1ኛው የጴጥሮስ መልእክት

የመጀመሪያው የጴጥሮስ መልእክት የሚጀምረው ለመላው ደብዳቤ መዋቅራዊ እና ነገረ-መለኮታዊ መሠረት በሚጥል ጥልቅ መግቢያ ነው። በነዚህ ሁለት ቁጥሮች ውስጥ ሐዋርያው ጴጥሮስ የጸሐፊነቱን ሥልጣን፣ የተቀባዮቹን ማንነትና ዓላማውን ያስተዋውቃል። አማኞች "ተመርጠው የተበተኑ እንግዶች" ተብለው መጠራታቸው እንዲሁ በአጋጣሚ የመጣ ሳይሆን፣ የመልእክቱ ሁሉ ማዕከላዊ ጭብጥ ነው። ይህ መጠሪያ የክርስቲያን ሕይወት በመለኮታዊ ምርጫ እና በምድራዊ መገለል መካከል የሚኖር ውጥረት መሆኑን ያበስራል።

ጴጥሮስ ይህንን ውጥረት በሥላሴያዊ ቀመር ይፈታዋል፤ አማኞች የተመረጡት "በእግዚአብሔር አብ አስቀድሞ ማወቅ፣ በመንፈስ መቀደስና ለኢየሱስ ክርስቶስ መታዘዝ" እንደሆነ ይገልጻል። እዚህ ላይ "አስቀድሞ ማወቅ" የሚለው ቃል እግዚአብሔር ስለ አማኞች ያለውን ዘላለማዊ እቅድና ፍቅር የሚያሳይ ሲሆን፣ "መቀደስ" ደግሞ መንፈስ ቅዱስ አማኞችን ከዓለም ለይቶ ለእግዚአብሔር ክብር የማዘጋጀቱን ተግባር ያመለክታል። ይህ ምርጫ ግቡ "መታዘዝ" እና "በደሙ መረጨት" እንደሆነ በመግለጽ፣ የብሉይ ኪዳንን የቃል ኪዳን ሥርዓት ከክርስቶስ የማዳን ሥራ ጋር ያቆራኛል።

ይህ መግቢያ ለአማኙ የሚሰጠው ትልቅ ትምህርት አለ፦ በምድር ላይ ያለን "ባዕድነት" ወይም መገለል በሰማይ ካለን "ምርጫ" የመነጨ መሆኑን ነው። አማኞች በዓለም ውስጥ ስደትና መገፋት ቢገጥማቸውም፣ ማንነታቸው የተመሠረተው በምድራዊ ተቀባይነት ላይ ሳይሆን በማይናወጠው መለኮታዊ ምርጫ ላይ ነው። ጴጥሮስ በመግቢያው ላይ "ጸጋና ሰላም ይብዛላችሁ" በማለት የሐዋርያዊ ቡራኬውን ይደመድማል። ይህ ቡራኬ አማኞች በመከራ ውስጥ ሆነው እንኳ መለኮታዊውን ረድኤትና የልብ እርጋታ እንዲያገኙ የሚያበረታታ የእረኝነት ጥሪ ነው።

ሐዋርያዊ ሥልጣንና ምንጩ

ሐዋርያው ጴጥሮስ መልእክቱን የሚጀምረው ራሱን "የኢየሱስ ክርስቶስ ሐዋርያ" ብሎ በማስተዋወቅ ነው (1 ጴጥ. 1፥1)። ይህ መጠሪያ ተራ የክብር ስም ሳይሆን፣ የመልእክቱን ይዘት በሉዓላዊ ሥልጣን ላይ የሚያቆም የሥነ-መለኮት መግለጫ ነው። "ሐዋርያ" የሚለው ቃል በወቅቱ በነበረው ባህላዊና መጽሐፍ ቅዱሳዊ አውድ፣ የላኪውን ሙሉ ሥልጣን ተሸክሞ ለተወሰነ ተልዕኮ የተሰማራን እንደራሴ ያመለክታል። ጴጥሮስ ይህንን መጠሪያ ሲጠቀም፣ የሚጽፈው እንደ ተራ የሃይማኖት አስተማሪ ወይም እንደ ሩቅ ታዛቢ ሳይሆን፣ ከራሱ ከክርስቶስ ዘንድ በቀጥታ በተቀበለውና በማይሻረው መለኮታዊ አደራ መሠረት መሆኑን ማረጋገጡ ነው።

ይህ ሐዋርያዊ ማንነት በሁለት መሠረታዊ እውነቶች ላይ የቆመ ነው። በመጀመሪያ፣ ጴጥሮስ ለክርስቶስ ምድራዊ አገልግሎት፣ ለሕመሙ፣ ለሞቱና ለትንሣኤው ቀጥተኛ የዓይን ምስክር መሆኑን ያመለክታል። ይህም መልእክቱ ከታሪካዊው የወንጌል እውነት ጋር የተቆራኘ እንዲሆን ያደርገዋል። በሁለተኛ ደረጃ፣ ይህ ሥልጣን በስደትና በመከራ ውስጥ ለሚገኙ አማኞች የሚሰጠው ትምህርት የሰው አስተያየት ሳይሆን፣ የጌታ ቃል መሆኑን በማሳየት የእረኝነት ክብደት ይሰጠዋል። ጴጥሮስ ራሱን ዝቅ በማድረግ የክርስቶስ "ተላላኪ" አድርጎ ማቅረቡ፣ በቤተክርስቲያን ውስጥ ያለ ሥልጣን ሁሉ ምንጩ ክርስቶስ መሆኑንና ግቡም የላኪውን ፈቃድ መፈጸም መሆኑን የሚያስተምር ታላቅ የክርስቶስ-ማዕከላዊነት መርህ ነው።

ምርጫና ስደት፡ የሁለትዮሽ ማንነት

ሐዋርያው ጴጥሮስ ለተቀባዮቹ የሚሰጠው መጠሪያ "ተመርጠው የተበተኑ እንግዶች" በውስጡ ጥልቅ የሆነ ነገረ-መለኮታዊ ፓራዶክስ ይዟል። "ምርጫ" የሚለው ቃል አማኞች ያላቸውን ሰማያዊና ዘላለማዊ ማረጋገጫ ሲያመለክት፣ "እንግዶች" የሚለው ደግሞ በጊዜያዊው ዓለም ውስጥ ያላቸውን ማኅበራዊ፣ ፖለቲካዊና ባህላዊ መገለል ይገልጻል። ጴጥሮስ እነዚህን ሁለት ተቃራኒ የሚመስሉ ጽንሰ-ሐሳቦችን በአንድነት በማጣመር፣ የአማኙ ምድራዊ መከራ ከሰማያዊ ክብሩ ጋር ያለውን የማይነጣጠል ትስስር ያሳያል። ይህ መገለል እንዲሁ በአጋጣሚ የመጣ ማኅበራዊ ቀውስ ሳይሆን፣ ከእግዚአብሔር ሉዓላዊ ምርጫ የመነጨ ውጤት ነው። አማኞች በዓለም ውስጥ "እንግዳ" የሆኑት እግዚአብሔር ስለተዋቸው ሳይሆን፣ የእግዚአብሔር "ቤተኞች" ስለሆኑ ነው። ይህ ሐሳብ የአማኙን የመከራ ትርጉም ሙሉ በሙሉ ይለውጠዋል። መገለልና ስደት እግዚአብሔርን የማጣት ምልክቶች ሳይሆኑ፣ የሰማያዊ ዜግነት ማረጋገጫ ማኅተሞች ናቸው። አማኙ በምድር ላይ መረገጫ ሲያጣ፣ በሰማያዊው መንግሥት ያለው ሥር መስደዱ ይበልጥ እንደሚረጋገጥ ጴጥሮስ በምሳሌያዊ ቋንቋ ያስረዳል።

ይህ "የተበተኑ እንግዶች" የሚለው ስያሜ፣ አማኞች በመከራ መካከል ሆነው ማንነታቸውን ከምድራዊ ምቾት ይልቅ በመለኮታዊ ጥሪ ላይ እንዲመሠርቱ የሚያደርግ ጥሪ ነው። ክርስቲያናዊ ሕይወት በሁለት ዓለማት መካከል የሚኖር ሕይወት ነው፤ በሰማያዊው ምርጫ የተረጋገጠ፣ በምድራዊው እንግዳነት ደግሞ የተፈተነ። ጴጥሮስ ይህንን እውነት የሚያቀርበው አማኞች በመከራ ውስጥ ሆነው እንኳ የክብር ተስፋቸውን እንዳይዘነጉና በዓለም ውስጥ ባለው ጊዜያዊ ተጽዕኖ እንዳይዋጡ ለማበረታታት ነው።

ሥላሴያዊ የደኅንነት መሠረት

በቁጥር 2 ላይ ሐዋርያው ጴጥሮስ ደኅንነትን እንዲሁ ነጠላ ክስተት አድርጎ ሳይሆን፣ ሦስቱም የመለኮት አካላት በቅንጅት የሚፈጽሙት የታሪክና የዘላለም ሥራ አድርጎ ያቀርበዋል። ይህ ሥላሴያዊ መዋቅር የአማኙን ምርጫ በማይናወጥ መለኮታዊ መሠረት ላይ ያቆመዋል፦

ጸጋና ሰላም ይብዛላችሁ

ጴጥሮስ ሰላምታውን የሚደመድመው "ጸጋና ሰላም ይብዛላችሁ" በሚል ምርቃት ነው። ጸጋ የእግዚአብሔርን ያልተገባ ችሮታና ደጋፊ ኃይል ሲገልጽ፣ ሰላም ደግሞ በፈተና መካከል የሚገኝን መረጋጋትና ሙላት ያመለክታል። እነዚህ በረከቶች ለተሰደዱና መከራ ለሚቀበሉ አማኞች ዋነኛ ስንቆች ናቸው። ምርጫ አማኞችን ከመከራ አያድናቸውም፣ ይልቁንም ለመከራው ትርጉም ይሰጠዋል። ቃል ኪዳናዊ ማንነታችን ማኅበራዊ ተቀባይነትን ባያሰጥም፣ በታማኝነት ለመጽናትና ለተልእኮ የሚሆን ጽኑ መሠረት ይሆነናል።

በአጠቃላይ፣ 1 ጴጥሮስ 1:1–2 ስለ ክርስቲያናዊ ማንነት ጥልቅ ራእይ ይሰጠናል። አማኞች በእግዚአብሔር ተነሳሽነት የተመረጡ፣ በመንፈስ ቅዱስ የተቀደሱና በክርስቶስ ደም የታተሙ ናቸው። በምድር ላይ እንግዶች ቢሆኑም፣ በእግዚአብሔር ዘንድ ግን የተወደዱ ልጆች ናቸው። ጴጥሮስ ቤተክርስቲያን ይህንን የእንግድነት ጥሪ በድፍረት፣ በቅድስናና በተስፋ እንድትቀበለው ይጠራታል።

በትንሣኤ የሚገኝ ሕያው ተስፋ

1 ጴጥሮስ 1:3–12

ሐዋርያው ጴጥሮስ በቁጥር 3 ላይ ትምህርቱን የሚያስቀጥለው በታላቅ የምስጋና አዋጅ ወይም በሥነ-መለኮት ቋንቋ "ዶክሶሎጂ" ነው፦ "የጌታችን የኢየሱስ ክርስቶስ አምላክና አባት ይባረክ"። ይህ የምስጋና ድምፅ እንዲሁ ስሜታዊ መግለጫ ሳይሆን፣ ክርስቲያናዊ ተስፋ የሚመነጭበትን መለኮታዊ ምንጭ የሚያበስር ነው። የአማኙ አዲስ ሕይወት በሰው ጥረት፣ በሃይማኖታዊ ትጋት ወይም በምድራዊ ዕድል የሚገኝ ሳይሆን፣ እግዚአብሔር በሉዓላዊው "ታላቅ ምሕረት" ምክንያት የሰጠን ስጦታ ነው። ይህ ምሕረት ደግሞ በታሪክ ውስጥ የተገለጠውና የተረጋገጠው በኢየሱስ ክርስቶስ ከሙታን መነሳት አማካኝነት ነው።

በጴጥሮስ ሥነ-መለኮት ውስጥ ትንሣኤ እና ዳግም ልደት በጥብቅ የተሳሰሩ ናቸው። የክርስቶስ ትንሣኤ ለአማኙ አዲስ የሕይወት መጀመሪያ ሆኗል። በስደትና በመከራ ውስጥ ያሉ አማኞች ተስፋቸው ወደፊት በሚመጣው ብቻ ሳይሆን፣ አሁን ባለው በክርስቶስ ሕያውነት ላይ የጸና ነው። ይህ "ሕያው ተስፋ" አማኙን ከመቃብር በላይ የሚያሻግርና በምድር ላይ ላለው መገለል ሰማያዊ ትርጉም የሚሰጥ መለኮታዊ ዋስትና ነው።

የማይጠፋና የማይረክስ ርስት

ሐዋርያው ጴጥሮስ አማኞች ያላቸውን "ሕያው ተስፋ" ይበልጥ ግልጽ ለማድረግ፣ ተስፋው የሚጨበጥበትን ግብ ወይም "ርስት" ያስተዋውቃል። ይህ ርስት በሦስት አሉታዊ ገላጮች አማካኝነት መገለጹ በምድራዊውና በሰማያዊው ርስት መካከል ያለውን ፍጹም ልዩነት ያሳያል፦

ይህ ርስት "በሰማይ ተጠብቆላችኋል" የሚለው ሐረግ፣ የርስቱን ዋስትና የሚያረጋግጥ የሕግ ቃል ነው። አማኞች በመከራ ውስጥ ሆነው ምድራዊ ንብረታቸውን ሊያጡ ቢችሉም፣ እውነተኛው ሀብታቸው ግን በእግዚአብሔር እጅ የተጠበቀ ነው። ጴጥሮስ አክሎም ርስቱ ብቻ ሳይሆን ተላላፊውም (አማኙ) በእግዚአብሔር ኃይል እንደሚጠበቅ ይገልጻል። እዚህ ላይ "በእግዚአብሔር ኃይል በእምነት ትጠበቃላችሁ" የሚለው አባባል፣ የአማኙ ጽናት በእግዚአብሔር ሉዓላዊ ኃይል እና በአማኙ ንቁ እምነት መካከል ያለውን ጥምረት ያሳያል። ይህ መለኮታዊ ጥበቃ እስከ መጨረሻው ዘመን ለሚገለጠው ለደኅንነት ፍጻሜ የተዘጋጀ ዋስትና ነው።

የነቢያትና የመላእክት ጉጉት

ሐዋርያው ጴጥሮስ አማኞች የተቀበሉት ጸጋ ምን ያህል ታላቅና ክብር የተሞላበት መሆኑን ለማሳየት፣ በታሪክና በሰማያዊው ዓለም ያለውን ትኩረት ይተነትናል። ይህ አሁን በቤተክርስቲያን ዘመን የምንለማመደው ደኅንነት፣ ጥንት ነቢያት በመንፈስ ቅዱስ ተገፋፍተው በከፍተኛ ጥንቃቄ የመረመሩትና ሊረዱት የጓጉለት ታላቅ የመለኮት ምስጢር ነው። ነቢያቱ ስለ ክርስቶስ መከራና ስለሚከተለው ክብር ሲተነብዩ (1 ጴጥ 1:11)፣ ትንቢታቸው የሚፈጸምበትን ዘመንና ሁኔታ ለመረዳት ታላቅ ሥነ-መለኮታዊ ጥረት ያደርጉ ነበር። ይህም ወንጌል እንዲሁ ድንገት የመጣ ሳይሆን፣ እግዚአብሔር በታሪክ ሂደት ውስጥ ሲያዘጋጀው የቆየው የቤዛነት ዕቅድ መደምደሚያ መሆኑን ያረጋግጣል።

ይህ የደኅንነት ምስጢር በምድራዊ ታሪክ ብቻ ሳይሆን በሰማያዊው ስፍራም ታላቅ ትኩረት የሚሰጠው ጉዳይ ነው። ጴጥሮስ "መላእክት እንኳ ሊመለከቱት የሚመኙት" በማለት የሚጠቀመው ቃል፣ መላእክት ወደዚህ ምስጢር በጥልቅ ለማየት ያላቸውን ከፍተኛ ፍላጎትና ድንቅ አድናቆት የሚያሳይ ነው። መላእክት የእግዚአብሔርን ክብርና ቅድስና በሰማይ የሚያውቁ ቢሆኑም፣ እግዚአብሔር በክርስቶስ በኩል ለወደቀው የሰው ልጅ የገለጠውን ይህን ጥልቅ ጸጋ ግን በአድናቆት ይመለከታሉ። አማኞች ዛሬ በቸልታ ሊመለከቱት የሚችሉት ወንጌል፣ በነቢያት ዘንድ የተጠበቀና በመላእክት ዘንድ የተደነቀ ታላቅ የጸጋ መዝገብ መሆኑን ነው። አማኞች በስደትና በመከራ ውስጥ ቢሆኑም፣ ነቢያት ናፍቀውት ያልደረሱበትን፣ መላእክትም በአድናቆት የሚመለከቱትን ታላቅ ክብር ተካፋይ መሆናቸውን ማወቃቸው ለጽናታቸው ዋነኛ መሠረት ነው።

ለቅዱስ አኗኗር የቀረበ ጥሪ

1 ጴጥሮስ 1:13–25

ሐዋርያው ጴጥሮስ ከቁጥር 1–12 ድረስ የዘረጋውን ጥልቅ ነገረ-መለኮታዊ መሠረት ተጠቅሞ፣ በቁጥር 13 ላይ ወደ ተግባራዊ ክርስቲያናዊ ሥነ-ምግባር ይሸጋገራል። "ስለዚህ" የምትለው አያያዥ ቃል፣ ቀጥሎ የሚመጣው የቅድስና ጥሪ እንዲሁ ትእዛዝ ሳይሆን፣ አማኞች ካጋጠማቸው ድንቅ የደኅንነት እውነት የሚመነጭ "ምክንያታዊ ውጤት" መሆኑን ያመለክታል። ቅድስና ለተቀበልነው ጸጋ የምንሰጠው የምስጋና ምላሽ እንጂ፣ ጸጋውን ለማግኘት የምናደርገው ጥረት አይደለም።

"እኔ ቅዱስ ነኝና እናንተም ቅዱሳን ሁኑ"

ሐዋርያው ጴጥሮስ የክርስቲያን ቅድስናን መሠረት ከብሉይ ኪዳን (ዘሌ. 11፥44-45) በመጥቀስ፣ "እኔ ቅዱስ ነኝና እናንተም ቅዱሳን ሁኑ" የሚለውን መለኮታዊ ትእዛዝ ያቀርባል። ይህ ጥሪ ቅድስናን ከሰው ሠራሽ ሃይማኖታዊ ሥርዓቶች ወይም ከማኅበራዊ ሥነ-ምግባር ደንቦች አውጥቶ፣ በቀጥታ ከእግዚአብሔር ባሕርይ ጋር ያቆራኘዋል። በጴጥሮስ ሥነ-መለኮት ውስጥ፣ ቅድስና በውጫዊ ድርጊቶች የሚለካ ሳይሆን፣ የአማኙን ማንነት ከእግዚአብሔር የሞራል ንጽሕና ጋር የማስማማት እና የመካፈል ሂደት ነው። ይህ የቅድስና ጥሪ በሁለት መሠረታዊ ምሰሶዎች ላይ የቆመ ነው፦ አንደኛው ከባህል ጋር አለመመሳሰል ነው። ጴጥሮስ አማኞች ቀድሞ በማያውቁት ዘመን ይኖሩበት ለነበረው "ምኞት" እንዳይመሰሉ ያዝዛል (1 ጴጥ 1፥14)። ቅድስና መጀመሪያውኑ ከዓለማዊ አመለካከቶችና ከተሳሳቱ ዝንባሌዎች መለየትን የሚጠይቅ ሲሆን፣ ይህም አማኙ በማኅበረሰቡ ውስጥ ያለውን "እንግዳነት" ይበልጥ ያጎላዋል።

ሁለተኛው እንደ ታዛዥ ልጆች እንድንሆን ነው። ይህ ትእዛዝ የሚፈጸመው በባርነት መንፈስ ወይም በቅጣት ፍርሃት ሳይሆን፣ በአባትና በልጅ መካከል ባለው የፍቅር ግንኙነት ላይ ተመስርቶ ነው። አማኞች ለሰማያዊ አባታቸው ባላቸው አክብሮታዊ ፍርሃትና እርሱን ለመምሰል ባላቸው ጉጉት ቅድስናን ይለማመዳሉ። እዚህ ላይ ቅድስና የቃል ኪዳን ግንኙነት ውጤት እንጂ የደኅንነት ቅድመ-ሁኔታ አይደለም። የክርስቲያን ቅድስና መለኪያው እግዚአብሔር ራሱ ነው። አማኞች በዚህ ምድር ላይ ሲኖሩ፣ የእግዚአብሔርን ቅድስና በኑሯቸው በማንጸባረቅ "የተመረጠ ትውልድና የንጉሥ ካህናት" መሆናቸውን ያረጋግጣሉ። ይህ ጥሪ በስደት ውስጥ ላሉ አማኞች ትልቅ ትርጉም አለው፤ ምክንያቱም በምድር ላይ ያላቸው ተቀባይነት ቢቀንስም፣ የእግዚአብሔርን ባሕርይ በመካፈል የሚያገኙት ሰማያዊ ክብር ግን የማይለወጥ መሆኑን ስለሚያመለክት ነው።

በከበረው የክርስቶስ ደም መዋጀት

ሐዋርያው ጴጥሮስ ለቅድስና ሕይወት የሚሆን እጅግ ጠንካራውንና ጥልቁን መነሻ ያቀርባል። ይህም አማኞች ከቀድሞው ከንቱ ኑሯቸው የወጡበትን ዋጋ ማስታወስ ነው። ጴጥሮስ "መዋጀት" የሚለውን ቃል ሲጠቀም፣ አንድን ባሪያ ወይም እስረኛ በዋጋ ከፍሎ ነፃ የማውጣትን ሕጋዊና ማኅበራዊ ጽንሰ-ሐሳብ ወደ ሥነ-መለኮት አውድ ያመጣዋል። አማኞች የተዋጁት በምድራዊ መለኪያ እጅግ ውድ በሚባሉ፣ ነገር ግን በሰማያዊ መለኪያ "በሚጠፉ" እንደ ወርቅና ብር ባሉ ነገሮች ሳይሆን፣ "ነውርና እድፍ እንደሌለበት እንደ በግ ደም በከበረ የክርስቶስ ደም" ነው (1 ጴጥ. 1፥18-19)።

ይህ የቤዛነት ትምህርት በሁለት ወሳኝ አቅጣጫዎች ይተነተናል፦ አንደኛው ተምሳሌታዊ ቀጣይነት ነው። ጴጥሮስ "ነውርና እድፍ የሌለበት በግ" የሚለውን መግለጫ ሲጠቀም፣ የብሉይ ኪዳኑን የፋሲካ በግ እና የሌዋውያንን መሥዋዕትነት እያስታወሰ ነው። ክርስቶስ ፍጹም ጻድቅና ቅዱስ መሆኑ፣ መሥዋዕቱ የእግዚአብሔርን ፍርድ ለማርካትና የሰውን ልጅ ከኃጢአት ባርነት ነፃ ለማውጣት ብቁ እንዲሆን አድርጎታል። ሌላው የዋጋው ግዝፈትና የቅድስና ግዴታ ነው። የተከፈለው ዋጋ "የመለኮት ደም" መሆኑ፣ የቤዛነቱን ታላቅነት ያሳያል። ይህ ውድ ዋጋ ለአማኙ ሁለት ነገሮችን ያረጋግጣል፤ በአንድ በኩል አማኙ በእግዚአብሔር ፊት ያለውን ከፍተኛ ዋጋ ሲያሳይ፣ በሌላ በኩል ደግሞ አማኙ ለራሱ ሳይሆን ለዋጀው ጌታ እንዲኖር የሚገፋፋ "ቅዱስ ዕዳ" ውስጥ ይከተዋል። ቤዛነት የአማኙን የባለቤትነት ጥያቄ ይፈታል። "በዋጋ ተገዝታችኋልና ለራሳችሁ አይደላችሁም" የሚለው መርህ፣ አማኞች በስደትና በመከራ መካከል ቢሆኑም፣ የተገዙበት ዋጋ ከሚጠፋው ዓለም እጅግ የሚበልጥ መሆኑን ማወቃቸው፣ ለጊዜያዊ መከራ ሳይንበረከኩ ለከበረው ጌታ በቅድስና እንዲጸኑ ያደርጋቸዋል።

ለዘላለም የሚኖር የእግዚአብሔር ቃል

ሐዋርያው ጴጥሮስ የምዕራፉን ትምህርት የሚደመድመው የአማኙን አዲስ ሕይወት ምንጭና ተፈጥሮ በመተንተን ነው። ይህ አዲስ ሕይወት (ዳግም ልደት) የተገኘው በሚጠፋና ለሞት በሚገዛ ሰብአዊ ዘር ሳይሆን፣ "ለዘላለም በሚኖርና በሚጸና በእግዚአብሔር ቃል" በኩል ነው (1 ጴጥ. 1፥23)። ጴጥሮስ እዚህ ላይ "ዘር" የሚለውን ቃል ሲጠቀም፣ ቃለ እግዚአብሔር በአማኙ ልብ ውስጥ አዲስና መለኮታዊ ሕይወትን የሚዘራ ሕያው ኃይል መሆኑን ለማሳየት ነው። ጴጥሮስ ይህን ዘላለማዊ እውነት ይበልጥ ለማጎላት ከነቢዩ ኢሳይያስ (ኢሳ. 40፥6-8) በመጥቀስ በጊዜያዊውና በዘላለማዊው መካከል ያለውን ንጽጽር ያቀርባል፦ የሰው ልጅ ሥጋዊ ሕይወትና ክብሩ ሁሉ "እንደ ሣርና እንደ ሣር አበባ" ነው፤ ሣሩ ይደርቃል፣ አበባውም ይረግፋል፤ "የጌታ ቃል" ግን "ለዘላለም ይኖራል"።

ይህ አስተምህሮ ለአማኞች ታላቅ የደኅንነት ማረጋገጫ ይሰጣል። ቅድስና እና ጽናት በዚህ ሕያው ቃል ላይ በመመሥረት የሚጸኑ ክርስቲያናዊ እሴቶች ናቸው። አማኙ የተወለደው ከማይጠፋ ዘር እስከሆነ ድረስ፣ ሕይወቱም በማይጠፋው ቃል ይጠበቃል። ጴጥሮስ "ለእናንተም የተሰበከላችሁ ቃል ይህ ነው" በማለት፣ ያ ጥንታዊና ዘላለማዊ ቃል ዛሬም በወንጌል ስብከት አማካኝነት ንቁ ሆኖ እንደሚሠራ ያረጋግጣል። በመሆኑም፣ በምድር ላይ "እንግዳ" የሆኑት አማኞች የሚመሩት በሚጠፋው ዓለም ሕግ ሳይሆን፣ በማይጠፋውና ለዘላለም በሚኖረው የእግዚአብሔር ቃል ኃይል ነው።

መንፈሳዊ ቤት

1 ጴጥሮስ 2:1–10

የክህነት ጥሪ

ሐዋርያው ጴጥሮስ በምዕራፍ 2 መጀመሪያ ላይ ከግለሰባዊ ቅድስና ወደ አማኞች የጋራ ህልውና እና ማኅበረሰባዊ ግንባታ ይሸጋገራል። ይህ ሽግግር የክርስቲያን ሕይወት በግል የሚጀመር ቢሆንም፣ ፍጻሜው ግን በክርስቶስ አካል (ቤተክርስቲያን) ውስጥ የሚገኝ የጋራ ተልዕኮ መሆኑን ያስምርበታል። ይህ ግንባታ ሁለት ወሳኝ ደረጃዎችን ይከተላል፦

ክርስቶስ፡ ሕያውና የተመረጠ ድንጋይ

ሐዋርያው ጴጥሮስ በምዕራፍ 2 ቁጥር 4 እና 5 ላይ፣ ቤተክርስቲያን ከግዑዝ ሕንጻነት ወደ ሕያው አካልነት የምትሸጋገርበትን ድንቅ ምስል ያቀርባል። ክርስቶስ በሰዎች ዘንድ "የተናቀ" ቢሆንም፣ በእግዚአብሔር ፊት ግን "የተመረጠና የከበረ ሕያው ድንጋይ" ነው። ጴጥሮስ እዚህ ላይ "ሕያው" የሚለውን ቃል ከ"ድንጋይ" ጋር ማጣመሩ፣ ክርስቶስ የሕይወት ምንጭና የትንሣኤ ኃይል መሆኑን ለማሳየት ነው። እርሱ የቤቱ መሠረት ብቻ ሳይሆን፣ መላውን ሕንጻ አቀናጅቶ የሚይዝ "የማዕዘን ራስ" ነው። አማኞችም ከክርስቶስ ጋር ባላቸው ምስጢራዊ አንድነት ምክንያት፣ ራሳቸው "ሕያዋን ድንጋዮች" ሆነዋል፤ ይህም እግዚአብሔር ለክብሩ ማደሪያ የሚያደርጋቸው ንቁ የሕንጻው አካላት መሆናቸውን ያሳያል።

ጴጥሮስ ቤተክርስቲያንን "መንፈሳዊ ቤት" ብሎ ሲጠራት፣ ትኩረቱ በቁሳዊ ሕንጻ ላይ ሳይሆን በመንፈስ ቅዱስ ህልውና በሚመራ ማኅበረሰብ ላይ ነው። የዚህ ቤት ዓላማ ደግሞ "ቅዱሳን ካህናት" በመሆን፣ በኢየሱስ ክርስቶስ በኩል እግዚአብሔርን ደስ የሚያሰኝ መንፈሳዊ መሥዋዕት ማቅረብ ነው። ይህ "የአማኞች ሁሉ ካህንነት" መርህ፣ እያንዳንዱ አማኝ ወደ እግዚአብሔር የመቅረብና እርሱን የማገልገል መብትና ኃላፊነት እንዳለው ያረጋግጣል።

ንጉሣዊ ክህነትና የተቀደሰ ሕዝብ

ሐዋርያው ጴጥሮስ በምዕራፍ 2 ቁጥር 9 ላይ፣ የቤተክርስቲያንን ማንነት የሚወስኑ አራት ታላላቅ ማዕረጎችን ያቀርባል። እነዚህ መጠሪያዎች በመጀመሪያ ለእስራኤል የተሰጡ የቃል ኪዳን መገለጫዎች (ዘጸ. 19፥5-6) ቢሆኑም፣ አሁን ግን በክርስቶስ ላመኑትና ከአሕዛብ ወገን ለተጠሩት አማኞች ተሰጥተዋል።

የዚህ ሁሉ ድንቅ ማንነት ዓላማ ጴጥሮስ ሲገልጸው፦ "ከጨለማ ወደሚደነቅ ብርሃኑ የጠራችሁን የእርሱን በጎነት እንድትናገሩ" የሚል ነው። ቤተክርስቲያን የተመረጠችው ለብቻዋ እንድትደሰት ሳይሆን፣ የእግዚአብሔርን ባሕርይና የማዳን ሥራ ለዓለም እንድታውጅ ነው። "መንፈሳዊ መሥዋዕት" ማቅረብ ሲባልም አምልኮን፣ ምስጋናንና ራስን ለእግዚአብሔር ፈቃድ አሳልፎ መስጠትን ያካትታል። በዚህም ቤተክርስቲያን በምድር ላይ የእግዚአብሔር መገኘት መገለጫና የብርሃኑ ምስክር ሆና ትቆማለች።

ክርስቲያናዊ ምስክርነት

1 ጴጥሮስ 2:11–3:12

እግዚአብሔርን የሚያከብር መልካም አኗኗር

ሐዋርያው ጴጥሮስ በምዕራፍ 2 ቁጥር 11 እና 12 ላይ፣ ወደ ተግባራዊ ማኅበራዊ ሕይወት በመሸጋገር አማኞች ከማኅበረሰቡ ጋር ሊኖራቸው የሚገባውን ግንኙነት ይበልጥ ያጠራዋል። እዚህ ላይ ክርስቲያናዊ ሥነ-ምግባር የሚቀረጸው አማኞች ባላቸው "እንግዶችና መጻተኞች" በሚለው ድርብ ማንነት ነው። ይህ "የስደተኛ ሥነ-ምግባር" በሁለት ዋና ዋና አቅጣጫዎች ይገለጻል፦ ውስጣዊ ተጋድሎ (አማኞች "ነፍስን ከሚወጋ ሥጋዊ ምኞት" እንዲርቁ መደረግ) እና ውጫዊ ምስክርነት (በአሕዛብ መካከል "መልካም ኑሮ" መኖር)። ጴጥሮስ ለስም ማጥፋት የሚሰጠው ምላሽ በክርክር ሳይሆን በተግባራዊ ቅድስና ነው፤ ዓላማውም ተቃዋሚዎች የአማኞችን "መልካም ሥራ" አይተው በአእምሯቸው እንዲገረሙና እግዚአብሔር በሚጎበኝበት ቀን እርሱን እንዲያከብሩት ነው።

ጴጥሮስ የሚያቀርበው የአኗኗር ዘይቤ "ተግባራዊ አፖሎጂቲክስ" ይባላል። ይህም ማለት እውነትን በንግግር ብቻ ሳይሆን፣ በሚታይና በሚጨበጥ የሕይወት ለውጥ መከላከል ነው። አማኙ ከዓለም የተለየ ሆኖ ሳለ፣ በዓለም ውስጥ ግን በጥልቀት የተሰማራ መሆን አለበት። ይህ በልዩነትና በመሳተፍ መካከል ያለው ሚዛን፣ ቤተክርስቲያን በጨለማው ዓለም ውስጥ የምታበራበት ወሳኝ ስልት ነው።

ለሥልጣን መገዛት

ሐዋርያው ጴጥሮስ በምዕራፍ 2 አጋማሽ ላይ፣ አማኞች በምድራዊ ሥልጣናትና በማኅበራዊ መዋቅሮች ውስጥ ሊኖራቸው የሚገባውን ኃላፊነት ይተነትናል። ይህ ትምህርት "ለጌታ ተብሎ" በሚል መርህ ላይ የተመሠረተ ሲሆን፣ አማኞች በዓለም ውስጥ ሥርዓታውያንና ሰላማውያን ዜጎች በመሆን የወንጌልን ክብር እንዲጠብቁ ያሳስባል። ጴጥሮስ ለገዢዎች፣ ለባለሥልጣናትና በወቅቱ ለነበረው የጌታና የባሪያ ግንኙነት ተገቢውን ክብርና መገዛት እንዲሰጥ ያዝዛል፤ ይህ መገዛት ግን ለሥርዓቱ ፍጹምነት ሳይሆን፣ አማኞች "ነፃነታቸውን ለክፋት መሸፈኛ ሳያደርጉ" (2፥16) በእግዚአብሔር ፊት በሚሆን ሕሊና እንዲመላለሱ ነው።

ጴጥሮስ በተለይ ግፍና ያለአግባብ መከራ በሚደርስበት ጊዜ አማኞች ምን ዓይነት ምላሽ መስጠት እንዳለባቸው ሲያብራራ፣ ክርስቶስን እንደ ታላቅ ምሳሌ ያቀርበዋል፦ ፍጹም ንጽሕና ("እርሱም ኃጢአት አላደረገም፣ ተንኮልም በአፉ አልተገኘበትም")፣ አጸፋዊ ምላሽ አለመስጠት ("ሲሰድቡት መልሶ አልሰደበም፣ መከራንም ሲቀበል አልዛተም")፣ እና ቤዛዊ ውጤት ("በእርሱ ቁስል ተፈወሳችሁ" 2፥24)። ጴጥሮስ እዚህ ላይ የሚያቀርበው መከራን የመቀበል ሥነ-ምግባር፣ ክርስቲያናዊ ጥንካሬ የሚገለጠው በኃይል ሳይሆን በመለኮታዊ ትዕግሥት መሆኑን ነው። አማኞች ግፍን ሲታገሡ፣ የክርስቶስን ባሕርይ ለዓለም ይገልጣሉ። ይህ "የተሰቀለውን ጌታ የመምሰል" ሕይወት፣ ቤተክርስቲያን በታሪክ ውስጥ ያሳየችው እጅግ ኃይለኛ ምስክርነት ነው።

በትዳርና በኅብረት ውስጥ የሚገለጥ ምስክርነት

ሐዋርያው ጴጥሮስ በምዕራፍ 3 ላይ፣ የክርስቶስን ምሳሌነት ወደ ግል ሕይወትና ወደ ቤተሰብ ተቋም ያመጣዋል። ሚስቶች ለማያምኑ ባሎቻቸው የሚሰጡት ምላሽ በቃላት ክርክር ሳይሆን፣ በቅዱስ አኗኗራቸውና "በዝምተኛና በገር መንፈስ" መሆን እንዳለበት ያስተምራል፤ "መገዛት" የተባለውም ወንጌልን ለማስፋፋት ሲባል የሚደረግ ክርስቶስ-ተኮር ዝቅታ ነው እንጂ የበታችነት ምልክት አይደለም። ባሎችም ከሚስቶቻቸው ጋር "በማስተዋል" እንዲኖሩ የታዘዙት ጥሪ እጅግ አብዮታዊ ነው፤ ሚስቶቻቸውን የጸጋው ሕይወት "አብረው ወራሾች" መሆናቸውን አውቀው ክብር እንዲሰጧቸው ነው። ጴጥሮስ ይህ ካልሆነ ግን "ጸሎታችሁ እንዳይከለከል" በማለት፣ በትዳር ውስጥ ያለ አለመግባባትና የክብር መጓደል በአማኙና በእግዚአብሔር መካከል ያለውን መንፈሳዊ ግንኙነት በቀጥታ እንደሚነካ ያስጠነቅቃል።

• ባንድ ልብ መሆን፦ በዓላማና በራዕይ መጣጣም።
• መራራት፦ የሌላውን ሕመም መጋራት።
• ወንድማማቾችን መውደድ፦ በቤተክርስቲያን ውስጥ ያለ ፍቅራዊ ትስስር።
• ርኅራኄ፦ ለተቸገሩ የሚራራ ልብ።
• ትሕትና፦ ራስን ዝቅ አድርጎ ሌላውን ማገልገል።

ስለ ጽድቅ መከራን መቀበል

1 ጴጥሮስ 3:13–4:6

ሐዋርያው ጴጥሮስ በምዕራፍ 3 ቁጥር 13–17 ባለው ክፍል፣ የመከራን ነገረ-መለኮት ከአፖሎጂቲካዊ ኃላፊነት ጋር በማቆራኘት ጥልቅ ምሁራዊና አርብቶ አደራዊ ትንታኔ ያቀርባል። አማኞች ስለ ጽድቅ መከራ ቢቀበሉ እንኳ "ብፁዓን" መሆናቸውን በማረጋገጥ፣ መከራ የእግዚአብሔር የቁጣ ወይም የአለመኖር ምልክት ሳይሆን፣ ከክርስቶስ ጋር የመያያዝ እና የመለኮታዊ በረከት ተካፋይ የመሆን ውጤት መሆኑን ያስረዳል።

እዚህ ላይ "መልስ መስጠት" የሚለው ቃል (apologia) በመጀመሪያው የግሪክ ቋንቋ በፍርድ ቤት ፊት ቀርቦ የሚሰጥን ምክንያታዊ መከላከያ የሚያመለክት ሲሆን፣ ጴጥሮስ ግን ይህንን ቃል ወደ ዕለት ተዕለት የሕይወት ምስክርነት አውድ ያመጣዋል። አማኞች የሚሰጡት ምላሽ በደረቅ ተከራካሪነት ሳይሆን፣ በውስጣቸው ያለውን "ሕያው ተስፋ" በየዋህነትና በአክብሮት (በፍርሃት) ለሚጠይቋቸው በማስረዳት ሊሆን ይገባል። ይህ ማለት አፖሎጂቲክስ በምሁራዊ ብቃት ላይ ብቻ ሳይሆን፣ በመከራ ውስጥ በሚታይ የልብ እርጋታና በክርስቶስ-ማዕከላዊነት ላይ የተመሠረተ የሕይወት ምስክርነት ነው፤ ይህም አማኙን በጠላቶቹ ፊት እንኳ ክብሩ እንዳይገፈፍ ያደርገዋል።

1 ጴጥሮስ 3፡18–22 — ክርስቶስ የማዳን መከራ፣ ትንሳኤ እና ከፍታ

1ኛ ጴጥሮስ 3፡18–22 በጴጥሮስ መልእክቶች ውስጥ በቲኦሎጂያዊ ይዘቱ እጅግ የጠነከረ እና ለትርጉም አስቸጋሪ ከሆኑ ክፍሎች አንዱ ነው። ይህ ክፍል ያለ አግባብ ለሚደርስ መከራ በታማኝነት ስለ መጽናት በሚያሳስብ ሰፊ ምክር ውስጥ የሚገኝ ሲሆን፣ የክርስቲያኖችን ጥንካሬ በክርስቶስ የማዳን መከራ፣ ትንሳኤ እና ከፍታ ላይ ይመሰርታል። ጴጥሮስ ከክርስቶስ የማስተስረያ ሞት ተነስቶ ወደ ትንሳኤው ድል፣ ወደ አለማቀፋዊው አዋጅ እና ወደ መጨረሻው ንግሥናው ይጓዛል።

የክርስቶስ የአንድ ጊዜ የማስተስረያ መከራ (ቁ. 18)

"ክርስቶስ ደግሞ ወደ እግዚአብሔር እንዲያቀርበን እርሱ ጻድቅ ሆኖ ስለ ዓመፀኞች አንድ ጊዜ በኃጢአት ምክንያት መከራን ተቀብሏልና..." "አንድ ጊዜ" (በግሪክ፡ hapax) የሚለው ቃል በቲኦሎጂ ረገድ ወሳኝ ነው። በአዲስ ኪዳን hapax የሚለው ቃል የክርስቶስ የማስተስረያ ሥራ ፍጹም እና በቂ መሆኑን ለማጉላት ጥቅም ላይ ይውላል (ዕብ. 9፡26–28፤ 10፡10ን ይመልከቱ)። ጴጥሮስ ይህንን ቃል መጠቀሙ የክርስቶስ የኃጢአት መከራ የማይደገም እና ሙሉ በሙሉ ውጤታማ መሆኑን ያሳያል። "ስለ ኃጢአት" የሚለው ሐረግ የክርስቶስን መከራ ዓላማ ግልጽ ያደርገዋል፤ የኃጢአትን ችግር የሚፈታ መሥዋዕታዊ ድርጊት ነው። "ጻድቅ ስለ ዓመፀኞች" የሚለው ምትካዊ አገላለጽ ደግሞ ምትካዊ ቅቃት (penal substitution) ያመለክታል፤ ጻድቁ ክርስቶስ በኃጢአተኞች ምትክ መከራን ተቀብሏል (ኢሳ. 53፡4–6ን ያስተጋባል)።

ሞት እና ትንሳኤ፡ ሥጋ እና መንፈስ (ቁ. 18)

"...በሥጋ ሞተ በመንፈስ ግን ሕያው ሆነ።" ይህ ንጽጽር በክርስቶስ ማንነት ውስጥ ያለ ክፍፍል ሳይሆን፣ የተለያዩ የሕልውና ደረጃዎችን ያመለክታል። "ሥጋ" የክርስቶስን ሟችና ምድራዊ ሁኔታ የሚያመለክት ሲሆን፣ የእውነተኛ አካላዊ ሞቱን እውነታ ያጎላል። "መንፈስ" ደግሞ ክርስቶስ ሕያው የሆነበትን ኃይል ወይም መስክ ያመለክታል፤ ይህም በእግዚአብሔር ኃይል የተገኘው የትንሳኤ ሕይወት ነው። ይህ አገላለጽ የክርስቶስን ሞትም ሆነ ትንሳኤ እውነተኝነት ያረጋግጣል፤ ለጴጥሮስ አንባቢዎች ይህ የሚያረጋግጠው መከራና ሞት የመጨረሻው ቃል አለመሆናቸውን ነው።

በወህኒ ላሉ "ነፍሳት" የተደረገ ስብከት (ቁ. 19–20)

"...በእርሱም ደግሞ ሄዶ በወህኒ ለነበሩ ነፍሳት ሰበከላቸው..." እነዚህ "በወህኒ ያሉ ነፍሳት" የሚለው አገላለጽ የሚያመለክተው የሰውን ነፍሳት ሳይሆን፣ በሁለተኛው ቤተ መቅደስ ዘመን ወግ የሚታወቁትን የወደቁ መላእክት ነው (ዘፍ. 6፡1–4)። ጴጥሮስ "መንፈሶች" የሚለውን ቃል ያለ ተጨማሪ ማብራሪያ መጠቀሙ፣ በአዲስ ኪዳን ውስጥ ሁልጊዜም ማለት ይቻላል ከተፈጥሮ በላይ የሆኑ ፍጥረታትን እንጂ የሞቱ ሰዎችን ነፍሳት አያመለክትም። "ወህኒ" የተባለው ቦታ ለሰዎች የሚሆን ቦታ ሳይሆን፣ እነዚህ አመፀኛ አካላት እስከ መጨረሻው ፍርድ ድረስ የታሰሩበት የአጽናፈ ዓለም ማቆያ (2ኛ ጴጥሮስ 2፡4) ነው።

የ"ስብከቱ" ባሕርይ ወሳኝ ልዩነት "ማወጅ" ወይም "አዋጅ መንገር" የሚለው ግስ ጥቅም ላይ መዋሉ ነው። ክርስቶስ ያደረገው "ስብከት" ከሞት በኋላ ንስሐ እንዲገቡ የቀረበ ጥሪ አልነበረም፤ ይልቁንም የድል አዋጅ ነበረ። ትንሳኤ ያገኘው ክርስቶስ ወደ አመፁ ማእከል በመውረድ፣ የጨለማ ኃይላት ሙሉ በሙሉ መሸነፋቸውን አበሰረ። ለሮማውያን "ኃይላት" ተጨቁነው ለነበሩት የጴጥሮስ የመጀመሪያ አንባቢዎች፣ ይህ ትልቅ መጽናኛ ነበር።

ኖኅ፣ የጥፋት ውኃ እና የደህንነት ምሳሌነት (ቁ. 20)

"...በኖኅ ዘመን... ጥቂቶች ማለት ስምንት ነፍሳት በውኃ የዳኑበት..." ጴጥሮስ "በውኃ የዳኑበት" ሲል፣ ውኃው የጥፋት መሣሪያ ብቻ ሳይሆን፣ አማኞችን ከክፉው ትውልድ ለይቶ ወደ አዲሱ ኪዳን ያሻገረ ድልድይ መሆኑን ያመለክታል። ደኅንነት ከፍርድ "ማምለጥ" ሳይሆን፣ በፍርድ "ውስጥ አልፎ" በአዲስ ማንነት መውጣት ነው። ስምንቱ ነፍሳት የዳኑት "በመርከብ ውስጥ" በመሆናቸው ነው፤ በተመሳሳይ፣ ክርስቶስ በመስቀል ላይ የፍርድን ማዕበል ተቀበለ፤ "በእርሱ ውስጥ" የሆንን እኛ ደግሞ ከፍርዱ በላይ እንነሳለን።

ጥምቀት እንደ ደህንነት ምልክት (ቁ. 21)

"ጥምቀትም... አሁን ያድናችኋል፤ ይህም የሰውነትን እድፍ ማስወገድ አይደለም፣ ለእግዚአብሔር በጎ ሕሊና የሚቀርብ ልመና ነው እንጂ..." ጴጥሮስ ወዲያውኑ ጥምቀት ውጫዊ ወይም ሥርዓታዊ በሆነ መንገድ እንደማያድን በመግለጽ ማብራሪያ ይሰጣል። ጥምቀት የሚያድነው "ለእግዚአብሔር በጎ ሕሊና የሚቀርብ ልመና" ሆኖ ሲቀርብ ነው፤ ይህም በክርስቶስ ትንሳኤ ላይ የተመሠረተ የእምነት ምላሽ ነው። ጥምቀት የውስጣዊ እምነት እና የቃል ኪዳን ቁርጠኝነት ውጫዊ ምልክት እንጂ፣ በራሱ ደህንነትን የሚፈጥር መሣሪያ አይደለም።

የክርስቶስ ከፍታ እና አለማቀፋዊ ጌትነት (ቁ. 22)

"እርሱም ወደ ሰማይ ሄዶ በእግዚአብሔር ቀኝ አለ..." የእርሱ ወደ ሰማይ ማረግ እና በእግዚአብሔር ቀኝ መቀመጥ የማዳን ሥራው መጠናቀቁን እና የንግሥናው መጀመርን ያበስራል። በመዝሙር 110፡1 ላይ በመመሥረት፣ ጴጥሮስ ክርስቶስን ኃይላት ሁሉ የሚገዙለት ሉዓላዊ ጌታ አድርጎ ያቀርበዋል። መከራ ውስጥ ላሉ አማኞች ይህ ትልቅ ማረጋገጫ ይሰጣል፦ ከክርስቶስ ሥልጣን ውጭ የሚንቀሳቀስ ምንም ዓይነት መንፈሳዊም ሆነ ምድራዊ ኃይል የለም። አሁን ያለው መከራቸው ጊዜያዊ ነው፣ የክርስቶስ ንግሥና ግን ዘላለማዊ ነው።

እንደ ክርስቶስ አሳብ መታጠቅ

በምዕራፍ 4 መጀመሪያ ላይ፣ አማኞች ክርስቶስ በመከራው እንዳሳየው ዓይነት "አእምሮ" (አመለካከት) እንዲታጠቁ ይመክራል። መከራ መቀበል ከኃጢአት ጋር መለየትንና ለእግዚአብሔር ፈቃድ መኖርን ያመጣል። የቀድሞውን የአሕዛብን ኑሮ በመተው፣ መከራ ቢመጣም ለእግዚአብሔር ዓላማ መቆም የክርስቲያን ጥሪ ነው።

በዘመኑ መጨረሻ ብርሃን መኖር

1 ጴጥሮስ 4:7–11

"የነገር ሁሉ መጨረሻ ቀርቧል" በማለት ጴጥሮስ የአማኞችን ቅድሚያ የሚሰጧቸውን ነገሮች ይዘረዝራል። የክርስቶስ መመለስ መቅረቡ አማኞች በመጸለይ እንዲተጉ፣ በመጠን እንዲኖሩና እርስ በርሳቸው አጥብቀው እንዲዋደዱ ሊያነሳሳቸው ይገባል። ፍቅር የብዙ ኃጢአትን መሸፈኛና የማኅበረሰቡ መጠበቂያ ነው።

አማኞች ያለ ማንጎራጎር እርስ በርሳቸው እንግዳ እንዲቀበሉና የተቀበሉትን የጸጋ ስጦታ ሁሉ እንደ "ታማኝ መጋቢዎች" ሌላውን ለማገልገል እንዲጠቀሙበት ያዝዛል። ስጦታዎች የተሰጡት ለግል ክብር ሳይሆን ቤተክርስቲያንን ለማነጽ ነው። የሚናገር ቢኖር እንደ እግዚአብሔር ቃል ይናገር፤ የሚያገለግልም ቢኖር እግዚአብሔር በሚሰጠው ኃይል ያገልግል (4፡11)። ዓላማው በሁሉም ነገር ኢየሱስ ክርስቶስ እንዲከበር ነው። አገልግሎት በሰው ችሎታ ሳይሆን በመንፈስ ቅዱስ ኃይል የሚከናወን መለኮታዊ አደራ ነው።

የክርስቶስ መምጣት መቃረብ ፍርሃትን ሳይሆን፣ በጸሎት፣ በፍቅርና በአገልግሎት የተሞላ ንቁ ሕይወት እንዲኖረን ያደርገናል። ቤተክርስቲያን በመከራ ውስጥም ሆና የእግዚአብሔርን ጸጋ ለዓለም የምታሳይ መጋቢ ናት።

በእሳት ፈተና ውስጥ መደሰት

1 ጴጥሮስ 4:12–19

የክርስቶስን መከራ መካፈል

ሐዋርያው ጴጥሮስ በምዕራፍ 4 ቁጥር 12 ላይ፣ አማኞችን "ወዳጆች ሆይ" በማለት በታላቅ ፍቅርና ርኅራኄ ይጠራቸዋል። ይህ አጠራር መከራው የእግዚአብሔርን መቆጣት ሳይሆን፣ በቤተሰባዊ ፍቅር ውስጥ የሚታለፍ ሂደት መሆኑን ያስገነዝባል። ጴጥሮስ የሚደርስባቸውን መከራ "የእሳት ፈተና" በማለት ይገልጸዋል፤ ይህ ቃል ወርቅ ከቆሻሻው ተለይቶ እንዲነጻ በእሳት ውስጥ የሚለፍበትን "የማንጠር ሂደት" የሚያመለክት ሥነ-መለኮታዊ ዘይቤ ነው። ይህ "የእሳት ፈተና" ለክርስቲያን እንግዳ ነገር ሊሆን የማይገባው በሦስት መሠረታዊ ምክንያቶች የተነሳ ነው፦

በመሆኑም፣ አንድ አማኝ ስለ ክርስቶስ ስም ቢሰደብ "የክብር መንፈስ የእግዚአብሔር መንፈስ በእናንተ ላይ ያርፋልና ብፁዓን ናችሁ" (4፡14) ተብሏል። ይህም መከራው በመንፈስ ቅዱስ ልዩ መገኘትና መጽናናት የታጀበ መሆኑን ያረጋግጣል።

የፍርድ መጀመሪያ ከእግዚአብሔር ቤት

ሐዋርያው ጴጥሮስ በምዕራፍ 4 ቁጥር 17–19 ላይ፣ መከራን ከእግዚአብሔር ዓለም አቀፋዊ ፍርድ አውድ አንጻር ይተነትነዋል። "ፍርድ ከእግዚአብሔር ቤት የሚጀምርበት ጊዜ ደርሷልና" የሚለው አባባል፣ እግዚአብሔር በዓለም ላይ የመጨረሻውን ፍርድ ከመስጠቱ በፊት፣ መጀመሪያ የገዛ ሕዝቡን (ቤተክርስቲያንን) የማንጠርና የማንጻት ሥራ እንደሚሠራ ያሳያል። ይህ ፍርድ አማኞችን ለመኮነን ሳይሆን፣ ከዓለም ርኩሰት ለመለየትና ለዘላለማዊው መንግሥት ብቁ ለማድረግ የሚደረግ መለኮታዊ "ዲሲፕሊን" ነው።

"ጻድቁ በጭንቅ የሚድን ከሆነ ዓመፀኛውና ኃጢአተኛው ወዴት ይታይ ዘንድ አለው?" (4:18) የሚለው ጥቅስ፣ ደኅንነት ቀላል ጉዞ ሳይሆን በመከራና በፈተና ውስጥ የሚያልፍ ጠባብ መንገድ መሆኑን ያሳያል። እዚህ ላይ "በጭንቅ" የሚለው ቃል የደኅንነትን ጥርጣሬ ሳይሆን፣ አማኙ የሚለፍበትን የእሳት ፈተና ግዝፈት ያመለክታል።

ጴጥሮስ ክፍሉን የሚደመድመው በተግባራዊ መመሪያ ነው፦ "እንደ እግዚአብሔር ፈቃድ መከራን የሚቀበሉ፣ መልካም በማድረግ ነፍሳቸውን ለታማኝ ፈጣሪ አደራ ይስጡ" (4:19)። እዚህ ላይ "አደራ መስጠት" (paratithesthosan) የሚለው ቃል በባንክ ውስጥ ገንዘብን በአስተማማኝ ሁኔታ ከማስቀመጥ ጋር የተያያዘ የሕግ ቃል ነው። አማኞች መከራ በሚቀበሉበት ጊዜ፣ ሕይወታቸው በታማኙ ፈጣሪ እጅ የተጠበቀ መሆኑን አውቀው፣ ተስፋ ሳይቆርጡ መልካም ሥራቸውን መቀጠል እንዳለባቸው ያሳስባል። ጴጥሮስ መከራን "ከእግዚአብሔር ቁጥጥር ውጭ የሆነ አደጋ" አድርጎ አይመለከተውም። ይልቁንም መከራው እግዚአብሔር ቤቱን የሚያጸዳበትና ለታላቁ ክብሩ የሚያዘጋጅበት መንገድ ነው።

እረኝነትና ትሕትና

1 ጴጥሮስ 5:1–7

ክርስቶስን የሚመስል አመራርና ትሕትና

ሐዋርያው ጴጥሮስ በመልእክቱ ማጠቃለያ ላይ ትኩረቱን ወደ ቤተክርስቲያን መሪዎች (ሽማግሌዎች) ያደርጋል። እዚህ ላይ ጴጥሮስ ራሱን "አብሮአቸው ሽማግሌ" እና "የክርስቶስ መከራ ምስክር" ብሎ በመጥራት፣ ስልጣኑን ከትሕትና እና ከመከራ ጋር ያቆራኘዋል። መሪዎች የእግዚአብሔርን መንጋ እንዲጠብቁ የሚሰጠው መመሪያ በሦስት ዋና ዋና መርሆዎች ላይ የተመሠረተ ነው፦

ጴጥሮስ ለመሪዎች የሰጠውን ምክር ወደ መላው ማኅበረሰብ በማስፋት፣ ወጣቶች ለሽማግሌዎች እንዲገዙና ሁሉም እርስ በርሳቸው በትሕትና እንዲታጠቁ ያዛል። "እግዚአብሔር ትዕቢተኞችን ይቃወማልና፣ ለትሑታን ግን ጸጋን ይሰጣል" (5:5) የሚለው ጥቅስ፣ ትሕትና እንዲሁ ማኅበራዊ ስነ-ምግባር ሳይሆን፣ መለኮታዊ ጸጋ የሚፈስበት ብቸኛው መስመር መሆኑን ያሳያል። በመጨረሻም፣ አማኞች ከባላጋራቸው ከዲያብሎስ ራሳቸውን እንዲጠብቁ "በመጠን ኑሩ ንቁም" በማለት ያስጠነቅቃል።

በትሕትና መጎናጸፍ

ወጣቶች ለሽማግሌዎች እንዲገዙ፣ ሁሉም ደግሞ እርስ በርሳቸው ትሕትናን እንደ ልብስ እንዲለብሱ ያዝዛል። እግዚአብሔር ትዕቢተኞችን ይቃወማል፣ ለትሑታን ግን ጸጋን ይሰጣል። ጭንቀታችሁንም ሁሉ በእርሱ ላይ ጣሉ፤ እርሱ ስለ እናንተ ያስባልና (5፡7)።

መንፈሳዊ ውጊያና የመጨረሻ ማበረታታት

1 ጴጥሮስ 5:8–14

ንቃት፣ ተቃውሞና የተስፋ ጸጋ

ጴጥሮስ መልእክቱን የሚደመድመው አማኞች በምድር ላይ ስላላቸው ጠላት ጥብቅ ማስጠንቀቂያ በመስጠት ነው። ይህ ማስጠንቀቂያ በሁለት ዋና ዋና ግሶች ላይ የተመሠረተ ነው፦ "በመጠን ኑሩ" (ራስን መግዛት) እና "ንቁ" (ተኝቶ አለመገኘት)። እነዚህ ቃላት አማኙ በማኅበራዊ መከራና በስደት መካከል ሆኖ መንፈሳዊ ራዕዩ እንዳይጋረድና በቸልተኝነት ለጠላት እንዳይመች የሚያሳስቡ ናቸው።

ጴጥሮስ በመጨረሻም መልእክቱን የጻፈው "እየመከርኋችሁና የምትቆሙባት ይህች እውነተኛይቱ የእግዚአብሔር ጸጋ መሆኗን እየመሰከርሁላችሁ ነው" (5:12) በማለት ይደመድማል። ይህም ማለት አማኞች የሚያልፉበት መከራ፣ የሚጠብቁት ተስፋና የሚመላለሱበት ቅድስና ሁሉ "በእውነተኛይቱ የእግዚአብሔር ጸጋ" ውስጥ መሆኑን የሚያረጋግጥ ማኅተም ነው።

የመጀመሪያው የጴጥሮስ መልእክት መከራን፣ ቅድስናን፣ አመራርንና ተስፋን ያቀናጀ ነው። ክርስቲያናዊ ሕይወት በጥላቻ ዓለም ውስጥ የሚደረግ የእንግድነት ጉዞ ቢሆንም፣ በክርስቶስ ትንሣኤና በጸጋው ኃይል የጸና ነው። ጴጥሮስ አማኞች በመከራ መካከል እንዲጸኑ፣ እርስ በርሳቸው እንዲዋደዱና በታማኝነት እንዲመሰክሩ ጥሪውን ያስተላልፋል።