አዲሱ ሐዋርያዊ ተሃድሶ

አዲሱ ሐዋርያዊ ተሃድሶ በፕሮቴስታንት ክርስትና ውስጥ፣ በተለይም በካሪዝማቲክ እና በጴንጤቆስጤ ክንፍ ውስጥ እየተስፋፋ ያለ መዋቅራዊ እንቅስቃሴ ነው። ይህ እንቅስቃሴ እንደ ባፕቲስት ወይም ሉተራን ያለ አንድ ማዕከላዊ አስተዳደር ያለው ቤተ እምነት ሳይሆን፣ ተመሳሳይ አመለካከትና እምነት ያላቸው የተለያዩ ራሳቸውን የቻሉ አብያተ ክርስቲያናት፣ መሪዎች እና ድርጅቶች ስብስብ ወይም ኔትወርክ ነው። ይህንን ስያሜ በስፋት ያስተዋወቁት አሜሪካዊው ሚሲዮሎጂስት ሲ. ፒተር ዋግነር ሲሆኑ፣ እሳቸው እንደገለጹት ቤተክርስቲያን ከፕሮቴስታንት ተሃድሶ በኋላ ትልቁን ለውጥ እያደረገች እንደሆነ እና እግዚአብሔር የቤተክርስቲያንን አሰራር እየቀየረ እንደሆነ ያምናሉ።

በነሱ እምነት የዚህ እንቅስቃሴ ዋናው መለያ ባህሪ እግዚአብሔር "የጠፉ ወይም ተረስተው" የነበሩ የቤተክርስቲያን የመሪነት ቢሮዎችን፣ ማለትም የሐዋርያትን እና የነቢያትን አገልግሎት መልሶ እያቋቋመ ነው የሚለው እምነት ነው። በNAR አስተምህሮ መሠረት፣ ቤተክርስቲያን በፓስተር፣ በወንጌላዊ እና በአስተማሪ ብቻ ሳይሆን፤ ዛሬም በሕይወት ባሉ ሐዋርያት እና ነቢያት መመራት አለባት። እነዚህ መሪዎች አዳዲስ መለኮታዊ መገለጦችን የመቀበል፣ ቤተክርስቲያንን አቅጣጫ የማስያዝ እና መለኮታዊ ሥርዓትን የመዘርጋት ስልጣን እንዳላቸው ይታመናል። ይህ "የአምስቱ አገልግሎት ስጦታዎች" (Five-Fold Ministry) ሙሉ ለሙሉ ሲሰሩ ብቻ ቤተክርስቲያን ወደ ሙሉ ብቃቷ ትመጣለች ብለው ያምናሉ።

ሌላው የNAR ወሳኝ አካል "የሰባቱ ተራሮች ራእይ" (The Seven Mountain Mandate) የሚባለው ስትራቴጂ ነው። ይህ አስተምህሮ ክርስቲያኖች ተልዕኳቸው ወንጌልን ሰብኮ ነፍሳትን ማዳን ብቻ ሳይሆን፣ ሰባት የህብረተሰብ ምሰሶዎችን ወይም ተራሮችን (ሃይማኖት፣ ቤተሰብ፣ ትምህርት፣ መንግስት፣ ሚዲያ፣ ሥነ-ጥበብ እና ንግድ) መውረር እና በእግዚአብሔር መንግስት መርህ መምራት አለባቸው ይላል። ይህንን ለማሳካትም "ስትራቴጂካዊ መንፈሳዊ ውጊያ" ማካሄድ፣ ማለትም በአንድ አካባቢ ወይም ከተማ ላይ የሰለጠኑ አጋንንትን በጸሎት እና በአዋጅ መጣል እንደሚያስፈልግ ይሰብካሉ። እግዚአብሔር ዛሬም እንደ ጥንቱ ድንቅና ተአምራትን እንደሚያደርግ በማመን፣ ፈውስና ትንቢትን እንደ ወንጌል ስርጭት መሳሪያ ይጠቀማሉ።

ምንም እንኳን እንቅስቃሴው በዓለም ዙሪያ ተቀባይነትን እያገኘ ቢመጣም፣ በሌሎች ወንጌላውያን ዘንድ ከፍተኛ ጥያቄ እና ትችት ቀርቦበታል። ለዘመኑ "ሐዋርያት እና ነቢያት" የሚሰጠው "አዲስ መገለጥ" ከመጽሐፍ ቅዱስ የመጨረሻ ስልጣን ጋር ይጋጫል። እንዲሁም ለአንድ ግለሰብ ከመጠን ያለፈ መንፈሳዊ ስልጣን መስጠት ለአምባገነናዊ አመራር እንደሚያጋልጥ እና እንቅስቃሴው ከመጽሐፍ ቅዱሳዊ ዶክትሪን ይልቅ ለግለሰቦች ልምምድ እና ስሜት አብዝቶ ትኩረት እንደሚሰጥ ይተቻሉ።

አዲሱ ሐዋርያዊ ተሃድሶ (NAR) በኢትዮጵያ ወንጌላውያን እና ጴንጤቆስጤ አብያተ ክርስቲያናት ውስጥ ያለው ተጽእኖ ከፍተኛ እና ውስብስብ ነው። ምንም እንኳን በኢትዮጵያ ያሉ ብዙ አማኞች እና መሪዎች "እኛ የNAR አባላት ነን" ብለው በይፋ ባይናገሩም፣ የንቅናቄው አስተምህሮዎች እና ልምምዶች ባለፉት ሁለት አስርት ዓመታት ውስጥ በሰፊው ተስፋፍተዋል። NAR በኢትዮጵያ ክርስትና ውስጥ መነቃቃትን እና መንፈሳዊ ቅንዓትን እንዳመጣ የሚከራከሩ ቢኖሩም፤ በሌላ በኩል ደግሞ የመጽሐፍ ቅዱስን ስልጣን በግለሰቦች ልምምድ መተካቱ፣ ተጠያቂነት የሌለው አመራር መስፋፋቱ እና ከልክ ያለፈ የገንዘብ ትኩረት ቤተክርስቲያንን እየጎዳ ነው የሚል ስጋት በስፋት አለ። ስለዚህ አስተሳሰብ በዚሁ ገጽ መጨረሻ ላይ ዝርዝር መረጃ ቀርቧል።

አዲሱ ሐዋርያዊ ተሃድሶን (NAR) መለየት

አመጣጥ እና መጠሪያ

"አዲሱ ሐዋርያዊ ተሃድሶ" የሚለው ቃል በ1990ዎቹ በሲ. ፒተር ዋግነር (C. Peter Wagner)፣ ታዋቂ የሚሲዮሎጂ ባለሙያ እና በፉለር ቲዎሎጂካል ሴሚናሪ ፕሮፌሰር፣ ተሰየመ። ዋግነር አንድ ዓለም አቀፋዊ ክስተትን አስተውሎ ነበር፡ ይኸውም፣ 'ነቢያት ወይም ሃዋርያ' ተብዬዎቹ የሚተዳደሩት እንደ ዋናዎቹ/ነባር የቤተክርስቲያን መዋቅሮች ወይም በሽማግሌዎች ቦርድ ሳይሆን በሐዋርያት እና ነቢያት የሚመሩ፣ ተመሳሳይ ባህሪያት ያላቸው 'ነጻ' እና ቤተ እምነታዊ ያልሆኑ አብያተ ክርስቲያናት በፍጥነት መበራከት ነው።

ዋግነር በ2001 የ"ሁለተኛው ሐዋርያዊ ዘመን" መጀመሩን በይፋ አበሰረ። እርሱም አንዳንድ የነባር ፕሮቴስታንት ቤተ ክርስቲያኖች በአንደኛው ክፍለ ዘመን አብቅተዋል ብሎ የሚያምንባቸው የሐዋርያ እና የነቢይ ቢሮዎች (አገልግሎቶች) ወደ ቤተክርስቲያን እየተመለሱ ያሉበት አዲስ ዘመን እንደሆነ ገለጸ። ዋግነር ይህንን ሽግግር "ከፕሮቴስታንት ተሃድሶ ወዲህ በቤተክርስቲያን አሠራር ላይ የታየ እጅግ ሥር ነቀል ለውጥ" ሲል ገልጾታል።

እንደ ነባር ቤተ እምነቶች (ለምሳሌ መካነ እየሱስ፤ ሙሉወንጌል ወይም የእግዚአብሔር ጉባኤ ቤተ ክርስቲያን/Assemblies of God) ሳይሆን፣ NAR ዋና መስሪያ ቤት፣ መደበኛ የአባላት ዝርዝር፣ ወይም አንድ ወጥ የእምነት መግለጫ ያለው ድርጅት አይደለም። ይልቁንም፣ ነጻ አብያተ ክርስቲያናት እና መሪዎች ለአንድ ሐዋርያ "መንፈሳዊ ሽፋን" በፈቃደኝነት የሚገዙበት ተዋረዳዊ ያልሆነ መረብ ሆኖ ይሰራል። ይህ መዋቅር እንቅስቃሴውን ለተመልካች "የማይታይ" ያደርገዋል፤ ጥቂት አብያተ ክርስቲያናት ብቻ "NAR" የሚል ምልክት በቦርዳቸው ላይ ሲኖራቸው፣ ነገር ግን በጋራ ሥነ-መለኮት፣ በኮንፈረንሶች እና በሐዋርያዊ ግንኙነቶች በጥብቅ የተሳሰሩ ናቸው።

በኢትዮጵያ የ NAR መዋቅራዊ መገለጫዎች

በኢትዮጵያ "New Apostolic Reformation" የሚለው ስም በግልጽ በቦርድ ላይ ባይሰቀልም፣ እንቅስቃሴው ግን በስያሜ ለውጥ ይገለጣል። አብያተ ክርስቲያናት ከጋራ መጠሪያ ይልቅ "የሐዋርያ እገሌ ዓለም አቀፍ አገልግሎት" ወደሚል የግለሰብ ማዕከልነት ተዛውረዋል።

• ሥልጣን፦ ተጠያቂነት ከሲኖዶስ መዋቅር ወጥቶ ለአንድ ግለሰብ "ሐዋርያዊ ሥልጣን" ተገዝቷል።
• ምልክቶች፦ በታፔላዎች ላይ የቤተ ክርስቲያን ዓላማ ሳይሆን የመሪው ፎቶና ግላዊ የቅባት መግለጫዎች ይጎላሉ።

ተግባራዊ መለያዎች

ሶሺዮሎጂስቶች እና የነገረ መለኮት ምሁራን የNAR አብያተ ክርስቲያናትን የሚለዩት በራሳቸው መጠሪያ ሳይሆን፣ ለተወሰኑ "ክፈፎች" ወይም ተግባራዊ ልማዶች ባላቸው ተገዢነት ነው። እነዚህም የሚከተሉትን ያካትታሉ፡

• ሐዋርያዊ አስተዳደር፡ ቤተክርስቲያን መመራት ያለባት ቤተክርስቲያንን ለመምራት እና አዲስ መገለጥን ለመቀበል ልዩ ስልጣን ባላቸው ሐዋርያት ነው የሚል እምነት።
• የነቢይ አገልግሎት፡ ነቢያት ስልታዊ አቅጣጫን ለመስጠት እና ለቤተክርስቲያን ስኬት አስፈላጊ የሆነ "አዲስ" መረጃን ከእግዚአብሔር ለማምጣት ወሳኝ ናቸው የሚል እምነት።
• የግዛት ሥነ መለኮት፡ ክርስቶስ ከመመለሱ በፊት የእግዚአብሔርን መንግሥት በምድር ላይ ለመመስረት ቤተክርስቲያን የማህበረሰብ ተቋማትን (መንግሥት፣ ሚዲያ፣ ንግድ፣ ወዘተ) የመቆጣጠር ትእዛዝ አለባት የሚል እምነት።
• ተአምራዊነት፡ ምልክቶች፣ ድንቆች እና ተአምራት የወንጌል መደበኛ ማረጋገጫዎች እንደሆኑ አጽንኦት መስጠት፤ ይህም ብዙውን ጊዜ እንደ "የክብር ደመና" ያሉ ልምምዶችን ያካትታል።

ነገረ መለኮታዊ መሠረቶች

ምንም እንኳን የNAR ተከታዮች መጽሐፍ ቅዱስን በስፋት ቢጠቀሙም እና መጽሐፍ ቅዱሳዊ ትክክለኛነትን ወደ ነበረበት እየመለሱ እንደሆነ ቢናገሩም፣ የአተረጓጎም ስልታቸው ከነባር ፕሮቴስታንት እና ከጥንታዊ ኦርቶዶክሳዊ ታሪካዊ-ሰዋሰዋዊ ዘዴ (historical-grammatical method) በእጅጉ ይለያል።

"ሬማ" እና "ሎጎስ" አተረጓጎም

የNAR ሥነ መለኮት ማዕከላዊ መርህ በሎጎስ (የተጻፈው የእግዚአብሔር ቃል፣ መጽሐፍ ቅዱስ) እና በሬማ (የሚነገር፣ የአሁን ጊዜ የእግዚአብሔር ቃል) መካከል ያለው ልዩነት ነው። ክላሲካል ሥነ መለኮት ሶላ ስክሪፕቱራ ቅዱሳት መጻሕፍት ለእምነት እና ለተግባር የመጨረሻ እና በቂ ሥልጣን ናቸው የሚለውን ሲይዝ፣ NAR ግን በዘመናዊ ነቢያት የሚመጣውን የሬማ ቃል ከተጻፈው ቃል ጋር እኩል፣ አንዳንዴም በተግባር የበላይ አድርጎ ያቀርባል።

ይህ ብዙውን ጊዜ የሚጸድቀው በ"የአሁን እውነት" አስተምህሮ ነው። ይህም እግዚአብሔር በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ በግልጽ ያልተዘረዘሩ ነገር ግን ለ"መጨረሻው ዘመን መከር" አስፈላጊ የሆኑ አዳዲስ ስልቶችን እና መገለጦችን ለዚህ ትውልድ እየለቀቀ ነው የሚል ሀሳብ ነው። ይህ አካሄድ የመጽሐፍ ቅዱስን ቀኖና እንደገና የሚከፍት አደገኛ አካሔድ ነው፤ ይህም መሪዎች መጽሐፍ ቅዱሳዊ መሠረት የሌላቸውን አስተምህሮዎች (ለምሳሌ የሰባቱ ተራሮች መመሪያ ወይም የተወሰኑ የመንፈሳዊ ጦርነት ስልቶች) እንዲያስተዋውቁ አስችሏቸዋል፤ እነርሱም እነዚህ ለ"አዲስ አቁማዳ" የተሰጡ "አዲስ ወይን" ናቸው ይላሉ።

ዘ ፓሽን ትርጉም

ምናልባትም NAR ከመጽሐፍ ቅዱስ ጋር ያለውን ልዩ ግንኙነት የሚያሳየው ትልቁ ማስረጃ በብራያን ሲሞንስ (የNAR ሐዋርያ) የተዘጋጀው የራሱ ትርጉም፣ ዘ ፓሽን ትርጉም (The Passion Translation - TPT) መኖሩ ነው። ሲሞንስ ኢየሱስ በክፍሉ ውስጥ እንደጎበኘው፣ "እፍ እንዳለበት"፣ እና መጽሐፍ ቅዱስን ለመተርጎም ነባራዊውን ምሁራዊ መንገድ በመተው "ምስጢራትን" እና "መገለጦችን " እንደሰጠው ይናገራል።

በመጽሐፍ ቅዱስ ጥናት ውስጥ፣ Translation ሲባል የዋናውን የዕብራይስጥ፣ የአረማይክ እና የግሪክ ጽሑፎችን ትርጉም በቋንቋ ተጠያቂነት፣ በጽሑፍ ግልጽነት እና በዘዴያዊ ወጥነት ወደ ሌላ ቋንቋ ማስተላለፍ ማለት ነው። በተቃራኒው፣ ትርጓሜ (Paraphrase) ለዋናው ቃል ጥብቅ ታማኝ ከመሆን ይልቅ፣ ለንባብ ምቾት እና ለትርጓሜ መስፋፋት ቅድሚያ ይሰጣል። በዚህም ምክንያት ብዙ ምሁራን TPT እንደ ትርጉም ሳይሆን እንደ ግል ትርጓሜ ሊመደብ ይገባዋል ይላሉ። ዋነኛው ስጋት TPT ያለ በቂ የጽሑፍ ማስረጃ ከዋናዎቹ ቋንቋዎች የቃላት፣ የሰዋስው እና የሥርዓተ-ነጥብ ድንበሮች በተደጋጋሚ መውጣቱ ነው።

በቲፒቲ (TPT) ላይ ከሚሰነዘሩት ጠንካራ ምሁራዊ ትችቶች አንዱ በግሪክ ወይም በዕብራይስጥ ቅጂዎች ውስጥ የሌሉ ቃላትን፣ ሐረጎችን እና ጽንሰ-ሐሳቦችን መጨመሩ ነው። ብራያን ሲሞንስ በብዙ ክፍሎች ውስጥ በዋናው ጽሑፍ ውስጥ የማይገኙ ስሜታዊ ቃላትን፣ ምስጢራዊ ምስሎችን ወይም ሥነ-መለኮታዊ ድምዳሜዎችን ያስገባል። እነዚህ ጭማሪዎች እንደ ትርጓሜ ተለይተው አለመቀመጣቸው በመለኮታዊው ቃል እና በተርጓሚው ሐሳብ መካከል ያለውን መስመር ያደበዝዘዋል። ትልቁ ስጋት TPT የNARን ቁልፍ ሐሳቦችን፤ በተለይም ስለ ቀጣይ ሐዋርያዊ ሥልጣን እና ስለ አዲስ መገለጥ ያሉ እይታዎችን በቀጥታ በመጽሐፍ ቅዱስ ጽሑፍ ውስጥ የቀረጸ መምሰሉ ነው። ይህ አሳሳቢ የሆነበት ምክንያት መጽሐፍ ቅዱስ ራሱ በመለኮታዊ መገለጥ ላይ መጨመርን ስለሚያስጠነቅቅ ነው (ዘዳግም 4፥2፤ ምሳሌ 30፥5-6፤ ራዕይ 22፥18-19)።

የአዲሱ መደበኛ ትርጉም (አ.መ.ት) ለጥንታዊው ጽሑፍ ካለው ታማኝነት አንጻር፣ አማኞች መጽሐፍ ቅዱስን እንደ እግዚአብሔር ቃል እንዲረዱ አስተማማኝ መሠረት ይጥላል። ሐዋርያትና ነቢያት የታሪካዊቷ ቤተክርስቲያን "መሠረቶች" እንጂ ዛሬ እንደ አዲስ ተደርገው የሚሾሙ የአስተዳደር እርከኖች አለመሆናቸውን በግልጽ ያሳያል። በአንጻሩ ፓሽን ትራንስሌሽን (TPT) ቃላትን በመጨመርና ትርጉምን በመቀየር፣ የNARን አስተምህሮ በቅዱሳት መጻሕፍት ውስጥ ለማስገባት (Eisegesis) የተደረገ ስልታዊ ሙከራ ነው። ይህ አካሄድ የመጽሐፍ ቅዱስን ፍጹም ሥልጣን ወደ ግል ስሜትና ወደ ተቋማዊ የሥልጣን ጥመኝነት ዝቅ ያደርጋል።

ከእምነት ቃል እና ከብልጽግና ወንጌል ጋር ያለው ግንኙነት

እንቅስቃሴው ከእምነት ቃል (Word of Faith) እና ከብልጽግና ወንጌል ጋር ግንኙነት አለው። NAR ተዛማጅ ብቻ ሳይሆን፣ ዋና ዋና መርሆዎቻቸውን በመውሰድ እና ለአዲስ ማህበረ-ፖለቲካዊ ዓላማ በማስተካከል የመጣ ቀጥተኛ ተተኪ ነው።

የዘር ሐረግ ቀጣይነት፡ ከኬንዮን ወደ ኮፕላንድ ወደ NAR

• ኢ.ደብሊው ኬንዮን (1867–1948)፡ በኒው ቶውት (New Thought) ሜታፊዚክስ ተጽዕኖ ያደረበት፤ ለ"እምነት ቃል" እንቅስቃሴ መሠረት የጣለውን "የምንናዘዘውን እንወርሳለን (What we confess, we possess)" የሚለውን አስተምሯል።
• ኬኔዝ ሄገን (1917–2003)፡ የዘመናዊው የእምነት ቃል እንቅስቃሴ አባት ተብሎ ይቆጠራል። እርሱ "አዎንታዊ ኑዛዜን" (positive confession) እምነት ጉልበት ነው፣ ቃላት ደግሞ የኃይል ማጠራቀሚያዎች ናቸው የሚለውን አስተምህሮ አስፋፍቷል። እያንዳንዱ አማኝ ጤናማ እና ሀብታም መሆን የእግዚአብሔር ፈቃድ እንደሆነ አስተምሯል።
• ኬኔዝ ኮፕላንድ፡ የሄገን ደቀ መዝሙር የሆነው ኮፕላንድ፣ እነዚህን ትምህርቶች ወደ "ትንንሽ አማልክት" አስተምህሮ እና አማኙ ሀብትን የማዘዝ ስልጣን እንዳለው በመስበክ አስፋፋቸው።
• አዲሱ ሐዋርያዊ ተሃድሶ (NAR)፡ እንደ ቢል ጆንሰን፣ ቼ አን እና ደች ሺትስ ያሉ መሪዎች የእምነት ቃል እንቅስቃሴን የ"ኃይል" እንቅስቃሴዎች (ተአምራት፣ ፈውስ፣ የሚነገር ስልጣን) ወስደው በላተር ሬይን (Latter Rain) እንቅስቃሴ የ"አስተዳደራዊ" መዋቅር (ሐዋርያት እና ነቢያት) ላይ ቀጠሉት።

የ"ትንንሽ አማልክት" አስተምህሮ እና "አዋጅ እና ትእዛዝ"

በእምነት ቃል እና በNAR መካከል ያለው ወሳኝ ሥነ መለኮታዊ ግንኙነት የ"ትንንሽ አማልክት" አስተምህሮ ነው። ይህ ትምህርት የሰው ልጆች በእግዚአብሔር መልክ ስለተፈጠሩ፣ መለኮታዊ ተፈጥሮን ስለሚጋሩ "ቅጂዎች" (duplicates) ወይም "ትንንሽ አማልክት" (በትንሽ 'g') ናቸው ይላል። ኬኔዝ ኮፕላንድ በታዋቂ አባባሉ፣ "አምላክ በውስጣችሁ ለም። እናንተ ራሳችሁ አምላክ ናችሁ!" ብሏል።

በNAR ውስጥ፣ ይህ ሥነ መለኮት በ"አዋጅ እና ትእዛዝ" (Decree and Declare) ልምምድ ይገለጣል። እንደ ነባራዊው የልመና ጸሎት (ለምሳሌ፡ "ጌታ ሆይ፣ ፈቃድህ ከሆነ ፈውሱን ስጠን") ሳይሆን፣ የNAR ጸሎት እውነታን ማዘዝን ያካትታል። አማኞች "ነገርን ታውጃለህ ይሆንልሃልም" የሚል ስልጣን እንዳላቸው ይማራሉ። ይህ የኃይልን ምንጭ ከእግዚአብሔር ሉዓላዊነት ወደ አማኙ የተነገረ ስልጣን ያሸጋግረዋል።

የታላቁ ሀብት ዝውውር፡ ብልጽግና ከዓላማ ጋር

የብልጽግና ወንጌል በአብዛኛው በግላዊ ማበልጸግ (ቤቶች፣ መኪናዎች፣ ልብሶች) ላይ ያተኮረ ሲሆን፣ NAR ግን ይህንን እንደ የግዛት ብልጽግና (Dominion Prosperity) አድርጎ አቅርቦታል። የታላቁ ሀብት ዝውውር (Great Wealth Transfer) አስተምህሮ በመጨረሻው ዘመን እግዚአብሔር የኃጥኣንን ሀብት በተአምራዊ ሁኔታ ወደ "ጻድቃን" (ቤተክርስቲያን) እጅ እንደሚያዛውር ያስተምራል።

ይህ ዝውውር ለፍጆታ ብቻ ሳይሆን ለመንግሥቱ ፋይናንስ—በተለይም የህብረተሰቡን "ሰባቱ ተራሮች" ለመቆጣጠር የሚያስፈልጉትን ሐዋርያዊ ስልቶች ለመደገፍ ታስቦ ነው። ሆኖም፣ ይህ ሥነ መለኮት ብዙውን ጊዜ የእግዚአብሔር ሀብት "አከፋፋዮች" ተደርገው የሚታዩትን የሐዋርያዊ መሪዎችን ማበልጸግ ብቻ ነው። ይህ ለመሪዎች ግዙፍ ሀብት ማከማቸት ሥነ-መለኮታዊ ማረጋገጫን ይፈጥራል፤ ሀብቱም እንደ እግዚአብሔር ሞገስ እና የሐዋርያዊ ስልጣን ምልክት ተደርጎ ይወሰዳል።

የግዛት ሥነ መለኮት እና የሰባቱ ተራሮች መመሪያ

NAR ከመደበኛው ወንጌላዊነት የሚለየው በፍጻሜ ዘመን አመለካከቱ ነው። ብዙ ወንጌላውያን "ቅድመ-ሚሊኒየም" አመለካከትን (ኢየሱስ መጥቶ እስኪያስተካክለው ድረስ ሁሉም ማህበረሰባዊ እሴቶች እየተበላሹ ይሄዳሉ፤ መነግስታት ፍጹም ሰላምንና ፍትህን ለማምጣት አይችሉም) የሚለውን አመለካከት ሲይዙ፣ NAR ግን ድል አድራጊ የፍጻሜ ዘመን አመለካከት ወይም የግዛት ሥነ መለኮት ያራምዳል።

የNAR የግዛት እንቅስቃሴ ስልታዊ አሠራር የሰባቱ ተራሮች መመሪያ (Seven Mountain Mandate) ነው። ይህ ጽንሰ-ሀሳብ በ1975 ለላንስ ዋልናው እና ለሎረን ካኒንግሃም (የወጣቶች ተልዕኮ/YWAM መስራች) በተሰጠ ተመሳሳይ መገለጥ የመጣ ነው ተብሎ ይነገራል። ህብረተሰብን ለመለወጥ፣ ቤተክርስቲያን ሰባቱን ዋና ዋና የተጽዕኖ ዘርፎች ሰርጋ መግባት እና መቆጣጠር እንዳለባት አስታውቀዋል፡

• ሃይማኖት
• ቤተሰብ
• ትምህርት
• መንግሥት
• ሚዲያ
• ኪነ-ጥበብ
• ንግድ

መመሪያው ነባር ከሆነው የክርስትና "ጨው እና ብርሃን" (ተጽዕኖ) ሀሳብ ያልፋል። በእያንዳንዱ ተራራ ላይ በ"ሐዋርያዊ" መሪዎች አማካኝነት ከፍተኛ የሥልጣን ቦታዎችን በመያዝ ግዛትን በግልጽ መያዝን ይጠይቃል። ግቡ ባህልን ከላይ ወደ ታች መቀየር ነው። ይህ ሥነ መለኮት ጥልቅ የፖለቲካ አንድምታዎች ያሉት ሲሆን፣ በእንቅስቃሴው ውስጥ ለክርስቲያናዊ ብሔረተኛነት መነሳት ምክንያት ሆኗል። የ"መንግሥት ተራራን" መያዝ መለኮታዊ ትእዛዝ ከሆነ፣ የፖለቲካ ተቃውሞ እንደ አጋንንታዊ ይቆጠራል። ይህ በ2020 የአሜሪካ ምርጫ እና በጃንዋሪ 6ቱ ክስተቶች ዙሪያ በነበረው የNAR ተሳትፎ በግልጽ ታይቷል፤ እንደ ደች ሺትስ እና ፖላ ዋይት ያሉ መሪዎች ምርጫውን በእግዚአብሔር እና በባኣል መካከል ያለ ጦርነት አድርጎ በመሳል፣ የፖለቲካ ውጤቶችን ለመቃወም "መንፈሳዊ ጦርነት" ንግግሮችን ተጠቅመዋል።

በኢትዮጵያ ፖለቲካ ውስጥ ያለው ተጽዕኖ

ይህ ሥነ መለኮት በኢትዮጵያ ፖለቲካ ውስጥም ጎልቶ ይታያል። በተለይም ከ2010 ዓ.ም በኋላ፣ የፖለቲካ መሪዎችን በምርጫ ወይም በፖለቲካዊ ሂደት የመጡ ከማለት ይልቅ "እግዚአብሔር የቀባቸው"፣ "የዘመኑ ሙሴ" ወይም "የኢትዮጵያ ቂሮስ" ብሎ የመጥራት አዝማሚያ ጎልቶ ይታያል። ልክ ሙሴ እስራኤልን ከግብፅ ባርነት እንዳወጣ ሁሉ፣ ይህ "የተቀባ" መሪም ኢትዮጵያን ከተደራረበ ችግር ያወጣል ተብሎ ትንቢት ስለሚነገርለት፣ ትርክቱ መሪውን ከሰብአዊ ተጠያቂነት አውጥቶ ወደ "መለኮታዊ ሰው" ደረጃ ከፍ ያደርገዋል። አንድ መሪ "በእግዚአብሔር እንደተመረጠ" ከተወሰደ በኋላ፣ ያንን መሪ መቃወም የመንግስት ፖሊሲን መቃወም ብቻ ሳይሆን "የእግዚአብሔርን አሳብ መቃወም" ተደርጎ ስለሚወሰድ፣ ተቃዋሚዎች እንደ ዴሞክራሲያዊ ተፎካካሪ ሳይሆን እንደ "ፀረ-ሰላም"፣ "የመደናገር መንፈስ ያለባቸው" ወይም "ኢትዮጵያ እንዳትሻገር የሚፈልጉ የጨለማ ኃይሎች" ተደርገው ይፈረጃሉ። ይህ አመለካከት የፖለቲካ ውይይቶችን ወደ "መንፈሳዊ ውጊያ" የሚቀይር ሲሆን፣ ለልዩነቶች መፍትሄው "ጠረጴዛ ዙሪያ መወያየት" መሆኑ ቀርቶ ተቃዋሚውን ኃይል "በጸሎት መውጋት እና ማሰር" ይሆናል።

በሀገሪቱ ለሚፈጠሩ ፖለቲካዊ፣ ኢኮኖሚያዊ ወይም የጸጥታ ቀውሶች ተጠያቂው የመሪው አስተዳደራዊ ክፍተት ሳይሆን፣ "የሀገሪቱን ትንሳኤ የማይፈልጉ አጋንንት" እንደሆኑ ተደርጎ ይሰበካል። እነዚህ "ነቢያት" ለመሪው እንደ መጽሐፍ ቅዱሱ ናታን እውነተኛ ምክር እና ተግሣጽ ከመስጠት ይልቅ፣ "አይዞህ እግዚአብሔር ካንተ ጋር ነው" የሚል ማበረታቻ ብቻ ሲሰጡ ይስተዋላል። ይህ አካሄድ ተራውን አማኝ ከፍተኛ ውዥንብር ውስጥ የሚከት ሲሆን፣ የመንግስትን ስህተት አይቶ ለመቃወም ሲነሳ እንኳ "የእግዚአብሔርን ቅባት እንዳይቃወም" እና "እርግማን እንዳይሆንበት" በፍርሃት ዝም እንዲል ይገደዳል። በውጤቱም ቤተክርስቲያን በህብረተሰቡ ውስጥ ያላትን የሞራል የበላይነት እና "የእውነት ድምፅ" የመሆን ሚናዋን እንድታጣ አድርጓታል።

የ"ቂሮስ" ቅባት፡ መሪው የግድ "መንፈሳዊ" ወይም "የቤተክርስቲያን ሰው" መሆን የለበትም የሚል መከራከሪያ ነው። ልክ መጽሐፍ ቅዱሳዊው ንጉሥ ቂሮስ አማኝ ባይሆንም እግዚአብሔር እስራኤልን እንዲረዳ እንደተጠቀመበት ሁሉ፣ መሪውም "የእግዚአብሔርን አጀንዳ ያስፈጽማል" ተብሎ ከታመነ፣ የሞራል ውድቀቱ ወይም የአስተዳደር ስህተቱ ችላ ይባላል። አማኞች የመሪውን ስህተት ከመቃወም ይልቅ "እግዚአብሔር እየተጠቀመበት ነው" በሚል መሸፈኛ ለፍትሕ መጓደል ድጋፍ እንዲሰጡ ያደርጋል።

መንፈሳዊ ካርታ፡ የNAR መሪዎች የአንድን ሀገር ጂኦግራፊያዊ ቦታዎች ከ"ክልላዊ አጋንንት" (Territorial Spirits) ጋር በማያያዝ ይስላሉ። የፖለቲካ ተቃውሞ ያለባቸውን ቦታዎች "የጨለማ ኃይል የሰፈረባቸው" አድርጎ በመፈረጅ፣ በዚያ አካባቢ ያሉ ሰዎችን የፖለቲካ ጥያቄ ከማዳመጥ ይልቅ "መንፈሳዊ ውጊያ" ማወጅን ይመርታሉ። ፖለቲካዊ ቅሬታዎች ወደ መንፈሳዊ ጠላትነት ስለሚቀየሩ፣ ዕርቅና ውይይት የማይቻል ይሆናል።

የ"ትንቢት" ፖለቲካዊ መሣሪያነት፡ በNAR ውስጥ ትንቢት የግል ማበረታቻ መሆኑ ቀርቶ "የፖለቲካ ትንበያ" ሆኗል። መሪዎች "እግዚአብሔር እገሌን መርጧል" የሚል ትንቢት ሲናገሩ፣ ያ መሪ በምርጫ ቢሸነፍ እንኳ ትንቢቱ "አልተሳሳተም" ይባላል። ይልቁንም "ምርጫው ተሰርቋል" ወይም "አጋንንት ውጤቱን ቀይረውታል" በሚል ትርክት ተከታዮቻቸው የዲሞክራሲያዊ ሂደቶችን ውጤት እንዲቃወሙና ብጥብጥ እንዲነሳ ይቀሰቅሳሉ።

"ኢትዮጵያዊት እስራኤል" እና ልዩ የመመረጥ ስሜት

በኢትዮጵያ ውስጥ የሚታየው ብሔረተኛነት ሀገሪቱን እንደ "ሁለተኛዋ እስራኤል" የመሳል አዝማሚያ አለው። ይህ አመለካከት ኢትዮጵያን ከሌሎች ሀገራት ለይቶ "ልዩ መለኮታዊ ጥበቃ" እንዳላት አድርጎ ይሰብካል። ይህ ደግሞ መሪዎች ከባድ ስህተት ሲሰሩ "እግዚአብሔር ሀገሪቱን አሳልፎ አይሰጥም" በሚል መረጋጋት ሳይሆን "ቸልተኝነት" እንዲፈጠር ያደርጋል። በሌላ በኩል ደግሞ፣ ሀገራዊ ችግሮችን እንደ ፖሊሲ ድክመት ሳይሆን እንደ "መንፈሳዊ ቅጣት" ወይም "የሰይጣን ጥቃት" አድርጎ የመሳል አዝማሚያን ያጠናክራል።

ከጥንታዊ ትምህርት ጋር ያለው ልዩነት

እንቅስቃሴው ከጥንታዊ ክላሲካል ትምህርት ጋር ይቃረናል ወይ? ከታላቁ ትውፊት —ከጥንት ቤተክርስቲያን አባቶች ስምምነት፣ ከዓለም አቀፍ ጉባኤያት (ኒቂያ፣ ኬልቄዶን)፣ እና ከፕሮቴስታንት ተሃድሶ ጋር ሲነጻጸር ጉልህ ልዩነቶችን ያሳያል።

"መለኮትን የመገፈፍ ትምህርት"

በNAR (በተለይም በቢል ጆንሰንና በቤቴል ቤተክርስቲያን) ዘንድ የሚሰጠው የክርስቶሎጂ ትምህርት ኢየሱስ ተአምራትን ያደረገው እንደ አምላክ ሳይሆን "መለኮታዊ ሥልጣኑንና ባሕርዩን ወደ ጎን አስቀምጦ" እንደ አንድ በመንፈስ ቅዱስ የተሞላ ሰው ብቻ ነው ይላል። ይህ ትምህርት ፊልጵስዩስ 2፥7 ላይ ያለውን "ራሱን ባዶ አደረገ" የሚለውን ቃል "መለኮታዊ ባሕርዩን ተወ" በሚል የተሳሳተ ትርጉም ይተረጉመዋል።

የNAR አደገኛ አመክንዮ፦ ኢየሱስ ተአምራትን ያደረገው እንደ አምላክ ከሆነ፣ እኛ እሱን መምሰል አንችልም። ነገር ግን መለኮቱን ትቶ እንደ ሰው ካደረገው፣ እኛም "እንደ ኢየሱስ" መሆንና እንዲያውም "የሚበልጥ ሥራ" መሥራት እንችላለን (Manifest Sons of God) የሚል እብሪትን ይወልዳል።

ኦርቶዶክሳዊ ምላሽ፦ ኢየሱስ ራሱን ባዶ ያደረገው መለኮታዊ ባሕርዩን በመተው ሳይሆን፣ መለኮታዊ ክብሩን በመሸፈንና የባሪያን መልክ በመያዝ ነው። በምድር ላይ በነበረበት ጊዜም "መለኮትነት ሁሉ በሰውነት ተገልጦ በእርሱ ይኖራል" (ቆላስይስ 2፥9)። መለኮት ያልሆነ ኢየሱስ የዓለምን ኃጢአት ሊያስተሰርይ አይችልም።

ሞንታኒዝም እና "አዲስ ትንቢት"

የNAR እንቅስቃሴ ከጥንቱ የ2ኛው ክፍለ ዘመን ሞንታኒዝም ጋር ይመሳሰላል። ሞንታነስ "የመጨረሻውና አዲሱ ትንቢት በእኔ በኩል መጥቷል" በማለት፣ ትንቢቱን ከመጽሐፍ ቅዱስ (ቀኖና) እኩል ወይም በላይ ያደርግ ነበር። ዛሬም NAR "እግዚአብሔር አዲስ መገለጥ እየሰጠ ነው" በማለት መጽሐፍ ቅዱስን እንደ "አሮጌ አቁማዳ" ይቆጥረዋል።

• ስልጣን ከጽሑፉ (ከመጽሐፍ ቅዱስ) ወደ ተናጋሪው (ወደ ሐዋርያው/ነቢዩ) ይሸጋገራል።
• ቤተ እምነቶች እንደ "ሐይማኖታዊ መንፈስ" ተቆጥረው ይናቃሉ፤ በምትኩ በግለሰብ ሐዋርያት የሚመሩ "ኔትወርኮች" ይተካሉ።
• መጽሐፍ ቅዱስ ለማንኛውም እውነት የመጨረሻ መመዘኛ መሆኑ ያበቃና ቤተክርስቲያን ለማያልቅ የግል ትንቢትና ውዥንብር ትጋለጣለች። ይህ አሳዛኝ ሁኔታ የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን የእለት ተዕለት ክስተት ሆኗል።

ኖስቲሲዝም፦ ምስጢራዊ እውቀት እና መንፈሳዊ ልሂቅነት

የጥንቶቹ ኖስቲኮች ድነት የሚገኘው "ኖሲስ" በሚባል ምስጢራዊ እውቀት ነው ብለው ያምኑ ነበር። በNAR ውስጥ የምናየው "downloading" (መገለጥን ማውረድ)፣ "spiritual portals" (መንፈሳዊ መተላለፊያዎች) እና "seven mountain mandate" ያሉ ቃላት ይህንን ኖስቲካዊ ባህሪ ያሳያሉ።

ይህ አካሄድ አማኙን ከመጽሐፍ ቅዱስ ይልቅ በሐዋርያው "ቅባት" ላይ ጥገኞች ያደርጋቸዋል። ይህም "ልሂቃን" (እውቀቱ ያላቸው) እና "ተራ አማኞች" (እውቀቱ የሌላቸው) የሚል መንፈሳዊ መደብ ይፈጥራል።

ትሪየምፋሊዝም (Triumphalism)፦ "መንግሥት አሁኑኑ"

NAR "Kingdom Now" (መንግሥተ ሰማያት አሁኑኑ በምድር ላይ) የሚል ሥነ-መለኮት ይከተላል። ክርስቶስ ከመመለሱ በፊት ቤተክርስቲያን የምድርን የፖለቲካ፣ የኢኮኖሚና የማኅበራዊ መዋቅሮች መቆጣጠር አለባት ብለው ያምናሉ። ይህ ትምህርት የክርስቶስን መከራና የመስቀሉን መንገድ ወደ ጎን በመተው፣ ምድራዊ ድልንና ሥልጣንን ብቻ ያወድሳል። ይህ አስተምህሮ ኢየሱስ "መንግሥቴ ከዚህ ዓለም አይደለችም" (ዮሐንስ 18፥36) የሚለውን በግልጽ ይቃረናል። ቤተክርስቲያን በምድር ላይ ስደትንና መከራን እንድትጠብቅ እንጂ፣ ዓለምን በፖለቲካዊ ሥልጣን እንድትገዛ አልተጠራችም።

ከዘመናዊው የፕሮቴስታንት ቤተ ክርስቲያን ጋር ያለው ግንኙነት

ከፊት ለፊት ግጭት ይልቅ በስውር ሰርጎ መግባት

NAR እንደ አንድ የተለየ ቤተ እምነት ሳይሆን፣ በወንጌላውያን እና በካሪዝማቲክ አብያተ ክርስቲያናት ውስጥ የሚንቀሳቀስ ልቅ የሆኑ መሪዎችና የሃሳቦች መረብ ነው። ተጽዕኖውን የሚያሳርፈው የታሪካዊ ፕሮቴስታንት ትምህርቶችን በቀጥታ በመቃወም ሳይሆን፣ ቀስ በቀስ በአምልኮ፣ በሙዚቃ እና በታዋቂ መንፈሳዊ ልምምዶች ውስጥ በመሰግሰግ ነው።

አደጋው ከውጭ የሚመጣ ስደት ሳይሆን፣ በቤተክርስቲያን ውስጥ የሚፈጠር የሥነ-መለኮት መዛባት ነው። ትምህርቶቻቸውን "አዲስ መገለጥ" ወይም "የመንግሥት አሰላለፍ" በሚሉ ቃላት በመሸፈን ከነባር እምነቶች ጋር አብረው እንዲኖሩ ያደርጋሉ።

የመጽሐፍ ቅዱስ ሥልጣን እና "አዲስ መገለጥ"

ታሪካዊው ፕሮቴስታንት "መጽሐፍ ቅዱስ ብቻ" በሚለው መርህ ሲመራ፣ NAR ግን በዘመኑ ሐዋርያትና ነቢያት በኩል የሚመጣው "ቀጣይ መገለጥ" ከመጽሐፍ ቅዱስ ጋር እኩል ሥልጣን እንዲኖረው ያደርጋል።

መሠረት አንድ ጊዜ የሚጣል እንጂ ሁልጊዜ የሚገነባ አይደለም። ሐዋርያዊ ሥልጣን በቅዱሳት መጻሕፍት ውስጥ ተጠብቆ ይኖራል እንጂ በየዘመኑ በሚነሱ ግለሰቦች ውስጥ አይቀጥልም።

በአምልኮና በሙዚቃ የሚመጣ ባህላዊ ተጽዕኖ

የዘመኑ የክርስቲያን ሙዚቃ የNAR ትልቅ መሳርያ ነው። መዝሙሮቹ ትኩረታቸውን በሰው ልጅ ሥልጣን፣ በትንቢታዊ አዋጆች እና በስሜታዊ ልምምዶች ላይ ያደርጋሉ። ሙዚቃው በስውር የሰዎችን ሥነ-መለኮት በመቅረጽ፣ አዳዲስ ነብያት፣ ሐዋርያትንና ሥልጣናቸውን እንዲቀበሉ ያደርጋል። መዝሙር የቤተክርስቲያን "የመጀመሪያው አስተማሪ" ነው። የምንዘምራቸው መዝሙሮች እምነታችንን ስለሚቀርጹ፣ በነገረ መለኮት ሚዛን መመዘን አለባቸው፦

• የቃሉ ታማኝነት፡ መዝሙሩ የሚናገረው ሃሳብ በቀጥታ ከመጽሐፍ ቅዱስ እውነት ጋር ይስማማል? ወይስ መጽሐፍ ቅዱስ የማይደግፋቸውን "አዳዲስ መገለጦች" የያዘ ነው? "አውጃለሁ/አዛለሁ" የሚሉ ቃላት የበዙበት? እግዚአብሔርን እንደ አገልጋይ አድርጎ የሚያቀርብ?
• የአምልኮው ማእከል፡ የመዝሙሩ ዋና ትኩረት በማን ላይ ነው? በእግዚአብሔር ቅድስና፣ ሉዓላዊነትና በክርስቶስ የማዳን ሥራ ላይ ወይስ በሰው ስሜትና ፍላጎት ላይ? "እኔ/የእኔ" የሚሉ ቃላት የበዙበት? ክርስቶስን ለሰው ስሜት ማስገዣ የሚያደርግ?
• የትርጉሙ ምንጭ፡ መዝሙሩ የመጣው/የተቀዳው ከየትኛው አገልግሎት ነው? (Bethel, Hillsong, Elevation?) ምንጩ መጽሐፍ ቅዱሳዊ ያልሆነ ሥነ-መለኮት የሚያራምድ ከሆነ ጥንቃቄ ያስፈልጋል።

አዲሱ ሐዋርያዊ ተሃድሶ (NAR) በኢትዮጵያ

አዲሱ ሐዋርያዊ ተሃድሶ (NAR) በኢትዮጵያ ወንጌላውያን እና ጴንጤቆስጤ (Pente) አብያተ ክርስቲያናት ውስጥ ያለው ተጽእኖ ከፍተኛ እና ውስብስብ ነው። ምንም እንኳን በኢትዮጵያ ያሉ ብዙ አማኞች እና መሪዎች "እኛ የNAR አባላት ነን" ብለው በይፋ ባይናገሩም፣ የንቅናቄው አስተምህሮዎች እና ልምምዶች ባለፉት ሁለት አስርት ዓመታት ውስጥ በሰፊው ተስፋፍተዋል።

የ"ነቢይ" እና "ሐዋርያ" ማዕረጎች መስፋፋት

ከዚህ ቀደም የተለመዱት የመሪነት መጠሪያዎች "ፓስተር"፣ "ወንጌላዊ" ወይም "ሽማግሌ" ነበሩ። አሁን ግን የቤተክርስቲያን መሪዎች ራሳቸውን "ነቢይ" እና "ሐዋርያ" ብለው የመጥራት ሁኔታ በከፍተኛ ፍጥነት ጨምሯል። ምእመናን ለመንፈሳዊ ምክር ወደ ፓስተሮች ከመሄድ ይልቅ፣ የግል ትንቢት እና መለኮታዊ አቅጣጫ ለመቀበል ወደ እነዚህ ነቢያት መሄድን ማዘውተር ጀምረዋል።

ከቤተ እምነት ወደ "ሚኒስትሪ" (ግላዊ አገልግሎት)

NAR የመዋቅር ለውጥን ያበረታታል። በኢትዮጵያም ለረጅም ዓመታት ከቆዩት እንደ መካነ ኢየሱስ፣ ቃለ ሕይወት ወይም ሙሉ ወንጌል ካሉ ግዙፍ የቤተ እምነት መዋቅሮች ተገንጥሎ፣ በአንድ ግለሰብ (ባለ ራእይ) የሚመሩ ራሳቸውን የቻሉ "ኢንተርናሽናል ሚኒስትሪዎች" በብዛት ተመስርተዋል። እነዚህ አገልግሎቶች ተጠያቂነታቸው ለሲኖዶስ ሳይሆን በቀጥታ ለራሱ ለግለሰቡ ("ለእግዚአብሔር ሰው") ነው።

የመንፈሳዊ ውጊያ እና የ"ድል ነሺነት" ትኩረት

የNAR አስተምህሮ በኢትዮጵያ አምልኮ ውስጥ የመንፈሳዊ ውጊያ (Deliverance) ትኩረትን ቀይሮታል።

• የአዋጅ ጸሎት፦ እግዚአብሔርን ከመለመን ይልቅ ነገሮችን "ማወጅ" እና "መቀየር" የሚሉ ጸሎቶች ተዘውትረዋል።
• የዘር ማንዘር ርግማን፦ የትውልድ ርግማንን መስበር እና ከአጋንንት እስራት መፈታት የብዙ አብያተ ክርስቲያናት ዋና የአገልግሎት ክፍል ሆኗል።

የብልጽግና ወንጌል ቅልቅል

NAR እና የብልጽግና ወንጌል ተሳስረው ነው የሚሄዱት። በተለይም "የሰባቱ ተራሮች" (Seven Mountains) አስተሳሰብ ክርስቲያኖች በንግድ እና በፖለቲካው ዓለም ገዢ መሆን አለባቸው ከሚለው ሀሳብ ጋር ተዳምሮ፣ ቁሳዊ ስኬት የመንፈሳዊ ጥንካሬ ማረጋገጫ ተደርጎ ተወስዷል። "ዘር መዝራት" (ለነቢዩ ገንዘብ መስጠት)፣ የተጸለየባችው ዘይት፣ አልባሳት እና ቁሳቁስን መግዛት ለተአምራትና ፈውስ ቅድመ ሁኔታ ተደርጎ ሲሰበክ ይስተዋላል።

በነባር አብያተ ክርስቲያናት ላይ የፈጠረው ከባድ ውጥረት

ይህ እንቅስቃሴ በነባር አብያተ ክርስቲያናት ውስጥ የዶክትሪን እና የአስተዳደር መከፋፈልን ፈጥሯል። አንዳንድ አብያተ ክርስቲያናት ወጣቱን ላለመነጠቅ ሲሉ የNARን የአምልኮ ስልት እና የትንቢት አገልግሎት እያቀላቀሉ ነው። ሌሎች ደግሞ ይህን እንቅስቃሴ እንደ "የሐሰት ትምህርት" በመፈረጅ ከአስተምህሮው ጋር ጠንካራ ተቃውሞ እያሰሙ ይገኛሉ።

በኢትዮጵያ የአዲሱ ሐዋርያዊ ተሐድሶ (NAR) ገጽታዎች

ዘጸአት ሐዋርያዊ ተሐድሶ (ኢትዮጵያ)

በኢትዮጵያ ለዚህ እንቅስቃሴ ማሳያ አንድ ጉልህ ምሳሌ እንውሰድ። ዘጸአት ሐዋርያዊ ተሐድሶ (ኢትዮጵያ) "ሐዋርያዊ ተሐድሶ" (Apostolic Reformation) የሚለውን መጠሪያ በማንነቱ ውስጥ በግልጽ ይጠቀማል። ተቋሙ የታደሰ ሐዋርያዊ ሥልጣንን፣ ትንቢታዊ መገለጥን እና የዘመን ፍጻሜ የመንግሥት አስተዳደር ሥነ-መለኮትን (End-time Governance) ያስተምራል። ይህ አቋም ከአዲሱ ሐዋርያዊ ተሐድሶ (NAR) መሠረታዊ አስተሳሰቦች ጋር ቀጥተኛ ትስስር እንዳለው በግልጽ ያሳያል።

ሐዋርያዊ እና ትንቢታዊ መረብ-መሰል አገልግሎቶች

በተለያዩ ከተሞች "ሐዋርያዊ አገልግሎት"፣ "የትንቢት እሳት/ስልጠና" ወይም "የሐዋርያዊ መነቃቃት ማዕከል" በሚሉ ስሞች የሚንቀሳቀሱ አገልግሎቶች የጋራ መገለጫዎች አሏቸው። እነዚህም፦ የዘመኑን ሐዋርያት እውቅና መስጠት፣ በግል መገለጥ ላይ ማተኮር እና ለሐዋርያት መገዛትን የሚያሳስብ የ"ቅንጅት" (Alignment) ቋንቋን መጠቀም ናቸው።

ዓለም አቀፍ ተጽዕኖ እና "ግዛታዊ" ትምህርት

አንዳንድ አብያተ ክርስቲያናት ከዓለም አቀፍ የ NAR መሪዎች ተጽዕኖ በመነሳት ሐዋርያት ብሔራትን ያስተዳድራሉ ብለው ያስተምራሉ። መንፈሳዊ ካርታ ዝግጅትን እና ግዛታዊ መንፈሳዊ ውጊያን ይለማመዳሉ። ከዚህም ባለፈ በማኅበራዊ ሥርዓቶች (መንግሥት፣ ኢኮኖሚ፣ ሚዲያ) ላይ የበላይነትን መያዝ (Dominion) እንደሚገባ ይሰብካሉ።

ገለልተኛ የሐዋርያዊ/ነቢያት ሥልጠና ማዕከላት

እነዚህ ተቋማት የ"አምስቱ አገልግሎቶች" ንቅናቄን በማስተማር፣ ሐዋርያት በቤተ ክርስቲያን ውስጥ ከፍተኛው ሥልጣን መሆናቸውን ያስተምራሉ። ነቢያትን ደግሞ ቀዳሚ የቅጣጫ ጠቋሚ ድምፆች አድርገው ከፍ ያደርጋሉ፤ እንዲሁም እጅ በመጫን "መንፈሳዊ ስጦታን ማስተላለፍ" (Impartation) የሚለውን ልምምድ እንደ ዋና የሥልጣን ማስተላለፊያ ይጠቀማሉ።

የብልጽግና እና የትንቢት ድብልቅ አገልግሎቶች

እነዚህ አገልግሎቶች የብልጽግና ሥነ-መለኮትን ከሐዋርያዊ ሥልጣን ጋር ያዋህዳሉ። የገንዘብ ስኬት ለሐዋርያት ከመገዛት ጋር የተያያዘ መሆኑን እና "የዘር እምነት" (Seed faith) ስጦታዎች በትንቢታዊ አዋጆች እንደሚንቀሳቀሱ ያስተምራሉ። ይህ ጥምረት ከጥንታዊው የጴንጤቆስጤ ሥነ-መለኮት ይልቅ የኋለኛው ዘመን የ NAR ግኝት ነው። በኢትዮጵያ ለዚህ ምሳሌ የሚሆነን "በክርስቶስ ተልዕኮ ቤተ ክርስቲያን" (Christ Mission Church) ነው።

ሐዋርያት/ነቢያት vs. ፓስተሮች

የመሪነት ጥያቄ በኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን ፊት ከተጋረጡ እጅግ አሳሳቢ ሥነ-መለኮታዊና እረኝነት ነክ ተግዳሮቶች አንዱ ሆኗል። የመሪነት አለመግባባቶች ላይ ላዩን ድርጅታዊ፣ የትውልድ ወይም የአሠራር ዘይቤ ቢመስሉም፤ ቅዱሳት መጻሕፍት እንደሚገልጡት ግን መሠረታቸው ጥልቅ ሥነ-መለኮታዊ ነው። ይህ ውጥረት ከየትኛውም ቦታ በላይ በኢትዮጵያ ወንጌላውያን ክርስትና ውስጥ በግልጽ ይታያል።

አደጋው አብያተ ክርስቲያናት እንዴት ይተዳደራሉ የሚለው ብቻ ሳይሆን፣ ምን ዓይነት ወንጌል ይኖራል? ምን ዓይነትስ ክርስቶስ ይሰበካል? የሚለው ነው። የመሪነት ሞዴሎች ሥነ-መለኮትን፣ ደቀ መዝሙርነትን፣ አምልኮን፣ ሥነ-ምግባርንና ተልእኮን መቅረፃቸው የማይቀር ነው። መሪነት በትሕትና፣ በተጠያቂነትና ለቃሉ በመገዛት ላይ ሲመሠረት፣ ቤተ ክርስቲያን በአገልጋዩ ክርስቶስ መልክ ትቀረጻለች። መሪነት ግላዊ፣ የማይጠየቅና ራስን ብቻ ማዕከል ያደረገ ሲሆን ግን፣ ቤተ ክርስቲያን የእግዚአብሔርን መንግሥት የመስቀል መንገድ ከመከተል ይልቅ የዓለምን የሥልጣን መዋቅር የማንጸባረቅ አደጋ ይጋረጥባታል።

ኢየሱስ በወቅቱ ከነበረው ባሕላዊ ልማድ በተለየ መልኩ መሪነትን በግልጽ በድጋሚ ተርጉሞታል። በሥልጣን ተዋረድና በአምባገነንነት ለተቀረጹት ደቀ መዛሙርቱ እንዲህ ብሏል፦

ይህ አባባል የሥነ-ምግባር ምክር ብቻ አይደለም፤ በክርስቶስ በተገለጠው በእግዚአብሔር ማንነት ላይ የተመሠረተ የሥልጣን አቅጣጫ ማስያዣ ነው። በቤተ ክርስቲያን ውስጥ መሪነት በሌሎች ላይ መሠልጠን ሳይሆን፣ በክርስቶስ ራስን የመስጠት አገልግሎት ውስጥ መሳተፍ ነው።

በኢትዮጵያ ወንጌላውያን አብያተ ክርስቲያናት ውስጥ ይህ መጽሐፍ ቅዱሳዊ ራዕይ በታሪካዊ ሁኔታ በሲኖዶሳዊና በፕሪስባይቴሪያን የአመራር ሞዴሎች ሲገለጥ ቆይቷል። እነዚህም የጋራ ክትትልን፣ ተጠያቂነትንና ለዶክትሪን ታማኝነትን ያሳያሉ። ይሁን እንጂ፣ ባለፉት አሥርተ ዓመታት በዓለም አቀፍ የካሪዝማቲክ እንቅስቃሴዎች፤ በተለይም በአዲስ ሐዋርያዊ ተሐድሶ (NAR) የተቀረጹ አማራጭ የመሪነት ዘይቤዎች ሲነሱ ታይተዋል። እነዚህ እንቅስቃሴዎች ስለ ሥልጣን፣ ስለ መገለጥና ስለ ኃይል ያላቸው ግንዛቤ መሠረታዊ ልዩነት ያለው ሲሆን፣ ብዙውን ጊዜ በቀጥታ ከእግዚአብሔር ተሹመናል በሚሉ ሐዋርያትና ነቢያት ላይ የተመሠረቱ ናቸው።

የሚፈጠረው ግጭት በ"ነባር" እና "ዘመናዊ" ክርስትና፣ ወይም በ"መንፈስ በሚመሩ" እና "ተቋማዊ" አብያተ ክርስቲያናት መካከል ያለ ብቻ አይደለም። ይልቁንም የሥነ-መለኮታዊ የዓለም እይታዎች ግጭት ነው፤ አንዱ ቅዱሳት መጻሕፍትን የመጨረሻ ሥልጣን አድርጎ ሲቀበል፣ ሌላኛው ደግሞ ቀጣይነት ያለውን መገለጥና የካሪዝማቲክ ኃይልን እንደ ዋና የሕጋዊነት ምንጭ ያደርጋል። በኢትዮጵያ ወንጌላውያን ዘንድ ያለው የመሪነት ቀውስ በመሠረቱ የመጽሐፍ ቅዱሳዊ ሥነ-መለኮት ቀውስ ነው። ሥልጣን ከቃሉ፣ ከማኅበረሰቡና ከተጠያቂነት ሲለይ፣ በመንፈሳዊ ቋንቋ ቢሸፈንም እንኳ የግድ አምባገነን ይሆናል። በተቃራኒው፣ መሪነት በክርስቶስ መስቀል ሲቀረጽ በእግዚአብሔር ሕዝብ መካከል ብስለትን፣ ጥንካሬንና ታማኝነትን ያመጣል።

መጽሐፍ ቅዱሳዊ ሥልጣንና መሪነት

በብሉይ ኪዳን ያለው ሥልጣን፦ እግዚአብሔር እንደ እረኛ-ንጉሥ

መጽሐፍ ቅዱሳዊ ሥልጣን የሚጀምረው በሰው መሪነት ሳይሆን በእግዚአብሔር ሉዓላዊነት ነው። በብሉይ ኪዳን ሥልጣን ሁልጊዜ ውክልና እንጂ ራስ-ገዝ አይደለም። ንጉሥ እግዚአብሔር ብቻ ነው (መዝሙር 24፥1)፤ የሰው መሪዎች ደግሞ በእርሱ አገዛዝ ሥር ያሉ መጋቢዎች ናቸው። ይህ መርህ መጽሐፍ ቅዱሳዊ መሪነትን ለመረዳት መሠረታዊ ነው።

የእረኛ ምስሌ በብሉይ ኪዳን ውስጥ ጎልቶ ይታያል። ነገሥታት የእግዚአብሔርን ሕዝብ እንዲጠብቁ እንጂ እንዲበዘብዙ አይጠበቅባቸውም ነበር። መዝሙር 78፥72 ዳዊትን ሲያጠቃልል፡ "እርሱም በልቡ ቅንነት አገዳቸው፤ በእጁም ብልሃት መራቸው" ይላል። የመሪነት ሕጋዊነት የሚለካው በሥልጣን ሳይሆን በታማኝነትና በእንክብካቤ ነበር።

ሕዝቅኤል 34 አምባገነን መሪዎችን በጽኑ ይወቅሳል። እግዚአብሔር መንጋውን ከመጠበቅ ይልቅ ራሳቸውን የሚቀልቡትን፣ በጭካኔ የሚገዙትንና ደካሞችን ችላ የሚሉትን እረኞች ይኮንናል። ክፍሉ እግዚአብሔር ራሱ ሕዝቡን እረኛ ሆኖ እንደሚጠብቅ በሚገባው ተስፋ ይጠናቀቃል፤ ይህም ተስፋ በክርስቶስ ተፈጽሟል። ይህ ክፍል ጭቆናን እንደ እረኝነት ውድቀት ብቻ ሳይሆን እንደ ሃጢያት/የትዕዛዛት ጥሰት አድርጎ ያስቀምጠዋል።

ኢየሱስና የሥልጣን አብዮታዊ ለውጥ

ኢየሱስ የብሉይ ኪዳንን የእረኝነት አገልግሎት ከመቀጠሉም በላይ በከፍተኛ ደረጃ አሳድጎታል። እርሱ ስለ አገልጋይ መሪነት ከማስተማር ባለፈ ራሱ አገልጋይ ሆኖ ተገኝቷል። በዮሐንስ 13 ላይ ኢየሱስ የደቀ መዛሙርቱን እግር ሲያጥብ ዝቅተኛውን የአገልጋይነት ቦታ ወስዷል። ይህ ተግባር ተምሳሌታዊ ትሕትና ብቻ አይደለም፤ ራስን ባዶ በማድረግ ፍቅር የሚገለጥ መለኮታዊ ሥልጣን መገለጫ እንጂ።

ፊልጵስዩስ 2፥5–11 ፦ የክርስቶስ ሥልጣን የሚመነጨው ራሱን ባዶ ካደረገበት፤ ይኸውም በፈቃደኝነት ራሱን ዝቅ ካደረበት ማንነት ነው። ስለዚህ ከራስ መስዋዕትነት የተለየ መሪነት ከክርስቶስ ጋር የሚቃረን ነው።

ሐዋርያዊ መሪነት፦ በቃሉና በማኅበረሰቡ ሥር ያለ ሥልጣን

ሐዋርያት እውነተኛ ሥልጣን ነበራቸው፤ ነገር ግን እንደ ራሳቸው ገዥዎች አልነበሩም። የሐዋርያት ሥራ 15 ለዚህ ትልቅ ምሳሌ ነው፦ የዶክትሪን ሥልጣን በጋራ፣ በክርክር፣ በቅዱሳት መጻሕፍትና በመንፈስ ቅዱስ ምስክርነት ተፈጽሟል። ሐዋርያት እንኳ ለማኅበረሰቡ መንፈሳዊ ማስተዋል ተገዝተዋል።

ብዙውን ጊዜ በአምባገነን መሪዎች እንደ ምሳሌ የሚጠቀሰው ጳውሎስ፣ ግላዊ የበላይነትን በግልጽ ውድቅ አድርጓል፦ "ለደስታችሁ ከእናንተ ጋር የምንሠራ ነን እንጂ፥ በእምነታችሁ በእናንተ ላይ የምንገዛ አይደለንም። በእምነታችሁ ቆማችኋልና።" (2ኛ ቆሮንቶስ 1፥24 - አዲሱ መደበኛ ትርጉም)። ሐዋርያዊ ሥልጣን ዓላማው ለደስታ፣ ለብስለትና ለነፃነት እንጂ ጥገኝነትን ለመፍጠር አልነበረም።

እረኝነት በመጽሐፍ ቅዱሳዊ ትርጉም

ልዩነቱ ግልጽ ነው፦ እረኝነት በመንጋው ላይ በጭካኔ መሠልጠን ሳይሆን፣ ራስን አሳልፎ በመስጠት የሚደረግ አርአያነት ያለው አገልግሎት ነው። መሪነት አርአያነት ያለው፣ ተጠያቂነት ያለበትና ለመንጋው ጥቅም የሚሠራ ነው።

ታሪካዊው የወንጌላውያን ሞዴል፦ እረኝነት፣ ተጠያቂነትና ደቀ መዝሙርነት

ታሪካዊው የኢትዮጵያ ወንጌላውያን የቤተ ክርስቲያን መሪነት ግንዛቤ በቅዱሳት መጻሕፍት ላይ የተመሠረተ፣ በተሐድሶ የተቀረጸና በወንጌል ተልእኮ ታሪክ ውስጥ ያለፈ ነው። በኢትዮጵያ ወንጌላውያን ክርስትና ውስጥ፣ ይህ ሞዴል ከጭቆና ይልቅ እረኝነትን፣ ከግል አገዛዝ ይልቅ የጋራ መሪነትን፣ እንዲሁም ከመንፈሳዊ አምባገነንነት ይልቅ ተጠያቂነትን ሲያጎላ ቆይቷል።

አዲስ ኪዳን የቤተ ክርስቲያን መሪነትን ሁልጊዜም ብዙሃንነት ያለበት፣ ማኅበረሰባዊና ተጠያቂነት ያለበት ነው። የአጥቢያ አብያተ ክርስቲያናት ለአንድ የማይጠየቅ ግለሰብ ሳይሆን ለብዙ ሽማግሌዎች እና ኤጲስ ቆጶሳት ተሰጥተዋል። ለምሳሌ ጳውሎስና በርናባስ "በየአብያተ ክርስቲያናቱ ሽማግሌዎችን ከሾሙላቸው በኋላ..." (ሐዋርያት ሥራ 14፥23 - አዲሱ መደበኛ ትርጉም) ይላል። ቲቶም "በየከተማው ሽማግሌዎችን እንድትሾም..." (ቲቶ 1፥5 - አዲሱ መደበኛ ትርጉም) ታዟል። እነዚህ ጥቅሶች ሥልጣን በክርስቶስ ሥር ባለ የጋራ መገዛት ማዕቀፍ ውስጥ እንደሚሠራ ያሳያሉ።

ተጠያቂነት የእምነት ማነስ አይደለም፤ የመጽሐፍ ቅዱሳዊ እውነታ መግለጫ እንጂ። ቅዱሳት መጻሕፍት መንፈሳዊ መሪዎች ከስህተት ወይም ከኃጢአት ነፃ ናቸው ብለው በጭራሽ አያስቡም። ይልቁንም መሪዎች ከምርመራ ነፃ ሳይሆኑ በከፍተኛ መስፈርት እንደሚጠየቁ ይናገራሉ (ያዕቆብ 3፥1)። በኢትዮጵያ ወንጌላውያን ልማድ፣ ሲኖዶሶችና ምክር ቤቶች መሪነት ከጌትነት ይልቅ አገልጋይነት ሆኖ እንዲቀጥል እንደ መከላከያ ያገለግሉ ነበር። ሥልጣን የሚሠራው በቤተ ክርስቲያን ላይ ሳይሆን ለቤተ ክርስቲያን ነበር።

ማኅበራዊና ኢኮኖሚያዊ ሁኔታዎች በኢትዮጵያ

ሥነ-መለኮታዊ ልዩነቶች የመሪነት ግጭቶች እምብርት ቢሆኑም፣ እነዚህ ክርክሮች ያለ ማኅበራዊ፣ ኢኮኖሚያዊና ባሕላዊ ሁኔታዎች ሙሉ በሙሉ ሊገቡን አይችሉም። በኢትዮጵያ፣ ከአምባገነን የትንቢት መሪነት ጋር የተያያዙ ዘመናዊ እንቅስቃሴዎች ብዙውን ጊዜ የሚያድጉት መጽሐፍ ቅዱሳዊ አሳማኝነት ስላላቸው ሳይሆን፣ ጥልቅ የሆኑ የህልውና ጭንቀቶችን ስለሚመልሱ ነው።

የቀውስ ወቅትና የ"ተስፋ ገበያዎች" መፈጠር

ኢትዮጵያ ረጅም የኢኮኖሚ ችግር፣ የፖለቲካ አለመረጋጋት፣ ግጭትና መፈናቀል አሳልፋለች። በእንደዚህ ዓይነት ሁኔታዎች ውስጥ፣ መንፈሳዊ እንቅስቃሴዎች ብዙውን ጊዜ የቀውስ ማስተካከያ ሥርዓት ይሆናሉ። አማኞችን ለረጅም ጊዜ ለታማኝ ደቀመዝሙርትነት ከማዘጋጀት ይልቅ፣ ፈጣን መፍትሄዎችን፣ ፈውስን፣ ጥበቃን፣ ብልጽግናን ወይም ሀገራዊ ድነትን ለማስገኘት ቃል ይገባሉ።

የዲጂታል ሚዲያና የትንቢታዊ ሥልጣን መስፋፋት

የማኅበራዊ ሚዲያ መነሳት በኢትዮጵያ ወንጌላውያን አብያተ ክርስቲያናት ዘንድ የነበረውን የሥልጣን ተዋረድና የእረኝነት መዋቅር በእጅጉ ቀይሮታል። በዲጂታል መድረኮች አማካኝነት ራሳቸውን የሾሙ "ነቢያት" እና "ሐዋርያት" ነባር የቤተ ክርስቲያን መዋቅሮችን፣ ሲኖዶሶችንና የሽማግሌዎች ጉባኤን ሙሉ በሙሉ እንዲዘልሉ አስችሏቸዋል።

ተቋማዊ ተጠያቂነትን ማጣት፦ ያለ ሥነ-መለኮታዊ ሥልጠና እና ያለ ቤተ ክርስቲያን እውቅና፣ ግለሰቦች ስሜት ቀስቃሽ ቪዲዮዎችንና "ትንቢቶችን" በመልቀቅ ብቻ በአጭር ጊዜ ውስጥ በብዙ ሺዎች የሚቆጠሩ ተከታዮችን አፍርተዋል። እዚህ ጋር መመዘኛው የሕይወት ቅድስና ወይም የቃሉ እውነት ሳይሆን የ"ቪው" (View) እና የ"ሼር" (Share) ብዛት ሆኗል።

የምእመናን ፍልሰት፦ በጣም የሚያሳዝነው ደግሞ ለዘመናት በቃሉ የታነጹ አማኞች፣ በዲጂታል ሚዲያ በሚሰበኩ የፈውስና የብልጽግና ተስፋዎች ተስበው ከነባር አብያተ ክርስቲያናት ወደነዚህ ግላዊ "አገልግሎቶች" የሚያደርጉት ከፍተኛ ፍልሰት ነው። ይህም ምእመናንን ለአዳኝ ተኩላዎች በቀላሉ ተጋላጭ አድርጓቸዋል።

የጸጋ ንግድ እና "ሲሞን"

ምናልባትም የእነዚህ እንቅስቃሴዎች በጣም አሳሳቢው ገጽታ መንፈሳዊ በረከቶችን እንደ ሸቀጥ ማቅረባቸው ነው። በሐዋርያት ሥራ ምዕራፍ 8 ላይ ሲሞን የተባለው ሰው በመንፈሳዊ ኃይል ለመነገድ ሞክሮ በሐዋርያው ጴጥሮስ የተገሰጸበት ሲሞኒ የተባለው ክፉ ልማድ፣ ዛሬ በዘመናዊ መልክ ተመልሶ መጥቷል፦

• Transactional Faith፦ ጸሎት፣ ትንቢት እና በረከት ከገንዘብ ክፍያ ወይም "ከዘር እምነት" (Seed faith) ጋር በቀጥታ ተያይዘዋል።
• የቅባት ሽያጭ፦ "የተቀቡ" ተብለው የሚታሰቡ ዘይቶች፣ ውኃዎችና ጨርቆች በውድ ዋጋ ለምእመናን ይሸጣሉ፤ ይህም የእግዚአብሔርን ነፃ ጸጋ ወደ ንግድ ዕቃነት ለውጠዋል።
• የመድረክ ግብይት፦ ትንቢት ለመስማት ወይም ከመሪው ጋር ለመገናኘት "ልዩ ክፍያ" መክፈል የሚጠይቁ አሠራሮች ተስፋፍተዋል።