይ ከተገለጠው የእግዚአብሔር ክብር ጋር ቀጥተኛ ትስስር አለው፤ በዚያም "ተራራውም ሁሉ እጅግ ተንቀጠቀጠ" (ዘጸ. 19፥18)። ነገር ግን በሲና ላይ የተገለጠው ግርማ የሕይወትን ኪዳን ለመስጠት ሲሆን፣ በሚክያስ ትንቢት ላይ የሚታየው ተመሳሳዩ ግርማ ግን ኪዳኑን ባፈረሰ ሕዝብ ላይ ፍርድን ለማምጣት ነው። ይህ ትይዩነት አንድ ወሳኝ እውነት ያስጨብጠናል፦ የእግዚአብሔር ቅድስና በማንኛውም ሁኔታ ውስጥ አይለወጥም፤ የእርሱ ፍቅርና ፍርድ የተለያዩ ወይም የሚጋጩ ባሕርያት ሳይሆኑ፣ የአንድ ፍጹም ቅድስናው የተለያዩ መገለጫዎች ናቸው።

ይህ አስፈሪ ራእይ ከመላው መጽሐፍ ቅዱስ ጋር፣ በተለይም ደጋግሞ ከሚነሳው "የእግዚአብሔር ቀን" ጋር በጥብቅ ይተሳሰራል ( አሞ. 5፥18-20፤ ኢዩ. 2፥1-2፤ ጸፎ. 1፥14-18)። የተራሮች እንደ ሰም መቅለጥና የሸለቆች መሰንጠቅ፣ ተፈጥሮ በፈጣሪዋ ግርማ ፊት እንዴት እንደምትናወጥ የሚያሳይ ኃያል ቅኔያዊ ምስል ነው። ይህ ደግሞ ተፈጥሮ ራሷ በሰው ልጅ ኃጢአት ምክንያት በምጥ ውስጥ እንዳለች የሚያስተምረውን የሐዋርያው ጳውሎስን ሐሳብ (ሮሜ 8፥19-22) አስቀድሞ የጠቆመ ይመስላል። ኃጢአት በግለሰብ ደረጃ የሚወሰን ጉዳይ ብቻ አይደለም፤ ይልቁንም ማኅበራዊና መላው ዓለምን (ኮስሚክ) የሚያናውጥ ከባድ መዘዝ አለው። የይሁዳ መሪዎች የፈጸሙት ኃጢአት ተራሮችን እስከማቅለጥ የሚደርስ ሥነ-ምኅዳራዊና መንፈሳዊ ክብደት እንዳለው መገለጹ፣ የኃጢአትን አስከፊነት ያስተምረናል። ኃጢአት ትንሽ የግል ስህተት ሳይሆን፣ የፍጥረትን መሠረታዊ ሥርዓት የሚያናጋ አጥፊ ኃይል ነው።

ይሁን እንጂ፣ ይህ የሚያስፈራ ራእይ ለምእመኑ ልብ ተስፋ አስቆራጭ አይደለም። ይልቁንም፣ ይህንን የሚያስፈራ ቅድስናውን የገለጠው አምላክ ራሱ፣ በመጨረሻው ምዕራፍ ላይ (7፥18-20) ምሕረቱንና ርኅራኄውን በልግስና የሚያፈስ አምላክ በመሆኑ፣ አንባቢው የእግዚአብሔርን አስፈሪ ቁጣ ብቻ ሳይሆን፣ ከቁጣው በስተጀርባ የተደበቀውን ቀናዒ የሆነ ፍቅር ጭምር እንዲያይ ይጋበዛል። አንድ ባል ለሚስቱ ታማኝነት በጽኑ እንደሚቀና ሁሉ (ንጽ. ዘጸ. 20፥5፤ ኢሳ. 62፥5)፣ የእግዚአብሔር ቁጣም የግዴለሽነት ምልክት ሳይሆን፣ በጥልቅ የተነካና ያፈቀረ ልብ ምላሽ ነው።

4. አራቱ ክሶች

ነቢዩ ሚክያስ ባቀረበው የፍርድ ዶሴ ውስጥ አራት ክሶች ተዘርዝረዋል። እያንዳንዳቸው ክሶች የኪዳኑን ልዩ ልዩ ገጽታዎች የሚዳስሱ ቢሆኑም፣ ሁሉም የሚያነጣጥሩት ወደ አንድ ማዕከላዊ የውድቀት ሥር ነው፤ ይኸውም የልብ ታማኝነት መጓደል (ክህደት) ነው።

ሠንጠረዥ፦ የክሶቹ ማጠቃለያ

ክስ	ዋቢ ጥቅስ	ማዕከላዊ ችግር	ውጤት
1. ባዕድ አምልኮና ሃይማኖታዊ ቅይጥነት	ሚክ. 1፥5-7	የልብ መከፈል (ሲንክሬቲዝም)	ጣዖታት ፈጽመው ይደመሰሳሉ
2. ምግባረ ብልሹ ካህናትና ነቢያት	ሚክ. 3፥5-11	በእግዚአብሔር ስም የሚደረግ ራስ ወዳድነት	ድቅድቅ መንፈሳዊ ጨለማ
3. ግፍና የፍትሕ መጓደል	ሚክ. 3፥1-3, 9-12	የፍትሕን ሥርዓት ወደ ንግድ ሸቀጥነት መለወጥ	ጽዮን እንደ እርሻ ታርሳ ባዶ ትቀራለች
4. ማኅበራዊ የሥነ-ምግባር ዝቅጠት	ሚክ. 6፥10-15፣ 7፥2-6	የማኅበረሰብ መተማመን መፍረስ	ፍሬ አልባ ድካም (የኪዳን መርገም)

ባዕድ አምልኮና ሃይማኖታዊ ቅይጥነት

"የያዕቆብም በደል ምንድር ነው? ሰማርያ አይደለችምን? የይሁዳስ የኮረብታው መስገጃ ምንድር ነው? ኢየሩሳሌም አይደለችምን?" (ሚክ. 1፥5)

ሁለቱም መንግሥታት፣ ሰሜናዊቷ ሰማርያም ሆነች ደቡባዊቷ ኢየሩሳሌም፣ በዚህ የክህደት ኃጢአት ተካፋዮች ናቸው። ችግሩ ንጉሥ ኢዮርብዓም ካቆማቸው የወርቅ ጥጆች (1ኛ ነገ. 12፥28) ታሪክ ጀምሮ ሥር የሰደደው የ‘ሲንክሬቲዝም’፣ ማለትም የያህዌን ንጹሕ አምልኮ ከከነዓናውያን የበኣል አምልኮ ጋር የማዳቀል ክፉ ልማድ ነው። ይህ ቅይጥነት ውጫዊ የሃይማኖት ብዝሃነትን ብቻ ሳይሆን፣ ጥልቅ የሆነ የልብ መከፈልን ያሳያል። እግዚአብሔር የተቀረጹትን ጣዖታት ምስሎች ፈጽሞ እንደሚያፈርስ አውጇል፤ ይህ ተግባር በነቢያት የኪዳን ቋንቋ ‘መንፈሳዊ ዝሙት’ ተብሎ ይገለጻል (ንጽ. ሆሴ. 2፥2-13)።

ጣዖታት መደምሰሳቸው (1፥7) የቁጣ ቅጣት ብቻ ሳይሆን፣ የተሰወረ የምሕረት ሥራ ጭምር መሆኑን ማስተዋል ያስፈልጋል፤ ምክንያቱም ጣዖት በባሕርዩ የሰውን ልብ ማርካት ስለማይችል፣ እግዚአብሔር ሐሰተኛውን የትምክህት መሠረት በማፍረስ የሰውን ልብ ወደ እውነተኛው አምላክ ብቻ እንዲመለስ ያደርጋል። ይህ ደግሞ ጌታችን ኢየሱስ "ማንም ለሁለት ጌቶች መገዛት አይችልም" (ማቴ. 6፥24) በማለት ካስተማረው የሕይወት መርህ ጋር ፍጹም ይስማማል። የልብ ክፍፍል የሃይማኖታዊ ቅይጥነት (ሲንክሬቲዝም) ዋነኛ ሥር ነው፤ እግዚአብሔር ውጫዊ ሃይማኖታዊ ሥርዓትን ብቻ ሳይሆን ውስጣዊና ፍጹም ፍቅርን የሚሻ አምላክ በመሆኑ፣ በኪዳናዊ ግንኙነት ውስጥ "ግማሽ ልብ" የሚባል ነገር ከቶ ተቀባይነት የለውም (ራእ. 3፥15-16)።

ምግባረ ብልሹ ካህናትና የሐሰት ነቢያት

"በጥርሳቸው ሲነክሱ በሰላም ይሰብካሉ፤ በአፋቸው ግን አንዳች በማይሰጥ ሰው ላይ ሰልፍን ያስቡበታል።" (ሚክ. 3፥5)

ሐሰተኛ ነቢያት ትንቢታዊ መልእክታቸውን ከገንዘብና ከግል ጥቅም ጋር በጥብቅ ያቆራኙ ነበሩ፤ ካህናቱም እንዲሁ ለሚያስተምሩት ትምህርት ዋጋ ያስከፍሉ ነበር (3፥11)። የእግዚአብሔርን ቅዱስ ስም ሽፋን በማድረግ ራሳቸውንና ሆዳቸውን ማገልገላቸው፣ ሦስተኛውን ትእዛዝ (የእግዚአብሔርን ስም በከንቱ አለመጥራት) በጽኑ የሚጥስ የክህደት ኃጢአት ነው። የዚህም አሳዛኝ ውጤት ድቅድቅ መንፈሳዊ ጨለማ ነው፦ “ሌሊት ይሆንባችኋል እንጂ ራእይ አይሆንላችሁም” (3፥6)።

የሐሰተኛ ትንቢት ዋነኛ መለዮው የዶክትሪን (ትምህርት) ስሕተት ብቻ ሳይሆን፣ ኢኮኖሚያዊ ስግብግብነትም ጭምር ነው። “ምላሳቸውንም ‘ሰላም’ ብለው በጥርሳቸው ይነክሳሉ” የሚለው ዘይቤያዊ ምስል፣ ገንዘብ ለከፈላቸውና ሆዳቸውን ለሞላላቸው ብቻ የበጎነትን ትንቢት እንደሚናገሩ ቁልጭ አድርጎ ያሳያል። ይህ ሐቅ ሐዋርያው ጴጥሮስ ስለ ‘ሐሰተኛ አስተማሪዎች’ (2ኛ ጴጥ. 2፥1-3) እና ይሁዳ ‘እነዚህ ከእናንተ ጋር ሲጋበዙ በፍቅር ግብዣችሁ እንደ እድፍ ናቸው፤ እንደ እረኞች ያለ ፍርሃት ራሳቸውን ይጠብቃሉ፤ በነፋስ የተወሰዱ ውኃ የሌለባቸው ደመናዎች፥ ፍሬ የማያፈሩ ሁለት ጊዜ የሞቱ ከነሥራቸው የተነቀሉ በበጋ የደረቁ ዛፎች፥’ (ይሁዳ 12) ብሎ ከጻፈው መልእክት ጋር በቀጥታ ይተሳሰራል። የእውነተኛ መንፈሳዊ አገልግሎት ሚዛን ታዋቂነት ወይም ቁሳዊ ስኬት ሳይሆን፣ ለእግዚአብሔር እውነት ያለን የማያወላውል ታማኝነት ነው። የእውነተኛ ነቢይ ምልክት ብዙ ጊዜ ጭብጨባንና ተወዳጅነትን ሳይሆን፣ ስደትንና ተቃውሞን ማትረፍ ነው (ኤር. 20፥7-9)።

በንጹሐን ላይ የሚደርስ ግፍና የፍትሕ ጩኸት

"እንዲህም አልሁ። የያዕቆብ አለቆችና የእስራኤል ቤት ገዦች ሆይ፥ እባካችሁ ስሙኝ፤ ፍርድን ታውቁ ዘንድ አይገባችሁምን? መልካሙን ጠልታችኋል፥ ክፉውንም ወድዳችኋል፤ ቁርበታቸውን ገፍፋችኋቸዋል፥ ሥጋቸውንም ከአጥንታቸው ለያይታችኋል፤" (ሚክ. 3፥1-2)

ነቢዩ ሚክያስ የፖለቲካ መሪዎችን አሳዛኝና እጅግ ዘግናኝ በሆነ ሥዕላዊ መግለጫ ይስላቸዋል። የሕዝቡን ሥጋ ‘እንደ ድስት ሥጋ’ የሚቈራርጡ ጨካኝ ባለሥልጣናት (3፥3) አድርጎ ያቀርባቸዋል። ‘ፍርድን የምትጠሉ ቅን ነገርንም ሁሉ የምታጣምሙ’ (3፥9) የተባሉት እነዚህ መሪዎች፣ የተሰጣቸውን የፍትሕ ማስፈን አደራ ወደ ንግድ ሸቀጥነት ስለ ለወጡት፣ የተገፉት ንጹሐን ጩኸት በቀጥታ ወደ እግዚአብሔር ጆሮ ይደርሳል (ንጽ. ዘጸ. 3፥7)። ፍትሕ ለእግዚአብሔር ዳርዳርታ የሚታለፍ ጉዳይ ሳይሆን፣ የራሱ የቅዱስ ባሕርዩ ማዕከላዊ መገለጫ ነው።

እግዚአብሔር ደካሞችን፣ ድሆችንና የተጨቆኑትን በልዩ ሁኔታ የሚታደግ አምላክ ነው። የድሆች የሰቆቃ ጩኸት በአምላካዊው ዙፋን በቅርበት ይሰማል። ይህ ፍትሕ ከዘፍጥረት (የአቤል ደም ጩኸት፣ ዘፍ. 4፥10) አንሥቶ እስከ ራእይ (ከመሠዊያው ሥር ያሉት የሰማዕታት ነፍሳት ጩኸት፣ ራእ. 6፥10) ድረስ የሚዘልቅ ወጥ የመጽሐፍ ቅዱስ ጭብጥ ነው። ፍትሕ ለክርስቲያኑ ማኅበረሰብ እንደ ምርጫ የሚታይ በጎ ፈቃድ ሳይሆን፣ ከእምነታችን ጋር በጥብቅ የተያያዘ ግዴታ ነው። ነቢዩ ኢሳይያስ አበክሮ እንደተናገረው "ፍትሕን ፈልጉ፥ የተገፉትን አድኑ" (ኢሳ. 1፥17)። በፍትሕ መጓደል ፊት ዝምታን መምረጥ በራሱ በበደለኞች ጎን የመቆም (ተባባሪ የመሆን) ያህል ይቆጠራል፤ እውነተኛ ፍቅር የሌሎችን ስቃይና መከራ አይቶ እንዳላየ ማለፍ ከቶ አይችልምና።

ማኅበራዊና ግላዊ የሥነ-ምግባር ዝቅጠት

"ደግ ሰው ከምድር ጠፍቶአል፥ በሰውም መካከል ቅን የለም፤ ሁሉ ደምን ለማፍሰስ ያደባሉ፥ ሰውም ሁሉ ወንድሙን በመረብ ለመያዝ ይከታተለዋል።" (ሚክ. 7፥2)

የሃይማኖትና የፖለቲካ መሪዎች የሥነ-ምግባር ብልሹነት እንደ መርዝ ወደ መላው ማኅበረሰብ ጠልቆ ገብቷል፦ “ወንድ ልጅ አባቱን ይንቃልና… የሰው ጠላቶች የቤቱ ሰዎች ናቸውና” (7፥6)። ይህ ትንቢት ዘመናትን ተሻግሮ በኋላ በጌታችን በኢየሱስ ክርስቶስ አንደበት በተመሳሳይ ቋንቋ ተጠቅሶ (ማቴ. 10፥35-36) ዘላለማዊ እውነትነቱ ተረጋግጧል። የዚህ ኃጢአት የመጨረሻው ፍሬ ማብቂያ የሌለው ፍሬ አልባ ድካም ነው፦ “ትዘራለህ፥ ነገር ግን አታጭድም” (6፥14-15)፤ ይህ የመርገም ቀመር በዘዳግም 28 ከተዘረዘሩት የኪዳን መርገሞች ጋር ፍጹም ይስማማል።

ይህ የመጨረሻው ክስ፣ የመሪዎች ኃጢአት በአደባባይና በቤተ-መቅደስ ብቻ ተወስኖ የሚቀር ችግር ሳይሆን፣ ሾልኮ ወደ ቤተሰብ ጓዳ ጭምር የሚዘልቅ መሆኑን ያሳየናል። ይህም ኃጢአት ‘ከላይ ወደ ታች’ የመፍሰስና የማጥፋት ኃይል ያለው ማኅበራዊ ወረርሽኝ መሆኑን ያስተምረናል። መንፈሳዊ ብልሹነት ከከፍተኛ የመሪዎች እርከን ተነስቶ፣ በማኅበረሰቡ መሠረት በሆነው ቤተሰብ ውስጥ እስከ ወላጅና ልጅ ግንኙነት መበጠስ ድረስ ይሰርጻል። ቤተሰብ ሲፈርስ ማኅበረሰብ አብሮ ይፈርሳልና። ይሁን እንጂ፣ ነቢዩ በዚህ እጅግ አስጨናቂና ጨለማ ራእይ ውስጥ እንኳ ተስፋ አይቆርጥም፤ ወዲያውኑ አክሎ "እኔ ግን ወደ እግዚአብሔር እመለከታለሁ" (7፥7) በማለት የጽናት አቋሙን ያውጃል። ይህም ዛሬ በአካባቢያችን ያለው ማኅበረሰብና ተቋማት በሙስናና በክፋት ፈርሰው ቢወድቁም እንኳ፣ የግል እምነታችንና ተስፋችን በሚለዋወጠው የሰው አቋም ላይ ሳይሆን በማይለወጠው በእግዚአብሔር ታማኝነት ላይ ብቻ የተመሠረተ ሊሆን ይገባል።

የእግዚአብሔር ምስክሮች

እግዚአብሔር አራት ዓይነት ምስክሮችን ይጠራል፦ አሕዛብን፣ ተራሮችንና ኮረብቶችን፣ የዘጸአትን ታሪክ፣ እንዲሁም የሕዝቡን ራሱን ጕስቁልና።

"ሕዝቤ ሆይ፥ ምን አድርጌሃለሁ? በምንስ አድክሜሃለሁ? መስክርብኝ። ከግብጽ ምድር አውጥቼሃለሁ፥ ከባርነት ቤትም ተቤዥቼሃለሁ፤ በፊትህም ሙሴንና አሮንን ማርያምንም ልኬልህ ነበር።" (ሚክ. 6፥3-4)

የዚህ ምስክርነት ልብ የሚነካ ገጽታ እግዚአብሔር ራሱን የከሳሽነት ወንበር ላይ ብቻ ሳይሆን የተጎጂነት ስሜት እያሳየ ማቅረቡ ነው። “ምን አድርጌሃለሁ?” የሚለው ጥያቄ ፈራጅ ጠያቂ ብቻ ሳይሆን የተከዳ ወዳጅ ልብ ስብራት ያንጸባርቃል። እግዚአብሔር ራቅ ያለ ስሜት አልባ ዳኛ ሳይሆን ከሕዝቡ ጋር በኪዳን ፍቅር የተሳሰረ አምላክ ነው። ተራሮችና ኮረብቶች ደግሞ ራሳቸው በሲና ላይ ኪዳኑ ሲሰጥ የተገኙ ‘ጥንታዊ ምስክሮች’ ናቸው ( ዘዳ. 4፥26)።

ይህ ጥያቄ የፍቅር ግጥም እንጂ የፍርድ ቤት ንግግር አይመስልም፤ በእውነቱ ደግሞ ሁለቱም ናቸው። እግዚአብሔር ከዘጸአት (ግብጽ) ጀምሮ፣ በምድረ በዳ ጉዞ (ሙሴ፣ አሮን፣ ማርያም)፣ በባላቅና ባላዓም ታሪክ (6፥5) ውስጥ ባደረገው ጥበቃ፣ እስከ ጌልገላና ሰጢም ድረስ (ኢያ. 3-4) ስላደረገው መሪነት፣ ተከታታይ የቸርነት ተግባራትን ይዘረዝራል። እነዚህ ታሪኮች "የእግዚአብሔር ጽድቅ ሥራዎች" (6፥5) ተብለው ይጠራሉ፤ ይህ ደግሞ ጽድቅ ማለት በሕግ ማክበር ብቻ ሳይሆን በታሪክ ውስጥ ታማኝ ሆኖ መገኘት ማለት እንደሆነ ያስተምረናል። የክርስቲያን መንፈሳዊ ሕይወት መሠረት ትዝታ ነው፤ ያለፈውን የእግዚአብሔር ታማኝነት ማስታወስ የአሁኑን እምነት ያጸናል፤ "አትፍራ፥ አዳንሁህ" (ኢሳ. 43፥1) የሚለው ተስፋ በትዝታ ላይ የተመሠረተ ነውና።

እዚህ ላይ ደግሞ ስለ እግዚአብሔር ስሜታዊነት ጥንቃቄ የተሞላበት ማስተዋል ያስፈልጋል። እግዚአብሔር እንደ ሰው በስሜት የሚናወጥ አይደለም (ሚል. 3፥6፦ "እኔ እግዚአብሔር አልለወጥም")፤ ነገር ግን ቅዱሳት መጻሕፍት ስለ እርሱ ሲናገሩ ብዙ ጊዜ የሰውን ስሜታዊ ቋንቋ ይጠቀማሉ (ሆሴ. 11፥8)፤ ይህም እግዚአብሔር ራቅ ያለ፣ ግድየለሽ አምላክ ሳይሆን ከፍጡራኑ ጋር በእውነተኛ ግንኙነት ውስጥ የሚኖር አምላክ መሆኑን ለማስተማር ነው። ይህ ደግሞ ለጸሎት ሕይወታችን ትልቅ መሠረት ይሰጣል፦ ወደ ማይሰማ ኀይል ሳይሆን ወደሚያደምጥ፣ ወደሚነካ ልብ ወዳለው አምላክ ነው የምንጸልየው።

ሚክያስ 6፥8፦ የኪዳን ምላሽ

ሕዝቡ ለክሱ ምላሽ ሲፈልግ የሚያቀርበው ጥያቄ የመሥዋዕትን መጠን ማብዛት ነው፦ “በሺህ አውራ በጎች ወይስ በእልፍ የዘይት ፈሳሾች ደስ ይለዋልን? (6፥6-7)። ይህ ጥያቄ ስለ እግዚአብሔር ባሕርይ የተሳሳተ ግንዛቤ ያሳያል። ነቢዩ ግን ወደ ልብ ጥልቀት ይመልሰዋል፦

"ሰው ሆይ፥ መልካሙን ነግሮሃል፤ እግዚአብሔርም ከአንተ ዘንድ የሚሻው ምንድር ነው? ፍርድን ታደርግ ዘንድ፥ ምሕረትንም ትወድድ ዘንድ፥ ከአምላክህም ጋር በትሕትና ትሄድ ዘንድ አይደለምን?" (ሚክ. 6፥8)

ፍርድን ማድረግ

ውጫዊ፣ ማኅበራዊ ልምምድ—ፍትሕ በተግባር።

ምሕረትን መውደድ

ውስጣዊ ዝንባሌ—ኪዳናዊ ታማኝ ፍቅር (ሔሴድ)።

በትሕትና መሄድ

ከእግዚአብሔር ጋር ያለ የግንኙነት አቅጣጫ።

ይህ ጥቅስ ከመሥዋዕታዊ ሥርዓት ያነሰ ዋጋ ሳይሆን የመሥዋዕቱ ትክክለኛ ትርጉም ምንጭ ነው። ራሱ ንጉሥ ዳዊት “የተሰበረ መንፈስ ለእግዚአብሔር መሥዋዕት ነው” ብሎ እንደ ተናገረው (መዝ. 51፥16-17)፣ ውጫዊ ሥርዓትና ውስጣዊ ልብ ሳይነጣጠሉ አንድ ላይ መሄድ እንዳለባቸው እናያለን። ይህ ትምህርት ኋላ ላይ በጌታችን ራሱ ተደግሞ ይታያል፦ “ፍርድንና ምሕረትን እምነትንም የሚሉትን የሕግን ዋና ዋና ነገር ተዋችሁ” (ማቴ. 23፥23)።

እነዚህ ሦስት ጥያቄዎች ተነጣጥለው ሊታዩ አይችሉም፤ እርስ በርስ የተያያዙ ናቸው። ‘ፍርድን ማድረግ’ ያለ ‘ምሕረትን መውደድ’ ጨካኝ ሕጋዊነት ይሆናል፤ ‘ምሕረትን መውደድ’ ያለ ‘ፍርድን ማድረግ’ ደግሞ ፍትሕ የጎደለው ርኅራኄ ብቻ ይሆናል፤ ሁለቱም ያለ ‘በትሕትና መሄድ’ ደግሞ ራስን ከፍ ከፍ የሚያደርግ ሃይማኖታዊ ትርኢት ብቻ ሆኖ ይቀራል። ሦስቱ አብረው ሲኖሩ ብቻ ነው ትክክለኛ የእግዚአብሔር ምስል የሚንጸባረቀው፤ ምክንያቱም እግዚአብሔር ራሱ ፍጹም ጻድቅ (ፍርድ)፣ ፍጹም ታማኝ ወዳድ (ምሕረት)፣ እና ፍጹም ራሱን ዝቅ የሚያደርግ (ትሕትና ፊልጵ. 2፥5-8) አምላክ ነውና። እነዚህ ሦስት ባሕርያት በአማኙ ሕይወት ውስጥ ሲገለጡ፣ አማኙ የክርስቶስን መልክ የመያዝ ምልክት ያሳያል (ገላ. 4፥19)። ‘በትሕትና መሄድ’ የሚለው ሐረግ ደግሞ ልዩ ትኩረት ይገባዋል፤ በዕብራይስጡ ትርጉሙ ‘ጥንቃቄ የተሞላበት፣ ትሑት አካሄድ’ ማለት ሲሆን፣ ይህም ክርስቲያናዊ ሕይወት ሁሌም እንደ ጉዞ እንደሚታይ ያስተምረናል። አንድ ጊዜ የተገኘ ስኬት ሳይሆን፣ በየዕለቱ ከእግዚአብሔር ጋር የሚደረግ ትሑት ጉዞ ነው።

ከፍርድ ባሻገር ያለ ተስፋ

ክርክሩ በፍርድ ብቻ አያበቃም። እግዚአብሔር ‘ትሩፋን’ (ቅሬታ) እንደሚተው ተስፋ ይሰጣል፦

"የያዕቆብም ቅሬታ በብዙ አሕዛብ መካከል ከእግዚአብሔር ዘንድ እንደሚወርድ ጠል፥ በሣር ላይ እንደሚወድ ካፊያ፤ ሰውንም እንደማይጠብቅ፥ የሰውንም ልጆች ተስፋ እንደማያደርግ ይሆናል።" (ሚክ. 5፥7)

ትሩፋን ማለት ራስ-ጻድቅ የተረፉ ሳይሆኑ፣ ራሳቸውን ችለው ሊኖሩ የማይችሉ፣ ፈጽሞ በእግዚአብሔር ጸጋ ላይ ጥገኛ የሆኑ ናቸው። ይህ ትሩፋናዊ ተስፋ ወደ ትልቅ ክርስቶሳዊ ትንቢት ይመራል፦

"አንቺም ቤተ ልሔም ኤፍራታ ሆይ፥ አንቺ በይሁዳ አእላፋት መካከል ትሆኚ ዘንድ ታናሽ ነሽ፤ ከአንቺ ግን አወጣጡ ከቀድሞ ጀምሮ ከዘላለም የሆነ፥ በእስራኤልም ላይ ገዥ የሚሆን ይወጣልኛል።" (ሚክ. 5፥2)

ይህ ትንቢት ራሱ ወንጌላውያኑ (ማቴ. 2፥6) እንደ ጠቀሱት፣ በቤተ ልሔም የተወለደው ኢየሱስ ክርስቶስ ፍጻሜው ነው። ኢየሱስ ክርስቶስ ሚክያስ ከሕዝቡ የጠየቀውን ፍትሕ፣ ምሕረትና ትሕትና በፍጹምነት የፈጸመው ብቸኛ ‘ትክክለኛ ኪዳን ጠባቂ’ ነው፤ ፍጹም ፍርድን አደረገ፣ ፍጹም ምሕረትን ወደደ (ማቴ. 9፥13)፣ እናም ራሱን ባዶ አድርጎ ፍጹም ትሕትና ሆነ (ፊልጵ. 2፥6-8)። ሚክያስ 6፥8 በክርስቶስ ላይ ሲነበብ የሕግ ትእዛዝ ብቻ ሳይሆን ትንቢታዊ የክርስቶስ ምስል ይሆናል፤ በክርስቶስ ላይ ላመኑት ደግሞ በመንፈስ ቅዱስ አማካኝነት ወደ ተግባር የሚመጣ ልብ ለውጥ ተስፋ ይሆናል ( ሕዝ. 36፥26-27)።

የቤተ ልሔም ትንቢት ራሱ ጥልቅ ነው፦ ትንሽነትና ታላቅነት አብረው ተጠቅሰዋል “በይሁዳ አእላፋት መካከል ትሆኚ ዘንድ ታናሽ ነሽ” ተብሎ ሳለ፣ ከዚያች ትንሽ ከተማ የሚወጣው ገዥ ግን “አወጣጡ ከቀድሞ ጀምሮ ከዘላለም የሆነ” ተብሏል። ይህ የእግዚአብሔርን የማዳን ስልት ይገልጣል፤ እርሱ ብዙ ጊዜ በምድር ዓይን ትንሽ በሚመስለው ስፍራ፣ በትሑት ሁኔታ፣ ታላቅ ሥራውን ይፈጽማል ( 1ኛ ቆሮ. 1፥27-29)። ትሩፋንም እንደዚሁ ናቸው፤ በዓለም ዓይን ደካማ፣ ትንሽ፣ ኀይል የሌላቸው ቢመስሉም፣ የእግዚአብሔር የማዳን ዕቅድ የሚያልፈው በእነርሱ በኩል ነው።

ከዚህም በላይ፣ ‘ትሩፋን’ በጳውሎስ ሮሜ 9-11 ውስጥ ይበልጥ ጠልቆ ይዳብራል፤ በዚያ ትሩፋን ማለት በጸጋ ምርጫ የተጠበቀ ቅሬታ ማለት ነው (ሮሜ 11፥5)። ስለዚህ ትሩፋን ራስን በራስ ማዳን ወይም በበጎ ምግባር ብቁነት ማግኘት ሳይሆን፣ ፍጹም በእግዚአብሔር ምሕረት ብቻ የሚተማመን ማንነት ነው። ልክ እንደ ካፊያ በሣር ላይ እንደሚያርፍ፣ ትሩፋንም ራሱን ችሎ ሊቆም ሳይሆን ከላይ በሚወርድ ጸጋ ላይ ጥገኛ ሆኖ ይኖራል። ይህ ደግሞ ለአማኙ ትልቅ ትሕትና ያስተምራል፦ ድነታችን የራሳችን ብቃት ውጤት ሳይሆን ንጹሕ የእግዚአብሔር ስጦታ ነው (ኤፌ. 2፥8-9)።

የንስሓ ጥሪና የተስፋ ብርሃን

የመጽሐፉ መደምደሚያ ክፍል ነቢዩ ራሱ የሕዝቡን በደል ተሸክሞ የንስሓ ጸሎት ሲያቀርብ እናገኘዋለን፤ ይህም ራሱ የፍርድ ቤቱን ውጤት ወደ ግላዊ ኃላፊነት ይለውጠዋል፦

"ጠላቴ ሆይ፥ ብወድቅ እነሣለሁና፥ በጨለማም ብቀመጥ እግዚአብሔር ብርሃን ይሆንልኛልና በእኔ ላይ ደስ አይበልሽ። በእግዚአብሔር ላይ ኃጢአት ሠርቻለሁና እስኪምዋገትልኝ ድረስ፥ ፍርድን ለእኔ እስኪያደርግ ድረስ ቍጣውን እታገሣለሁ። ወደ ብርሃን ያወጣኛል፥ ጽድቅንም አያለሁ።" (ሚክ. 7፥8-9)

የእግዚአብሔር ፍርድ ጠላት ብቻ ሳይሆን መድኃኒትም ጭምር ነው። ‘ቍጣውን እታገሣለሁ’ የሚለው ንግግር ፍርድን እንደ ስቃይ ብቻ ሳይሆን እንደ ማንጻት ሂደት አድርጎ ይቀበላል፤ ንስሓ ማለት ከቅጣት መሸሽ ሳይሆን ራስን ለእግዚአብሔር የማረሚያ እጅ አሳልፎ መስጠት እንደ ሆነ ያስተምረናል። ይህ ደግሞ ወደ መጽሐፉ እጅግ ድንቅ ማጠቃለያ ይመራል፦

"በደልን ይቅር የሚል፥ የርስቱንም ቅሬታ ዓመፅ የሚያሳልፍ እንደ አንተ ያለ አምላክ ማን ነው? ምሕረትን ይወድዳልና ቍጣውን ለዘላለም አይጠብቅም። ተመልሶ ይምረናል፤ ክፋታችንንም ይጠቀጥቃል፥ ኃጢአታችንንም በባሕሩ ጥልቅ ይጥለዋል።" (ሚክ. 7፥18-19)

የነቢዩ ስም ‘ሚክያስ’ ማለት ‘እንደ እግዚአብሔር ያለ ማን ነው?’ ማለት ሲሆን፣ ይህ የመደምደሚያ ጥያቄ መጽሃፉን ወደ ጫፍ ያደርሰዋል። መጽሐፉ በክስ ተጀምሮ በውዳሴ ይደመደማል፤ ፍርድ የመጨረሻው ቃል አይደለም፤ ምሕረት ነው።

ይህ ውዳሴ ደግሞ በጥንቃቄ ልብ ልንመረምረው ይገባል፤ ምክንያቱም ‘ኃጢአታችንን በባሕሩ ጥልቅ ይጥለዋል’ የሚለው ንግግር ስለ ይቅርታ ተፈጥሮ ጥልቅ ትምህርት ይይዛል። ይቅርታ ማለት ኀጢአት እንደ አልነበረ መቁጠር አይደለም፤ ይልቁንም ኀጢአቱ ተወግዶ ወደማይመለስበት ቦታ መጣል ማለት ነው። መዝሙረኛው “ምሥራቅ ከምዕራብ እንደሚርቅ፥ እንዲሁ ኃጢአታችንን ከእኛ አራቀ።” (መዝ. 103፥12) ብሎ የተናገረው ተመሳሳይ እውነት ነው። ይህ ተስፋ ኋላ ላይ በክርስቶስ መስቀል ላይ ፍጹም ፍጻሜውን ያገኛል፤ የይቅርታው ዋጋ በራሱ በእግዚአብሔር ልጅ ተከፍሏልና (1ኛ ጴጥ. 2፥24)። ስለሆነም ‘በደልን ይቅር የሚል… ማን ነው?’ የሚለው የነቢዩ ጥያቄ በክርስቶስ ፍጻሜውን ሲያገኝ፣ መልሱ ‘ራሱ ኢየሱስ ክርስቶስ ነው’ ይሆናል፤ እርሱ ራሱ ፍርድን ተሸክሞ፣ ምሕረትን በመስቀል ላይ ገልጦ አሳይቷልና (ሮሜ 3፥25-26)።

የመጽሐፉ ማጠቃለያ ለእያንዳንዱ አንባቢ ተግባራዊ ጥሪ ያቀርባል፦ ንስሓ ማለት ተስፋ መቁረጥ ሳይሆን ወደ ብርሃን የሚያመራ ጎዳና ነው። “በጨለማ ብቀመጥ እግዚአብሔር ብርሃን ይሆንልኛል” የሚለው ንግግር፣ የኀጢአት ውጤት የሆነው ጨለማ የመጨረሻው ቃል እንዳልሆነ ያረጋግጣል፤ ይልቁንም ንስሓ ወዳደረገ ልብ እግዚአብሔር ራሱ ብርሃን ይሆነዋል ( 1ኛ ዮሐ. 1፥9)። ይህ ለታመነ ልብ ትልቅ መጽናኛ ነው፣ ውድቀት የመጨረሻ ፍርድ አይደለም፤ ወደ እግዚአብሔር የመመለስ ጅማሬ እንጂ።

ውህደት

ትንቢተ ሚክያስ ውስጥ የተካተቱት ጭብጦች ወደ አራት ትላልቅ ስልታዊ ነገረ መለኮታዊ ትምህርቶች ይሰበሰባሉ።

ስልታዊ ዘርፍ	ትምህርት
ስለ ኀጢአት	ግላዊ ጥፋት ብቻ ሳይሆን ኪዳናዊ ግንኙነትን የሚያፈርስ፣ ማኅበራዊና ተፈጥሯዊ ሥርዓትን የሚያዛባ ኀይል
ስለ እግዚአብሔር ባሕርይ )	ቅዱስ ከመሆኑ የተነሣ ኀጢአትን አይታገሥም፤ ኪዳናዊ ታማኝ (ሔሴድ) ከመሆኑ የተነሣ ፍርድን የመጨረሻ ቃል አያደርገውም
ስለ አገልጋይነት	የመንፈሳዊ አመራር ብልሹነት አደገኛ ነው፤ የእግዚአብሔርን ስም እየተጠቀመ ሕዝቡን ያስታል
ስለ ማዳን	ትሩፋንን የመጠበቅ፣ ከቤተ ልሔም አዳኝ የመላክ፣ ኀጢአትን ወደ ባሕር ጥልቅ የመጣል የጸጋ ተስፋ—በክርስቶስ ፍጻሜውን የሚያገኝ

እነዚህ አራት ስልታዊ ዘርፎች ተነጣጥለው ሊታዩ የማይችሉ አንድ ወጥ ትረካ ይመሠርታሉ፦ ቅዱስ አምላክ ኀጢአትን ይመለከታል፤ ኀጢአት ደግሞ በአብዛኛው በመንፈሳዊ አመራር ብልሹነት ይባባሳል፤ ይህ ሁሉ ግን ወደ ተስፋ አልባነት ሳይሆን ወደ ማዳን ዕቅድ ያመራል፤ ይህም ማዳን በመጨረሻ በክርስቶስ ውስጥ ፍጻሜውን ያገኛል። ይህ አራት ማዕዘን ያለው ትረካ በአጭሩ የመላውን መጽሐፍ ቅዱስ ትልቁን ትረካ ያንጸባርቃል፤ ፍጥረት፣ ውድቀት፣ ቤዛነት፣ ዳግም ፍጥረት ። ሚክያስ ይህን ታላቅ ትረካ በአንድ ትንሽ የነቢይ መጽሐፍ ውስጥ በአጭሩ ያሳየናል፤ ስለዚህም ይህ መጽሐፍ ‘ትንሽ ወንጌል’ ተብሎ ሊጠራ ይችላል።

ምስል 2፦ በእያንዳንዱ ክስ ውስጥ የኀጢአት ክብደት፣
ማኅበራዊ ተጽዕኖና የንስሓ አስቸኳይነት

(ገላጭ ንጽጽር፣ ከ1–10 በአንጻራዊ ትኩረት ደረጃ)

ለዘመናችን ንባብና ትግበራ

የሚክያስ ክስ ለጥንቷ እስራኤል ብቻ የተወሰነ ታሪካዊ ሰነድ አይደለም፤ ዛሬም በተመሳሳይ መልኩ ይነበባል። ባዕድ አምልኮና ቅይጥነት ዛሬ በተለያዩ ‘ዘመናዊ ጣዖታት’ መልክ ይገለጣል፤ ምግባረ ብልሹ አመራርም በሃይማኖትም ሆነ በፖለቲካው መስክ ይታያል፤ የፍትሕ መጓደልና የድሆች ጩኸትም ገና ያልቆመ እውነታ ነው፤ የማኅበራዊ እሴቶች መፍረስም ተጨባጭ ልምድ ነው። ምስክሮች ብዙ ናቸው፣ ኅሊናችን፣ ቤተሰባችን፣ ማኅበራዊ ሚዲያዎቻችን፣ ፍርድ ቤቶቻችን ሁሉም በእግዚአብሔር ፍርድ ቤት ውስጥ ተቀምጠዋል። ነገር ግን የመጽሐፉ የመጨረሻ ቃል ተስፋ ስለ ሆነ፣ አንባቢው ወደ ተስፋ መቁረጥ ሳይሆን ወደ ትክክለኛ ንስሓ ይጠራል። ፍርድን የሚያደርግ፣ ምሕረትን የሚወድድ፣ ከእግዚአብሔር ጋር በትሕትና የሚሄድ ልብ እንዲኖረው (6፥8)።

ተግባራዊ በሆነ መልኩ፣ ይህ ጥናት አማኙን ወደ ሦስት አቅጣጫ ይመራል። በመጀመሪያ፣ የግል ልብ ምርመራ፤ ልባችን በእግዚአብሔርና በሌላ ነገር መካከል ተከፍሎ ይሆን? ገንዘብ፣ ሥልጣን፣ ዝና፣ ወይም ራስን ማምለክ ጣዖታችን ሆነው ይሆን? በሁለተኛ ደረጃ፣ ማኅበራዊ ኃላፊነት፣ በዙሪያችን ላሉ ደካሞችና የተጨቆኑ ድምፃችንን እናሰማለን? ወይስ ዝምታችን ራሱ ከበደለኞች ጎን ቆመናል ማለት ነው? በሦስተኛ ደረጃ፣ የመንፈሳዊ አመራር ንጽሕና፣ መሪዎች ራሳችንን እየመረመርን፣ ለተወዳጅነት ወይም ለገንዘብ ሳይሆን ለእውነት ታማኝ ነን ወይ? እነዚህ ሦስት ጥያቄዎች ደግሞ ወደ አንድ የመጨረሻ ጥያቄ ያመራሉ። በክርስቶስ ውስጥ ያለ ይቅርታና ኀይል ብቻ ነው እነዚህን ጥያቄዎች በእውነት ልንመልስ የምንችለው፤ ምክንያቱም የገዛ ጥረታችን ብቻውን ልብን መለወጥ ስለማይችል፣ የሚክያስን ጥያቄ በተግባር የሚመልስልን መንፈስ ቅዱስ በውስጣችን ሲሠራ ብቻ ነው (ገላ. 5፥22-23)።

በፍርድ ቤቱ ውስጥ ራስን ማግኘት

ብዙ ጊዜ ትንቢተ ሚክያስን ስናነብ፣ ራሳችንን ከመሪዎቹ ወይም ከሐሰት ነቢያቱ ለይተን፣ ‘ይህ ትንቢት ለሌላ ሰው ነው’ የምንል እንመስላለን። ነገር ግን የነቢዩ ቃል የተጻፈው ‘ተራሮች ሆይ ስሙ’ ተብሎ ስለ ሆነ፣ እያንዳንዳችን በዚህ ፍርድ ቤት ውስጥ ተመልካች ብቻ ሳንሆን ተከሳሽም ነን። ትክክለኛው መንፈሳዊ ንባብ የሚጀምረው ራስን ዝቅ አድርጎ፣ ‘እኔ ራሴ በየትኛው ክስ ውስጥ እወድቃለሁ?’ ብሎ በመጠየቅ ነው። ይህ ራስን መመርመር ግን ወደ ራስን መጥላት ወይም ተስፋ መቁረጥ አያመራም፤ ይልቁንም ወደ እግዚአብሔር ምሕረት በትህትና እንድንመለከት ያደርገናል።

መጽሐፉ ራሱ ይህን መንገድ ያሳየናል፦ ነቢዩ ራሱ በምዕራፍ ሰባት ላይ ‘እኔ ግን ወደ እግዚአብሔር እመለከታለሁ’ (7፥7) ብሎ ራሱን ከሕዝቡ ጋር ቆጥሮ ‘በእግዚአብሔር ላይ ኃጢአት ሠርቻለሁ’ (7፥9) ሲል ይናዘዛል። ይህ ራሱ ለእያንዳንዱ አንባቢ ምሳሌ ነው። ፍርዱን ስንሰማ በኩራት ራሳችንን ከመከላከል ይልቅ፣ ከነቢዩ ጋር ‘እኔም በደልኩ’ ብለን በትህትና ልንቆም ይገባል። እናም ልክ ነቢዩ ‘እግዚአብሔር ብርሃን ይሆንልኛል’ ብሎ በተስፋ እንደ ተናገረው፣ እኛም በክርስቶስ በኩል ወደዚያው ብርሃን የመግባት መብት አለን።

"አቤቱ፥ ንጹሕ ልብን ፍጠርልኝ፥ የቀናውንም መንፈስ በውስጤ አድስ።" (መዝ. 51፥10)። ጌታ ሆይ፣ ፍርድህን በትህትና እንድሰማ፣ ምሕረትህን በሙላት እንድለማመድ፣ ከአንተም ጋር ዘወትር በትሕትና እንድሄድ እርዳኝ።

ትንቢተ ሚክያስ የኪዳን ክርክርን በሚያሳይ ድንቅ ሥነ-ጽሑፋዊ ቅርጽ አማካኝነት፣ ኀጢአትን በግልጽ ያጋልጣል፣ ፍትሕንና ምሕረትን ይሰብካል፣ እናም ከፍርድ ባሻገር ወደ ተስፋ ብርሃን ይመራል። ተራሮች ምስክርነታቸውን ሰጥተዋል፤ ኮረብቶች ድምፃቸውን አሰምተዋል፤ የዘጸአት ታሪክ ተነግሯል፤ የሕዝቡ ራሱ ጕስቁልና ራሱ ተናግሯል። ፍርዱ ትክክለኛ ነው፤ ነገር ግን ተስፋውም እውነተኛ ነው። እያንዳንዱ ትውልድ በዚህ ተመሳሳይ ፍርድ ቤት ውስጥ ራሱን ያገኛል፤ ጥያቄውም ተመሳሳይ ነው፦ ‘እኛስ በየትኛው ተርታ እንሆን ይሆን?’ ለዚህ ጥያቄ ብቸኛው ደኅንነት ያለበት መልስ በክርስቶስ ኢየሱስ ውስጥ ብቻ የሚገኝ ነው። እርሱ ብቻ ፍትሕን ፈጽሞ አድርጓል፣ ምሕረትን ፈጽሞ ወዷል፣ ከአባቱም ጋር በፍጹም ትሕትና ሄዷል፤ በእርሱም ኀጢአታችን ወደ ባሕር ጥልቅ ተጥሏል (7፥19)። ተራሮች ሰማችሁ፤ ልባችንም ይመለስ፤ ምክንያቱም ፈራጃችን ራሱ ቤዛችን ነውና።

አቤቱ፥ ትመለሳለህ ታድነንማለህ፤ ሕዝቡም በአንተ ደስ ይላቸዋል። (መዝ. 85፥6) አቤቱ በምሕረትህ ብዛት አስበን። አሜን።

†